عدالت، تنها ضامن امنیت پایدار است

نامگذاری سال 2008 تحت نام «گفتگوی فرهنگ‌ها» ایده مبارکی است که امیدوارم بتواند گامی مهم، برای ایجاد صلح، آرامش و رفاه انسان‌ها باشد.

گفت‌وگو زمینه مناسبی را فراهم می‌کند تا جوامع مختلف بشری با فرهنگ و تمدن‌های مختلف، بتوانند بیشتر با هم آشنا شوند.

با گفت‌وگوهای سازنده می‌توان از جنگ، خشونت و ظلم که نمونه بارز آن در فلسطین اشغالی صورت می‌گیرد، جلوگیری کرد.

جنایت‌های صهیونیستها علیه مردم مظلوم فلسطین تراژدی غم‌انگیزی است که تاکنون ادامه دارد. این روزها جهان شاهد بروز فجایع وحشتناک در سرزمین فلسطین اشغالی است، این فجایع جان و روح همه انسانهای آزاده را به درد می‌آورد.

ما از همه انسان‌های آزاده جهان به خصوص آنان که در نهادهای کشورهای اروپایی این جنایات را محکوم کردند، تشکر می‌کنیم.

مؤلفه‌های همکاری

بدون شک هرگونه گفتگو و همکاری بین ایران و اروپا می‌تواند بر چهار اصل انجام شود، مولفه اول دموکراسی است، ایران تنها کشور منطقه است که براساس پارلمان و دموکراسی بنا شده است، ما همچنین خواستار چنین سیاست‌هایی در عراق و افغانستان هستیم.

مولفه دوم همکاری مشترک بین ایران و اروپا براساس امنیت است. اوایل قرن 20 اروپا شاهد جنگ‌جهانی اول بود که 10 میلیون نفر کشته شدند، در نیمه قرن 20 با تمام‌شدن جنگ سرد شاهد تهدید جدی شدیم، سلاح‌های کشتار جمعی به عنوان سلاح‌های غیرقانونی به حساب می‌آیند که امنیت‌جهانی را تهدید می‌کنند.

موضوع همکاری برای خلع سلاح جهانی و مقابله با اشاعه، موضوعی شایسته برای همکاری‌های ایران و اروپا است. این همکاری‌ها در مبارزه با سایر تهدیدهای امنیتی مانند تروریسم و مواد مخدر نیز می‌تواند موضوعی برای همکاری ایران و اروپا باشد.

در این میان، معتقدیم عدالت می‌تواند تنها ضامن امنیت و آرامش پایدار باشد. وی ادامه داد: مؤلفه دیگری که می‌توان برای پارادایم همکاری‌های ایران و اروپا تعریف کرد، انرژی است.

ظرفیت بالای انرژی در ایران و منطقه و نیاز جهانی آن امروز همکاری‌های ایران و اروپا را ضروری می‌سازد. ایران امروز می‌تواند نقش مهم هم در تامین انرژی و هم امنیت انرژی ایفا کند.

همکاری‌های اقتصادی، از دیگر مولفه‌های پارادایم همکاری‌های ایران و اروپا است و ظرفیت‌های سخت‌افزاری، وسعت سرزمینی، منابع غنی و موقعیت مناسب ژئوپلیتیک ایران  جمله ویژگی‌های این همکاری است.

در کنار ظرفیت‌های نرم‌افزاری در ایران سرمایه نیروی انسانی، منبع مناسبی است که به لحاظ جوان‌بودن ایران، زمینه همکاری‌های خوبی را ایجاد می‌کند.

29 سال گذشته نشان داد که برخی برخوردهای غیرمنطقی و غیرمهربانانه با ملتی که می‌خواهد آزاد باشد، فرجامی برای بدخواهان. آنچه که صدام در جنگ علیه مردم ما انجام داد به فرجامی برایش نینجامید و بلکه ملت ما را  در دفاع از حقوق خودش پایدارتر ساخت.

