*کمتر از دو ماه به برگزاری انتخابات مجلس هشتم ماندهاست و مردم باید از میان هزاران کاندیدا که با شعارها و وعدههای گوناگون به میدان آمدهاند، نمایندگان خود را انتخاب کنند. به نظر شما کشورمان در حال حاضر از چه چشماندازی در عرصههای داخلی و خارجی برخوردار است که باید مورد توجه کاندیداها در تنظیم شعارها و برنامهها و مردم برای انتخاب آنها قرار گیرد؟
**برای ترسیم چشمانداز آتی کشور باید توجه داشت که ایران اسلامی اکنون هم در عرصه داخلی و هم در عرصه خارجی از شرایط بسیار خوبی برخوردار است. در داخل با دولتی مواجه هستیم که تمام همت خود را برای خدمترسانی گسترده در سراسر کشور به کار گرفتهاست تا پیشرفت همهجانبه مادی و معنوی برای کشور را به ارمغان بیاورد. در سایه چنین فرصتی و باتوجه به سرمایههای عظیم کشور که در قالب هزاران پروژه به کار گرفته شده، آینده ایران اسلامی بسیار درخشان خواهد بود. تصور میکنم با وجود چنین دولتی و استقرار ثبات و امنیت در داخل کشور، حرکت روبه جلو در همه عرصهها جریان دارد و ما شاهد تزریق امید، نشاط و شادابی به جامعه هستیم. در عرصه خارجی هم با ایرانی پایدار، با ثابت و مؤثر در معادلات جهانی مواجه هستیم که روابط کاملاً منطقی و حساب شده و هوشمند با سایر کشورها دارد. بنابراین با چنین چشماندازی به استقبال انتخابات مجلس هشتم میرویم.
*در چنین شرایطی، جریانها و گروههای سیاسی و کسانی که مدعی ورود به مجلس هشتم هستند باید چه برنامههایی را در دستور کار خود بگذارند؟
**سهمخواهی و تلاش برای دستیابی به بیشترین تعداد کرسیهای انتخاباتی مجلس رویکردی است که همه جریانهای سیاسی آن را دنبال و به صراحت بیان میکنند. تصورم این است که این رویکرد در نظام جمهوری اسلامی باید تغییر کند. یعنی الگوی رفتاری احزاب نباید برگرفته شده از شیوههای رایج غربی و دموکراسی غربی باشد. ما نظام مردمسالاری دینی داریم، بر این اساس دموکراسی ما مبتنی بر دین و ارزشهای دینی و اصول اسلامی است. از این رو ما به تغییر رویکرد اساسی در مشی و عملکرد احزاب و جریانهای سیاسی نیازمندیم. این تغییر رویکرد در واقع برگرفتن نگاه از غرب به سمت مبانی و ارزشهای بومی و دینی باید باشد که مردم آن را قبول دارند. در شأن نظام دینی و ارزشی ما نیست که احزاب بر سر تقسیم قدرت و سهمخواهی بیشتر از قدرت، با هم رقابت کنند. اگر نگاه احزاب عوض شود، هدف از حضور در رقابت سیاسی، یافتن فرصت خدمتگزاری به مردم خواهد بود. اگر این تغییر رویکرد صورت نگیرد و نمایندگان مجلس متناسب با گرایشهای سیاسی عمل کنند، به ضرر مردم تمام خواهد شد، همانطور که جامعه ما در گذشته از این ناحیه لطمه دیدهاست.
*معمولاً در ایام انتخابات مجلس، مردم با سیلی از وعدههای رنگارنگ کاندیداها مواجه میشوند با توجه به نقش مجلس در امور کشور، ارزیابی شما از این مسئله چیست؟
*در انتخابات گذشته افرادی که کاندیداها میشدند وعدههای زیادی میدادند. این وعدهها بیشتر مبتنی بر این بود که راه، بیمارستان و ... میسازیم. در حالی که آن اقدامات کاملاً در حوزه دستگاههای اجرایی قرار داشت نه در حوزه دستگاههای اجرایی قرار داشت نه در حوزه قانونگذاری. یکی از مواردی که در تذکر اخیر رهبر معظم انقلاب در سفر به یزد مطرح شد همین نکته بود که کاندیداها نباید وعدههای غیرممکن بدهند.
به عبارت دیگر در عرصههایی که به حوزه ماموریت آنها ارتباطی ندارد، وارد نشوند. ما در گذشته مواردی زیادی از این قبیل مسائل داشتهایم که نمایندگان برای جلب رأی مردم وعدههایی دادهاند. از این رو در مجلس به وزیران مربوطه برای اجرای آن وعدهها فشار میآوردند. با توجه به این که وزارتخانهها، بودجه محدودی دارند و آن را باید در موارد از پیش مصوب، هزینه کنند در مقابل آن فشارها مقاومت میکردند. اما این مقاومت منجر به طرح سؤال، تذکر و حتی استیضاح وزیر میشد و وزیر نیز برای رهایی از این گونه فشارها به ناچار تن به خواسته نمایندگان میداد. نتیجه این توافق یا تسلیم آن بود که نمایندگان مجلس نیز نقش نظارتی خود را نادیده میگرفتند. اما چون در دو سالی که دولت نهم سر کار آمده و با این رویکرد مخالف بوده، با انواع و اقسام سؤالات و تذکرات از سوی نمایندگان مواجه شدهاست که در قیاس با دولتهای گذشته کاملاً بیسابقه است. حتی مخالفتی که با وزیران پیشنهادی دولت صورت گرفت کاملاً بیسابقه بود.
