گروه سیاسی، محمدرضا یزدانپناه: دکتر محمدرضا عارف، شاخصترین کاندیدای اصلاحطلبان برای شرکت در انتخابات مجلس هشتم، از حضور در انتخابات انصراف داد. معاون اول دولت سیدمحمد خاتمی ظهر دیروز با مراجعه به محل ستاد انتخابات کشور، انصراف خود را از شرکت در انتخابات 24 اسفند ماه به صورت رسمی اعلام کرد. علت انصراف وی از انتخابات مجلس هشتم «ردصلاحیت گسترده داوطلبان اصلاحطلب توسط هیاتهای اجرایی و تکمیل کار ناتمام آنها توسط هیاتهای نظارت» اعلام شده است. گستردگی ردصلاحیتها به حدی است که صدای اعتراض سیدمحمد خاتمی رئیس پیشین نیز روز گذشته در حاشیه مراسم ترحیم احمد بورقانی درآمده و در جمع خبرنگاران اعلام کرد: «وقایعی که در مرحله اول بررسی صلاحیتها رخ داد، فاجعه بود اما آنچه در مرحله دوم رخ داد، فاجعه را سنگینتر کرد.» عارف که پس از اعلامنظر هیاتهای اجرایی درباره صلاحیت داوطلبان شرکت در انتخابات ابراز امیدواری کرده بود تا هیاتهای نظارت، صلاحیت نامزدهای اصلاحطلب را تایید کنند؛ با افزایش ردصلاحیت اصلاحطلبان توسط هیاتهای نظارت رسما انصراف خود را از شرکت در انتخابات اعلام کرد. انصراف محمدرضا عارف از دواطلبی انتخابات مجلس هشتم را میتوان نشانهای از تغییر خط مشی ائتلاف اصلاحطلبان در قبال انتخابات پیشرو دانست. خط مشی جدید اصلاحطلبان به دنبال ردصلاحیت گسترده اصلاحطلبان توسط هیاتهای نظارت و اجرایی انتخابات مجلس هشتم اتخاذ شده است. گفتنی است برخی اخبار حکایت از آن دارند که در جلسه اخیر ستاد ائتلاف اصلاحطلبان که با حضور محمد خاتمی برگزار شد، تصمیم گرفته شده است تا با توجه به شرایط پیش آمده، اندک کاندیداهای باقی مانده اصلاحطلبان نیز از شرکت در انتخابات انصراف دهند و بدینسان محمدرضا عارف که قرار بود در لیست فهرست انتخاباتی این جریان در تهران باشد، به سرلیست نامزدهای انصراف داده اصلاحطلبان تبدیل شد.
معاون اول دولت اصلاحات، پیش از این صراحتا اعلام کرده بود «اگر ردصلاحیتهای صورت گرفته توسط هیاتهای اجرایی، در مرحله دوم مورد بازنگری قرار نگیرند، رقابت درانتخابات بیمعنا خواهد شد.» عارف البته در همان مقطع تصریح کرده بود که «هرگونه تصمیم شخصی که درباره حضور یا عدم حضور در انتخابات، اتخاذ بکند در هماهنگی کامل با مسوولان ستاد ائتلاف اصلاحطلبان است.» نامزد شاخص اصلاحطلبان در انتخابات مجلس هشتم، یکی از مخالفان جدی اقلیت بودن اصلاحطلبان در مجلس آینده بود و بر این بنا با نظرات برخی از اصلاحطلبان که معتقد هستند اصلاحطلبان باید اقلیتی قدرتمند در مجلس آینده را تشکیل دهند، صریحا مخالفت میکرد: «قطعا با 10 یا 15 نفر نمیتوان مجلس را گرداند و تاثیرگذار بود. بنابراین اصلاحطلبان باید با قدرت و اکثریت وارد این عرصه شوند.» این در حالی است که همزمان با انتشار اخبار ناامیدکننده برای اصلاحطلبان درباره نتایج شکایات کاندیداهای این جریان به هیاتهای نظارت، گفته میشد که عارف هم تمایلی برای ادامه حضور در انتخابات ندارد. سخنگوی ستاد ائتلاف اصلاحطلبان در این خصوص گفته بود که «عارف قلبا مایل نیست هنگامی که بسیاری از دوستان او ردصلاحیت شدهاند در صحنه انتخابات مجلس هشتم تنها باشد.» محمدرضا عارف در آخرین گفتوگوی خبری خود با اشاره به برخی «خبرهای غیررسمی» گفته بود که «امکان هرگونه حضور اصلاحطلبان در انتخابات، عملا از بین رفته است.» معاون اول دولت خاتمی خاطرنشان کرده بود که به دلیل افزایش آمار ردصلاحیتها توسط هیاتهای نظارت و نیز مشخص شدن نظر نهایی شورای نگهبان در چهارده اسفند ماه «اصلاحطلبان به تبلیغات و اعمال فراقانونی تن نخواهند داد.» گفتنی است که در صورت شرکت ائتلاف اصلاحطلبان در انتخابات مجلس هشتم، محمدرضا عارف به احتمال قریب به یقین سرلیست این جریان در حوزه انتخابیه تهران بود و اگر کاندیداهای این جریان اکثریت پارلمان آینده را در اختیار میگرفتند، گزینه اول ریاست بر آن بود.