با روشن‌شدن بی‌اساس‌‌بودن بسیاری از اتهامات علیه ایران فضای خوبی برای همکاری ایجاد شده است و فکر می‌کنیم برخی کشورها امروز می‌توانند با آسیب‌شناسی رفتارهای گذشته و نیز تصحیح این رفتارها، فصل جدیدی را در روابط بگشایند.

امنیت؛ مجموعه به‌ هم پیوسته 

امنیت یک کل به هم پیوسته است. دو منطقه خاورمیانه و اروپا که در همسایگی هم هستند، می‌توانند خانه امنیت و توسعه متقابل را با یکدیگر بنا کنند.

بدون شک ایران مقتدر و قدرتمند و مبتنی بر مردم‌سالاری، امروز به نفع امنیت جهان و منطقه خواهد بود.

ایران به عنوان بهترین نمونه مردم‌سالاری و دموکراسی در منطقه با ظرفیت‌های بالایی روبرو است. ظرفیت‌های ایران در زمینه نرم‌افزاری و سخت‌افزاری است که می‌تواند نقش موثری برای ثبات و امنیت منطقه ایفا کند. ایران مقتدر مبتنی بر مردم‌سالاری به نفع امنیت جهان و منطقه است. این اقتدار با پشتوانه ریشه‌های مردمی شکل گرفته و امروز اقتدار ایران در سخت‌افزار و جنگ‌افزار نیست، بلکه در ماهیت دموکراتیک آن است.

اقتدار ایران در گرو آن است که مردم آن نظام را از آن خود می‌دانند و برای اهدافی که به دنبال آن هستند، حاضرند هزینه پرداخت کنند.

پرسش و پاسخ

در ادامه نشست پارلمان اروپا، نمایندگان این پارلمان سوالات خود را برای دبیر شورای عالی امنیت‌ملی کشورمان مطرح کردند که وی به این پرسش‌ها پاسخ داد.

این نکته که فطرت مشترک بشری می‌تواند ارزش‌های مشترک را تولید کند که این به معنای فرهنگ‌های مشترک نیز می‌تواند رد قلمداد شود در  پاسخ به سوالی در مورد فعالیت‌های هسته‌ای کشورمان گفت: ما عضو ان.پی.تی و آژانس هستیم و تمام تکالیفمان را طبق ان.پی.تی انجام داده‌ایم.

تمامی اعضا طبق ان.پی.تی در قبال عمل به تکالیفشان از حقوقی نیز برخوردار هستند که اگر این حقوق در قبال عمل به تکالیف ادا نشود، بزرگترین لطمه به ان.پی.تی و آژانس وارد خواهد آمد، لذا باید در این بین توازن باشد. وی یادآور شد: ایران فراتر از تکالیف پادمانی بسیاری  از اقدامات اعتمادساز را انجام داد. ایران تاکنون به طور داوطلبانه به 2300 نفر ـ روز اجازه بازرسی از تأسیسات هسته‌ای را داده است.

طرح موضوع تعلیق از جانب برخی کشورها که هم‌اکنون نیز بر آن اصرار می‌شود، اظهار داشت: ما تعلیق را زمانی به صورت داوطلبانه اجرا کردیم. برای نزدیک به دو سال نیز پروتکل‌الحاقی را اجرا می‌کردیم. در این بین حتی پیشنهاد کردیم هر کشوری چه بخش خصوصی و چه بخش دولتی آن می‌تواند در فعالیت‌های هسته‌ای و غنی‌سازی ما مشارکت داشته باشند.

وی ادامه داد: البرادعی در گزارش‌های متعدد خود اعلام کرد که حتی یک سند دال بر انحراف ایران از مقاصد صلح‌آمیز پیدا نشده است. نتیجه این اقدامات اعتمادساز چه بود؟ جلیلی خطاب به کسانی که نگران انحراف ایران  از روند صلح‌آمیز فعالیت‌های هسته‌ای هستند گفت: ما که داوطلبانه پروتکل‌الحاقی را اجرا می‌کردیم. در این شرایط مجلس تصویب کرده بود که اگر پرونده به شورای امنیت ارجاع شود، دولت حق اجرای پروتکل‌الحاقی را ندارد، اما دیدیم که پرونده ما را به شورای ‌امنیت ارجاع دادند.