از این رو به نظر میرسد این رویکرد باید اصلاح شود و کسانی که به مجلس میآیند نباید وعدههایی بدهند که مربوط به حوزه دستگاههای اجرایی است و بدانند که دولت نهم وعدههای آنها را اجرایی نخواهد کرد. بلکه براساس بررسی کارشناسی و با توجه به نیاز هر منطقه، خودش اقدام و عمل خواهد کرد؛ همانطور که الآن دارد عمل میکند و در نتیجه آن خدمات دولت نیز قابل قیاس با گذشته نیست. بنابراین به طور خلاصه باید بگویم که کاندیداهای مجلس هشتم از دادن وعدههای بیدلیل پرهیز کنند چون نه دولت آن را اجرا خواهد کرد و نه چنین کاری منطقی و قانونی است.
*در این صورت ملاک انتخاب نمایندگان مردم ازمیان کاندیداهای پرشمار چه چیزی میتواند باشد؟
**مجلس وظایفی دارد که باید آن را انجام دهد. طبیعی است که باید در چارچوب قانون و به صورت عالمانه و دلسوزانه فعالیت کند و تحت تأثیر مسائل سیاسی و انگیزههای خاصی که ریشه در مسائل دیگری دارد قرار نگیرد. به نظر میرسد ضروری است که نقش نظارتی مجلس برجسته شود و قانونگذاری به گونهای صورت گیرد که مبتنی بر نیاز جامعه و بررسیهای دقیق کارشناسی باشد. اگر مجلس هشتم در این مسیر قرار گیرد به مراد مردم خواهد بود و دولت هم از خدمات آن بهرهمند خواهد شد. چون دولت به پشتیبانی مجلس در ابعاد قانونگذاری و نظارتی نیازمند است.
از طرف دیگر واقعی کردن انتظارات مردمی هم میتواند مهم باشد. مردم هنگام انتخاب کاندیداها باید توجه کنند که آیا وعدههای آنان در حوزه اختیاراتشان هست و پیش از وعدهها به سوابق مدیریتی و توانمندیهای فکری و مرتبه علمی افراد، دقت کنند و توجه کنند که آیا این افراد در حوزه فعالیتی کنونی، صادق، کارآمد و مؤثر بودهاند یا خیر. مردم همچنین باید ایمان و تعهد این افراد را ملاحظه کنند و ببینند که به چه میزان به ارزشها و مبانی اسلام تعهد دارند. طبیعی است که اگر کسانی از این ویژگی مبرا باشند تخصص آنها در نبود تعهدشان مفید به حال کشور و مردم نخواهد بود. در واقع اینجا (انتخاب نمایندگان مجلس) نقطه عطفی است که مردم از طریق آن در بخش مهمی از تصمیمگیریهای کلان کشور شریک میشوند. از این رو انتخاب نمایندگان مجلس حساسیتها و دقت فراوانی را از سوی مردم میطلبد.
*شما اشاره کردید که دولت برنامه گستردهای برای عمران کشور را در دست اجرا دارد. مجلس هشتم چگونه میتواند به این روند کمک کند؟
**بعد از این که مجلس هشتم تشکیل میشود زمان کوتاهی برای استقرار آن لازم است. به خصوص این که ممکن است تعداد زیادی از آنها تازه وارد باشند. به هر حال بعد از گذشت این دوره اولیه، اگر چارچوب مناسبی برای تعامل بین دولت و مجلس با لحاظ این که هر نهادی طبق قانون اساسی به وظایف خود بپردازد مثلا مجلس از ورود به حوزه اجرایی پرهیز کند تا دستگاههای اجرایی بتوانند در مقابل عملکرد خود پاسخگو باشند. دولت آماده است که با مجلس هشتم تعامل منطقی و همکاری اساسی داشته باشد.
یعنی ما فکر میکنیم اگر هر کدام از دو نهاد دولت و مجلس قائل به حقوق و وظایف یکدیگر باشند مشکلی پیش نخواهد آمد. در چنین شرایطی اگر مسئلهای هم بین این دو نهاد پیش بیاید در سایه همفکری و همدلی قابل رفع و رجوع خواهد بود.
از این رو امیدوارم مجلس هشتم فارغ از ثأتیرگذاری جریانهای سیاسی بتواند به وظایف قانونی خود بپردازد. این مجلس باید بتواند با حفاظت از حقوق مردم در حوزههای مختلف، به دولت کمک و بستر قانونی برای اقدامات توسعهگرایانه دولت را فراهم کند.