گروه ایران؛ پرونده هستهای ایران متاثر از توافق اخیر آژانس بینالمللی انرژی اتمی با جمهوری اسلامی که اثبات صلحآمیز بودن فعالیتهای ایران است، چند صباحی است بهرغم مخالفتهای پنهان و پیدای ایالات متحده و برخی همپیمانان او که روزبهروز در اقلیت قرار میگیرند، به مسیر منطقی خود بازگشته و حمایتهای اتحادیه اروپا از فضای بهوجود آمده جدید در پرونده هستهای ایران و همچنین استقبال آلمان بهعنوان یکی از اعضای فعال گروه 1+5 که تا پیش از این از متحدان آمریکا به حساب میآمد، گویای این واقعیت است که اروپا در رویکردی جدید و واقعبینانه دیگر نمیخواهد بهعنوان دنبالهرو آمریکا، مجری سیاستهای این کشور سلطهگر و زورگو در عرصه نظام بینالملل باشد، بلکه میخواهد بهعنوان یک هویت واحد و مستقل از سیاستهای جهانی آمریکا و براساس منافع ملی کشورهای عضو به ایفای نقش در معاملات بینالمللی بپردازد.
مجموعه حوادث اتفاق افتاده در هفتههای اخیر نشانگر این واقعیت است که ایالات متحده آمریکا اکنون به خاطر اتخاذ سیاستهای یکجانبهگرایانه، دولتهای حامی خود را یکی پس از دیگری از دست میدهد و به سمت انزوا پیش میرود.
بنابراین ادامه این روند صدور قطعنامه سوم علیه فعالیتهای هستهای ایران را با اما و اگرهای بسیار مواجه ساخته است. بسیاری از آگاهان سیاسی معتقدند دیپلماسی فعال جمهوری اسلامی ایران در این میان میتواند نقش فعالی در جلوگیری از اتخاذ هرگونه تصمیم غیرعقلانی به سرکردگی آمریکا در شورای امنیت سازمان ملل ایفا نموده و نهایتا منجر به بازگشت قطعنامه به شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی گردد. در همین زمینه روزنامه جوان در گفتوگو با سه تن از نمایندگان مجلس شورای اسلامی به بررسی این موضوع و واکنشهای ایران به صدور قطعنامه احتمالی علیه ایران پرداخته است که با هم میخوانیم.
یک عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس گفت: انعطاف نسبی بین ایران و آژانس و بخشی از اروپا فضای افکار عمومی و محافل سیاسی را نسبت به پرونده هستهای خوشبین کرده است.
رضا طلایینیک افزود: همکاریها و توافقات اخیر ایران و آژانس موجب تعدیل مواضع اروپا و امیدواری برخی از کشورهای ذینفوذ برای اتخاذ راهکار مسالمتآمیز در پرونده هستهای ایران شده است.
وی تاکید کرد: با مهار کارشکنیهای آمریکا و انگلیس امکان توافق نهایی و بازگشت پرونده هستهای ایران از شورای امنیت به آژانس وجود دارد.
هرچند با ایجاد فاصله نسبی میان اروپا و آمریکا در پرونده هستهای ایران دغدغه جهانی نسبت به مقاصد انحرافی آمریکا از پیگیری پرونده هستهای افزایش یافته است.
طلایینیک با تاکید بر اینکه اروپا در مقایسه با دیگران بیشترین آسیبپذیری را از تشدید تحریمها علیه ایران متحمل خواهد شد، گفت: اکثریت اروپا به دنبال تداوم مذاکره و اعمال فشار بر آمریکا و انگلیس از یکسو و ایران از سوی دیگر در جهت انعطاف بیشتر در مواضع مربوطه هستند. در واقع اروپا راهکار مسالمتآمیز را بهرغم همکاری راهبردی با آمریکا در پرونده هستهای ایران به دلیل آسیبپذیری سیاسی ـ اقتصادی در خاورمیانه ترجیح میدهد.
وی در خصوص مقاصد آمریکا در این زمینه تصریح کرد: آمریکا به دنبال بهرهبرداری تاکتیکی از مواضع مثبت البرادعی جهت محور شدن در پرونده هستهای و صدور قطعنامه جدید و یا انفعال ایران است. آمریکا با تدارک قطعنامه جدید به عقبنشینی گامبهگام ایران امید واهی بسته است.
این عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در خصوص اختلاف میان اعضای 1+5 و نتایج آن یادآور شد: این اختلاف در دستاورد حداقلی به افت محتوای قطعنامه و محدود شدن دایره تحریم منجر شده و در صورت مقاومت چین، روسیه و آلمان دستاورد حداکثری آن، کاهش زمینههای تصویب قطعنامه و دور جدید مذاکرات خواهد بود.