وی ادامه داد: چرا با ارجاع پرونده به شورای امنیت مانع شفاف‌سازی شدند؟ رفتار منطقی ما در این دوران به عنوان عضو ان.پی.تی این نکته را به ارمغان آورده است که ما تمام تعهداتمان را انجام داده‌ایم.

دبیر شورای عالی امنیت‌ملی کشورمان سپس با بیان اینکه فعالیت‌های هسته‌ای ایران یک گذشته، یک حال و یک آینده دارد اضافه کرد: در خصوص فعالیت‌های فعلی ما همه اذعان دارند که این فعالیت‌ها کاملا صلح‌آمیز است. گزارش جامعه اطلاعاتی آمریکا نیز فعالیت‌های فعلی ایران را صلح‌آمیز معرفی کرد. وی افزود: در مورد گذشته فعالیت‌های هسته‌ای نیز بسیاری از مواردی که مطرح می‌شد بر مبنای اطلاعات غلط بوده است که برای حل این موضوع نیز ما به آژانس طی نامه و طرح اقدامی اعلام کردیم که آمادگی داریم این مسائل حل شود.

طرح اقدام

جلیلی در ادامه با اشاره به «طرح اقدام» که ایران با آژانس برای حل مسائل گذشته فعالیت‌های هسته‌ای طراحی کرده است گفت: در این راستا ما با آژانس قرار گذاشتیم که کل مسایل و ابهاماتی را که در شش مساله مطرح می‌شد پاسخ دهیم که دیدیم در فاصله کمتر از سه ماه، تا ماه نوامبر، سه مورد از این مسایل حل شد و البرادعی گزارش خود را داد.

وی افزود: مسأله سانتریفیوژهای «پی ـ یک و پی ـ دو» که از طرف آژانس نیز خاتمه یافته، عاملی شده است که مبنای بسیاری از اتهامات را که برای ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت طراحی شده بود، فرو ریخت و نشان داد که این مبنا دروغ است.

دبیر شورای عالی امنیت‌ملی در مورد سه مسأله باقی‌مانده نیز گفت: در خصوص این سه مسأله نیز با آژانس همکاری کامل داریم و این آمادگی را نیز اعلام کردیم که به گونه‌ای عمل کنیم تا البرادعی در گزارش ماه مارس خود به آن بپردازد.

وی تاکید کرد: پس با توجه به این مسائل، ایران تکالیف خود را انجام داده و این انجام تکالیف حتی فراتر از اعتمادسازی بوده است اما در این بین بر حقو‌ق‌مان نیز پافشاری می‌کنیم. وی با یادآوری ماده 4 ان.پی.تی که در آن به اعضا حق غنی‌سازی اورانیوم داده شده است، تصریح کرد: ما عضو ان.پی.تی هستیم و بر طبق ماده 4 خواستار غنی‌سازی نیز می‌باشیم. ایران یک استثنا نیست و در ازای تکالیف، می‌خواهد که از حقوق نیز برخوردار باشد.

جلیلی با طرح این سؤال که چرا در دوران قبل از انقلاب کشورهای غربی با ما همکاری هسته‌ای داشته‌اند اما یک‌طرفه آن را لغو کرده‌اند، اضافه کرد: سؤال اساسی مردم ما این است که چرا وقتی دیکتاتوری در این کشور حاکم بود بیشترین معاهدات هسته‌ای را با آن داشتند. اما با ظهور یک دموکراسی این معاهدات را یک‌جانبه لغو کردند.

وی ادامه داد: ما خواهان جهانی عاری از سلاح هسته‌ای هستیم، چرا که سلاح هسته‌ای امنیت و اقتدار نمی‌آورد.