وی هنگام ثبتنام برای شرکت در انتخابات مجلس اعلام کرده بود که «به دلیل تجربه طولانی اجرایی خود، از سوی اصلاحطلبان در انتخابات حاضر شده است.» عارف پس از آن نیز مکررا درباره تبعات آنچه «تنگنظری و اعمال دیدگاههای جناحی و سلایق شخصی» در انتخابات میخواند، هشدار داده و تاکید کرده بود که هیاتهای نظارت و اجرایی تنها باید بر اساس مر صریح قانون عمل کنند.
عارف کیست؟
محمدرضا عارف در سال 1330 در شهر یزد متولد شد. وی در سال 1348 با کسب رتبه اول کنکور ریاضی کشور به دانشگاه تهران راه یافت و در آن به تحصیل رشته مهندسی برق پرداخت. عارف دو سال پیش از فارغالتحصیلی خود در سال 54 به علت توزیع رساله امام خمینی در دانشگاه توسط ساواک بازداشت اما در مدت کوتاهی آزاد شد. وی پس از فارغالتحصیلی با استفاده از بورس تحصیلی دانشگاه صنعتی اصفهان برای ادامه تحصیل عازم آمریکا شد و در دانشگاه استانفورد آن کشور مشغول تحصیل شد. دانشجوی انقلابی آن روزها، همزمان با مهاجرت به آمریکا به عضویت در انجمن اسلامی دانشجویان در آمریکا و کانادا درآمد. عارف در سال 55 مدرک فوق لیسانس مخابرات خود را با معدل 4 و مدرک دکترای خود در رشته برق را در سال 59 از دانشگاه استانفورد دریافت کرد. وی پس از پیروزی انقلاب و به محض بازگشت به ایران معاون و سپس سرپرست شرکت مخابرات شد. معاون دانشجویی وزارت فرهنگ و آموزش عالی در سالهای 61 و 62، قائم مقام وزارت فرهنگ و آموزش عالی و معاون آموزش این وزارتخانه در سالهای 62 تا 63، مشاور وزیر و قائممقام هیاتهای ممیزی تا سال 76 و رئیس دانشگاه تهران در حد فاصل سالهای 73 تا 76، سمتهای آموزشی و فرهنگی او بود. با پیروزی محمد خاتمی در انتخابات دوم خرداد 76، عارف هم به عالیترین سطح دولت اصلاحات راه یافت. ابتدا مسئولیت وزارت پست، تلگراف و تلفن را برعهده گرفت و تا سال 79 که ریاست سازمان مدیریت و برنامهریزی را پذیرا شد، در این سمت باقی ماند. با آغاز به کار دولت دوم خاتمی، مرد دوم کابینه شد و بر کرسی معاونت اولی تکیه زد.
وی از سال 1381 تاکنون عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی و از پایان دولت دوم اصلاحات عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام است. عارف در عین حال ارتباط خود با دانشگاه را در تمام این سالها قطع نکرده به گونهای که مدتهاست عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی شریف و استاد تمام این دانشگاه در گرایش مخابرات (رمز) است. وی در دوران تدریس خود در دانشگاه، هدایت بیش از 40 پایان نامه دکترا و فوق لیسانس را بر عهده داشته و نقش بسزایی در راهاندازی مقطع دکترا در رشته برق در دانشگاههای تربیت مدرس و صنعتی اصفهان داشته است. عارف هم اکنون رئیس هیات مدیره بنیاد باران است.
گفتنی است که با آغاز به کار دولت اصولگرای «محمود احمدینژاد» و در شرایطی که تقریبا تمام مدیران اصلاحطلب و تکنوکرات دولتهای هاشمی و خاتمی از تمام سطوح دولت حذف میشدند، اخباری درباره احتمال معاون اولی عارف در دولت نهم منتشر شد. اما پس از مدتی مشخص شد که این اخبار بر اساس فعالیتهای برخی نمایندگان با نفوذ مجلس هفتم که نظر مثبتی نسبت به حضور معاون اول خاتمی در دولت احمدینژاد داشتند، منتشر شده بود اما نه احمدینژاد و نه عارف تمایلی به این مسئله نداشتهاند.