وی ادامه داد: لذا چالش درونی میان 1+5 و انتظارات افکار عمومی و جامعه جهانی روند پرونده هستهای ایران را در بین دو گزینه قطعنامهای کنترل شده با کاهش اثربخشی و یا استمرار مذاکرات و بازگشت پرونده به آژانس رقم میزند.
طلایینیک در رابطه با واکنش ایران نسبت به صدور قطعنامه جدید خاطرنشان کرد: ایران در صورت صدور قطعنامه جدید از حق تجدیدنظر در همکاری با آژانس استفاده خواهد کرد. تشدید تحریم و صدور قطعنامه جدید علیه راهکار مسالمتآمیز پرونده هستهای و نیز همکاری با آژانس را کاهش خواهد داد.
آمریکا میخواهد خارج از پرونده هستهای با ایران مذاکره کند
یک عضو دیگر کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس نیز با بیان اینکه فضا در گروه 1+5 به نوعی براساس بازی برد ـ برد ارزیابی میشود، گفت: آمریکا حداکثر فشار ممکن را تعقیب میکند تا در این نشست علیه ایران تصمیمگیری شود.
رشید جلالی افزود: به عبارتی در این نشست آمریکا درپی ایجاد زمینه و اعمال پیشنویس قطعنامه علیه ایران است، در صورتی که با انتشار گزارش البرادعی قطعا مبنایی برای رسیدگی به پرونده هستهای در شورای امنیت و صدور قطعنامه جدید باقی نمیماند. ابهامی که در گزارش قبلی البرادعی مطرح بود با تلاش ایران در گزارش جدید برطرف شد. پس موضوع صدور قطعنامه جدید خود به خود ساقط است.
وی تاکید کرد: فضا در 1+5 با نوعی عدممشروعیت در صدور قطعنامه علیه ایران مواجه است، اما آمریکا تلاش میکند با ایجاد ابهامات و اتهامات واهی به هر صورت قطعنامه را در چارچوب فشار بر ایران صادر کند.
اما اینبار چین، روسیه و آلمان با آمریکا همراه نخواهند بود و همین موضوع عدممشروعیت 1+5 را در اتخاذ تصمیمات علیه ایران دو چندان میکند.
جلالی یادآور شد: یک مساله در حاشیه اصل موضوع رسیدگی به موضوع هستهای ایران قابل تامل است و آن اینکه قصد آمریکا از اعمال فشار بر ایران، وادار کردن ایران به مذاکره با آمریکا خارج از مساله هستهای است، چرا که مساله مهم برای آمریکا تامین منافع است و ایران در تامین آن نقش تعیینکنندهای دارد. به همین دلیل آمریکا قصد دارد از این اهرم فشار در جهت تامین منافع خود توسط ایران بهرهبرداری کند.
جلالی در خاتمه در خصوص واکنش ایران نسبت به صدور قطعنامه جدید گفت: بهطور حتم این قطعنامه مثل قطعنامههای قبل از طرف ایران به دلیل عدم دارا بودن مشروعیت قانونی پذیرفته نخواهد شد.
فضای جهانی بهنفع ایران است
یک عضو دیگر کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس نیز با یادآوری این نکته که فضای فعلی جامعه جهانی و روند موجود بهنفع پرونده هستهای ایران است، افزود: در صورت طیشدن روند موجود میتوان انتظار داشت که بنابر پیشبینی آژانس تا پایان ماه میلادی جاری اختلافات برطرف شود.
جواد جهانگیرزاده گفت: آژانس با عملکرد اخیر خود نشان داد که علاقهمند به دفاع از هویت و جایگاه حقوقی خود در عرصه بینالملل است.
با این اوصاف به نظر میرسد که بخش قابل توجهی از کشورهای عضو شورای امنیت نسبت به اتخاذ یک تصمیم صحیح و برخورد مناسب بیشتر راغب شوند. وی ادامه داد: فضای فعلی افکار عمومی جهان در شرایط فعلی سیاسی ظرفیت پذیرش رفتار تند از سوی شورای امنیت در قبال جمهوری اسلامی ایران را ندارد. بنابراین پیشبینی میشود که شورای امنیت برخوردی متفاوت از برخوردهای پیشین را اتخاذ نماید.
جهانگیرزاده در خصوص فضای حاکم بر گروه 1+5 خاطرنشان کرد: از انسجام استراتژیک و اتفاق جدی که در گذشته در این گروه وجود داشت خبری نیست و آمریکا در آیندهای نزدیک همانگونه که در عملیاتی کردن نقشههای خود در عراق دچار مشکل شد در قبال موضوع ایران نیز ناکام و تنها خواهد ماند.