مذاکره‌کننده ارشد هسته‌ای کشورمان سپس در پاسخ به سؤال یکی از نمایندگان که شما (ایران) امروز با تهدیدهایی مواجهید و به خاطر آن به خود حق می‌دهید که به دنبال سلاح هسته‌ای باشید گفت: من یک نمونه را در این خصوص ذکر می‌کنم. وقتی صدام به ما حمله کرد و برخی شهرهای ما را نیز بمباران می‌کرد این امکان برای ما فراهم بود که برخی شهرهای عراق را با سلاح‌های کوچک هدف قرار دهیم، اما براساس اصول اخلاقی امام(ره) اجازه این کار را ندادند اما صدام از سلاح‌های شیمیایی با کمک کشورهای غربی که امروز برخی از آنها به این مساله اعتراف می‌کنند استفاده کرد.

وی افزود: ما با اینکه 100 هزار قربانی شیمیایی دادیم به این کار اقدام نکردیم.

دکترین دفاعی

وی تاکید کرد: در دکترین دفاعی ما این‌گونه سلاح‌ها جایگاهی ندارد. جالب است که امروز کسانی مدعی ما می‌شوند که خودشان نسل‌های دوم و سوم سلاح‌های هسته‌ای را آزمایش می‌کنند و تهدیدی برای همه جهان هستند. باید همه به سمت خلع سلاح جهانی حرکت کنند.

جلیلی در ادامه در پاسخ به این سؤال یکی از نمایندگان پارلمان اروپا در مورد تاکید ایران در غنی‌سازی اورانیوم، علی‌رغم دارابودن منابع غنی سوخت‌های فسیلی در کشورمان گفت: خیلی از کشورها هستند که دارای سوخت فسیلی‌اند و از این انرژی نیز استفاده می‌کنند.

وی ادامه داد: طبق سند چشم‌انداز بیست‌ساله، ما برای توسعه نیازمند 20 هزار مگاوات برق هسته‌ای هستیم که برای این کار به حداقل 20 نیروگاه نیازمندیم. چه تضمینی وجود دارد که ما نیروگاه بسازیم و پس از آن، سوخت را در اختیارمان قرار دهند.

وی با طرح این سؤال که آیا قطعه هواپیمای مسافربری موردی است که بتوان با آن بمب ساخت؟ گفت: چرا بیش از 20 سال است که این مقوله را علیه ما تحریم کردند.

جلیلی افزود: امروز در کار غنی‌سازی که انجام می‌دهیم، اگر با همین روند فعلی ادامه دهیم حتی بعد از چند سال تنها برای تامین سوخت یک نیروگاه، سوخت داریم.

یکی از نمایندگان از جلیلی در مورد دریافت سوخت از روسیه و علت آن پرسید که جلیلی در پاسخ گفت: 10 درصد سهام کارخانه «اورودیف» فرانسه متعلق به ما است درحالی که تاکنون یک گرم از سوخت هسته‌ای آن را به ما نداده‌اند. وی افزود: وقتی صحبت از اعتمادسازی می‌کنیم باید درباره حد آن و اینکه چه وقت اعتماد ایجاد می‌شود نیز صحبت کنیم.

اینکه آژانس گزارش می‌دهد به آمریکایی که دوست ما نیست و بعد مسأله صلح‌آمیز بودن فعالیت‌های ما را مطرح می‌کند، کافی نیست؟ جلیلی ادامه داد: آیا صحبت‌های البرادعی نمی‌تواند اعتمادساز باشد؟ این اعتماد کی ساخته می‌شود؟ دبیر شورای عالی امنیت‌ملی، اعتمادسازی را جاده‌ای دوطرفه عنوان کرد و گفت: کسانی که قراردادها را یک‌جانبه لغو کرده‌اند و کسانی که قطعه هواپیما کلا^ً به ما نمی‌دهند، چگونه می‌توانند از اعتمادسازی حرف بزنند. وی یادآور شد: زمانی که ما به طور داوطلبانه تعلیق کرده بودیم، یکی از وزرای خارجه اروپا به من گفت که حال شما باید اقدام تعلیق موقت را به تعلیق همیشگی و تخریب دستگاه‌های هسته‌ای تبدیل کنید. آیا اعتماد اینگونه ایجاد می‌شود؟