واکنش بزرگان اصلاحات درباره انصراف عارف
مراسم سومین روز درگذشت «احمد بورقانی» نماینده مجلس ششم و معاون مطبوعاتی وزارت ارشاد، جایی بود که در حاشیه آن، میشد برای لحظاتی هم که شده چهرههای شاخص اصلاحطلب را وادار به اظهارنظر درباره مسائل مختلف کرد.
یکی از این چهرهها سیدمحمد خاتمی بود که در حین خروج از مسجد نور در حلقه محاصره عکاسان و خبرنگارانی قرار گرفت که از او درباره انصراف عارف و احتمال کنارهگیری دیگر نامزدهای باقی مانده اصلاحطلب سوال میکردند. رئیسجمهور پیشین کشورمان اما بدون اظهارنظر صریح درباره عارف گفت: «اصل ردصلاحیت انسانهای صالح و سالم، مشکل است اما تاسف بزرگ از روندی است که معتقدم اصل انقلاب، نظام و جامعه را تضعیف میکند.»
وی با ابراز امیدواری نسبت به «جلوگیری از این روند»، تاکید کرد: «اگر میزان رای ملت است و اگر مجلس در رأس امور است، چنین مجلس و چنین رایی، تنها در جریان یک انتخابات سالم، رقابتی و آزاد تحقق پیدا میکند.» خاتمی اضافه کرد: «امیدوارم شاهد این نباشیم که رفتار و روشهای تنگنظرانه مشکلی برای ابراز رای مردم شود.»
رئیسجمهور کشورمان تصریح کرد: «بزرگان انقلاب و جامعه باید نسبت به این روند نگران باشند. این انتخابات یک مرحله است و میگذرد اما این روند، بسیار خطرناک است و من بسیار متاثر هستم.» خاتمی گفت: «ما باید از ارزشهای اصیل انقلاب پاسداری کنیم. مهمترین بحث در ارزشها هم انتخابات است که باید بدون تنگنظری و برخورد سلیقهای اجازه ندهیم از پیش رای مردم جهتدار تعیین شود.» وی در پایان تصریح کرد: «وقایعی که در مرحله اول بررسی صلاحیتها رخ داد، فاجعه بود اما آنچه در مرحله دوم رخ داد، فاجعه را سنگینتر کرد.»
دکتر معین: عارف کار خوبی کرد
دکتر مصطفی معین، کاندیدای اصلاحطلبان پیشرو در انتخابات دوره نهم ریاستجمهوری هم در این خصوص اظهار داشت: «آقای عارف کار خوبی انجام دادند. آقای خاتمی و اصلاحطلبان از ابتدا باید با این شرط وارد انتخابات میشدند.» وی تصریح کرد: «انتخابات یک امر شخصی نیست بلکه عرصهای عمومی برای نظر دادن مردم است و هیچ کس حق ندارد حق رای دادن و کاندیدا شدن را از آنها سلب کند.»
حاجی: عارف به تنهایی تأثیرگذار نبود
مرتضی حاجی، رئیس ستاد ائتلاف اصلاحطلبان در تهران هم با بیان اینکه «توفان هیاتهای اجرایی و نظارت، کاندیداهای اصلاحطلب را تار و مار کرد»، اظهار داشت: «تحلیل آقای عارف این بود که ایشان نمیتوانند به تنهایی یا با سه چهار نفر در روند انتخابات و مجلس تاثیرگذار باشند» وزیر آموزش و پرورش دولت خاتمی اضافه کرد: «آقای عارف به این نتیجه رسیده بود که حضورش در انتخابات هیچ تاثیری ندارد و به همین علت انصراف داد.» وی در عین حال، تصمیم عارف مبنی بر کنارهگیری از انتخابات را یک «تصمیم شخصی» دانست.
صفدر حسینی: امکان رقابت تنها 10 درصد است
سیدصفدر حسینی معاون امور استانهای ستاد ائتلاف اصلاحطلبان هم با اشاره به انصراف عارف از انتخابات مجلس هشتم گفت: «از نظر ما امکان رقابت در انتخابات منتفی شده است.» وزیر کار و امور اجتماعی دولت اصلاحات تاکید کرد: «انتخابات مجلس تنها زمانی رقابتی است که امکان رقابت در تمام 290 کرسی وجود داشته باشد ولی اصلاحطلبان با شرایط کنونی تنها در 10 درصد این کرسیها امکان رقابت دارند.»