وی افزود: وقتی صدام به ما حمله و چهار استان ما را اشغال و از سلاح شیمیایی علیه‌مان استفاده کرد، شورای امنیت حتی یک قطعنامه نیز علیه صدام صادر نکرد. چگونه است که برای این مساله حتی یک قطعنامه نیز صادر نمی‌شود، اما برای فعالیت‌های صلح‌آمیز ما سه قطعنامه صادر می‌شود؟

جلیلی این اقدام را یک علامت سؤال جدی در برابر جهانیان عنوان کرد و اظهار داشت: موضوع راستی‌آزمایی فعالیت‌های هسته‌ای ایران به عامل خوبی برای راستی‌آزمایی عملکرد این کشورها تبدیل شده است که آیا در پی شفاف‌سازی‌اند یا محروم‌سازی؟

بحث عراق و افغانستان

جلیلی با اشاره به رفتارهای دیگر اعتمادساز ایران در عرصه‌های مختلف، در پاسخ به سؤالی در مورد بحث افغانستان که زمانی ایران با مجاهدین افغان همکاری می‌کرد، اما امروز با روسیه همکاری می‌کند، اظهار داشت: طالبان دشمن اصلی ما بود و چهار تن از دیپلمات‌هایمان را در نواز‌شریف به شهادت رساندند تا زمانی که طالبان در افغانستان بود، ما با این کشور رابطه سیاسی نداشتیم. وی ادامه داد: پس از سقوط آنها ایران بهترین همکاری را برای شکل‌گیری دولت ملی و قانون اساسی این کشور انجام داد. ایران حتی اتوبان دو‌غارون هرات را ساخت. اما با حضور کشورهای اشغالگر تولید مواد مخدر از 2 هزار تن به 7 هزار تن رسیده است.

جلیلی با بیان اینکه بیش از 3 هزار تن از جوانان ما در مبارزه با مواد مخدر به شهادت رسیده‌اند گفت: کشورهایی که مدعی مبارزه‌اند، چرا امروز مجددا اختیار 9 استان جنوبی را در اختیار گرفته و با آنها گفت‌وگو می‌کنند. جلیلی رفتار ایران در افغانستان و عراق را سازنده و در چارچوب همکاری با دولت این کشورها برشمرد و گفت: ما از روند دموکراسی در عراق حمایت کردیم تا قانون اساسی، مجمع ملی و دولت دموکراتیک این کشور شکل بگیرد که هم‌اکنون بهترین روابط را نیز با آنها داریم.

جلیلی در ادامه در پاسخ به سؤال یکی از نمایندگان که پرسیده بود شما در آمریکای‌جنوبی چه می‌کنید؟ گفت: امروز همکاری‌های ما با تمام دنیا است. حجم همکاری‌های ما با نقاط مختلف جهان بالاست. دبیر شورای عالی امنیت‌ملی در ادامه با اشاره به مشکل خاورمیانه و راه‌حل صلح در این منطقه اظهار داشت: خاورمیانه راه‌حل نظامی و خشونت‌آمیز ندارد. کسانی که راه‌حل‌های نظامی را دنبال کردند نتایجش را دیدند.

وی تأکید کرد: معتقدیم اشغالگری و خشونت نمی‌تواند مشروعیت بیاورد، به دموکراسی باید احترام گذاشت و باید با آنها (ساکنان سرزمین‌های اشغالی) اجازه داد که در یک روند دموکراتیک برای سرنوشتشان تصمیم بگیرند. اگر نتیجه آن حذف موجودیت یک رژیم باشد، مشکل اوست نه روند دموکراسی.

اقلیت‌های ایران

نماینده دیگر پارلمان اروپا از جلیلی در مورد احترام اقلیت‌ها در ایران پرسید که وی در پاسخ گفت: ما در ایران با یهودیان هیچ مشکلی نداریم. پارلمان ما برای 70 میلیون جمعیت 290 نماینده دارد. درحالی که برای 200 هزار یهودی یک نماینده پارلمان وجود دارد. این یعنی احترام به حقوق اقلیت‌ها که سالیان سال و قرن‌ها با هموطنانشان به صورت مسالمت‌آمیز زندگی کرده‌اند.

وی افزود: یک نمونه یهودآزاری در ایران مشاهده نمی‌شود که این مسأله را برای هموطنان مسیحی هم داریم که سه کرسی در پارلمان دارند. اینها همه طبق قانون اساسی و براساس احترامی است که برای اقلیت‌ها قائلیم.

دبیر شورای عالی امنیت‌ملی کشورمان تأکید کرد: ایران مقتدر که نمونه دموکراسی در منطقه است، می‌تواند برای امنیت و ثبات جهان یک عامل مهم باشد. ایران قوی به امنیت جهان و تامین انرژی کمک می‌کند.

تهدید نظامی

وی در پاسخ به این سؤال که در مقابل تهدید نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی چه می‌کنید؟ گفت: این سؤال نشان می‌دهد که جامعه و افکار عمومی شما به رفتار این کشورها اعتماد ندارند و رفتار آنها را صلح‌آمیز نمی‌دانند. نفس این سؤال که آیا خطر نظامی از سوی این کشورها احساس می‌کنید، نشان می‌دهد که این دو رژیم بر مبنای رفتار عقلانی عمل نمی‌کنند. اگرچه شما می‌دانید که رفتار آمریکا در عراق و افغانستان چگونه بوده است. به طوری که کاندیداهای ریاست جمهوری آمریکا در جهت فاصله‌گرفتن از رفتار آمریکا در عراق و افغانستان هستند و این گفتمان امروز در آمریکا حاکم است. وی ادامه داد: همانطور که مردم آمریکا در انتخابات کنگره این کشور نشان دادند، به رفتار دولت فعلی حاکم بر کشورشان اعتماد ندارند از این رو سیاست یک‌جانبه‌گرایی و نظامی‌گری سیاستی است که افول آن آغاز شده است. جلیلی در ادامه اظهار داشت: جامعه ایران جامعه‌ای با ثبات سیاسی است که این ثبات مشارکت گسترده مردم و نیز رقابت را شامل می‌شود. در انتخابات اخیر ریاست جمهوری ایران، شاهد مشارکت گسترده مردم و رقابت فشرده بین کاندیداها بوده‌اید.

وی با اشاره به انتخابات مجلس هشتم شورای اسلامی در کشورمان که به زودی برگزار خواهد شد، گفت: این روند را می‌توانید در این انتخابات نیز شاهد باشید. جلیلی در پاسخ به این سؤال که شما ترجیح می‌دهید محافظه‌کاران روی کار بیایند یا اصلاح‌طلبان، گفت: ما به هر آنچه که آرای مردم باشد و از صندوق‌های رأی بیرون بیاید احترام می‌گذاریم.

دبیر شورای عالی امنیت‌ملی کشورمان در ادامه به نقل‌قولی از سفرای خارجی مقیم ایران در خصوص انتخابات ریاست جمهوری نهم در کشورمان اشاره کرد و گفت: «آنها می‌گفتند که تا روز آخر نمی‌توانستیم پیش‌بینی کنیم کدام کاندیدا پیروز می‌شود.» بر این اساس می‌بینید که تنها رأی مردم است که سرنوشت کشورمان را تعیین می‌کند. وی در خاتمه سخنانش تصریح کرد: گفت‌وگو می‌تواند زمینه مناسبی برای آشنایی دیدگاه‌ها نسبت به یکدیگر باشد.