«جولان» در دورترین قسمت جنوب غربی سوریه واقع شده است که استان قنیطره را در برگرفته است و ناحیه جغرافیایی ممتازی را شکل داده که مهمترین قسمت آن بلندیهای جولان میباشد. این منطقه که از لحاظ استراتژیک فوقالعاده اهمیت دارد، در سال 1346 توسط اسرائیل اشغال شده است. مساحت جولان بالغ بر 1860 کیلومتر مربع میباشد. این منطقه در عرض جغرافیایی 32 و 33 شمالی واقع شده و پلی است که سوریه را به کشورهای فلسطین، اردن و لبنان وصل میکند. مرکز استان قنیطره شهر قنیطره میباشد. این ناحیه به خاطر وفور آب از زمانهای بسیار کهن محل سکونت اقوام و قبایل بدوی مختلف بوده است.
پیشینه تاریخی
کنعانیها، عموریها، آرامیها، آشوریها و کلدانیها از جمله قبایلی بودهاند که 1000 تا 2000 سال قبل از میلاد در این ناحیه میزیستهاند. در عصر کلاسیک دولتهای مختلفی آن را در تصرف خود درآوردهاند از جمله فارسیها، یونانیان و رومیها و بنابر نوشتههای تاریخی حضرت مسیح(ع) وارد شهرهای بیتصیدا و بانیاس شده است و دینش را در این شهرها منتشر نموده است و در قرن اول میلادی، مسیحیت دین رسمی امپراتوری روم گردیده است و در قرن چهارم، شهر بانیاس مرکز اسقفی و مذهبی مسیحیت گردیده است. در عصر اسلامی «صلاحالدین ایوبی» در راه رسیدن به فلسطین آن را فتح نموده و در قرون 12 ـ 13 میلادی جنگهای زیادی میان مسلمانان و مسیحیان در این منطقه رخ داده است که مهمترین آنها جنگ حطین و عینالجالوت میباشد. در عصر جدید امپراتوری عثمانی آن را به تصرف خود در آورد. در قرن 20 فرانسه با شکست دادن امپراطوری عثمانی این منطقه را به تصرف در آورد و بعد از استقلال، این منطقه در سال 1346 قسمت اعظم آن به اشغال اسرائیل درآمد اما در سال 1352 قسمتهایی از آن دوباره بازپس گرفته شد.
بلندیهای جولان
این قسمت که شامل 1250 کیلومتر مربع میباشد و قسمت تپهای جولان میباشد و بیش از 67 درصد کل جولان را شامل میشود.
تا قبل از سال 1346 بیش از 100 هزار نفر در این منطقه سکنی گزیده بودند که از نژاد «بلوردا و چرکس» بودند و دین رسمی جولان اسلام بوده است که مذاهب بلوردا اهل سنت، و علوی را شامل میشده است. بیشتر افراد این ناحیه در نیروی نظامی سوریه که در مرز مستقر بوده اشتغال داشتهاند و در جنگ 6 روزه اعراب و اسرائیل در سال 1346 بیشتر ساکنین این ناحیه به داخل سوریه پناه آوردند و تنها چند هزارتن از بلورداها در این منطقه باقی ماندهاند. امروزه جمعیت جولان حدود 33500 نفر میباشد که شامل حدود 15000 بلوردا و 17000 اسرائیلی و 1500 نفر علوی میباشد. با توجه به ویژگیهای انحصار به فرد این ناحیه، اسرائیل چند سالی است تلاش میکند با تبلیغات زیاد توجه گردشگران را به این منطقه جذب نماید.
بعضی از آثار باستانی جولان
1. قلعه صبیبه المحتله
این قلعه در قسمت شرقی شهر بانیاس در مرتفعترین نقطه کوه شیخ (جبل الشیخ) واقع گردیده است و 300 متر از شهر بانیاس بالاتر میباشد و راه این قلعه از لابهلای صخرههای بسیار دشواری میگذرد که تنها با پای پیاده میتوان به آن رفت و این امر دفاع از قلعه را راحت میکند. این قلعه از جمله قلعههایی است که مسلمانان جهت دفاع از حملات صلیبیان بنا نمودند. «نورالدین زنگی» و «صلاحالدین ایوبی» از جنگ جویان این قلعه بودهاند. بنای این قلعه تشکیل میشده است از 14 برج که 4 برج آن به شکل نیم دایره و 10 برج دیگر به شکل مربع میباشد و خندق مثلثی شکل با اضلاع طویل برجها را احاطه کرده است و در داخل قلعه امکانات رفاهی و منبع آب و نیز مسجد و کنیسه قرار داشته است.
2. شهر الحمه
شهر الحمه از مشهورترین آثار سیاحتی جهان میباشد که شهرتش به خاطر وجود آبهای معدنی و آثار باستانی فراوان در آن میباشد. از مهمترین این آثار «المدرج الرومانی و دیوار قدیمی حماتات» میباشد. مورخان زیادی راجع به این شهر سخن گفتهاند به خصوص درباره آبهای آن که خاصیت شفابخش دارد تا جایی که ارسطو گفته است مردم این شهر با نوشیدن آب، تمامی امراضشان شفا مییابد و به ندرت به طبیب مراجعه مینمایند.
3. قلعه حصن
این بنا در غرب شهر فیق واقع شده است که در قرن اول ق. م بنا شده است و آثار کشف شده در آن دلالت بر عبادت الهه (ذوالشری) در آن زمان دارد. این قلعه با نام هیبوس نزد یونانیان و سوسیتا نزد عرب آرامی، معروف بوده است و در زمان رومیها از بناهای تمدنی دهگانه جهان محسوب میشده است و بنای آن به صورت شبکهای متقاطع میباشد.
4. الکرسی
آثار روستای کرسی و اهمیت این منطقه به خاطر سفر و توقف حضرت مسیح(ع) در این روستا میباشد. یاقوت حموی مینویسد: و آن روستایی است که پطریا میگوید حضرت مسیح(ع) حواریون را در آن جمع کرد و از آنجا آنها را به نواحی مختلف فرستاد. در این روستا صندلیای است که گفته میشود حضرت مسیح(ع) روی آن نشسته است علاوه بر آن این روستا محل تجمع بزرگی برای راهبان مسیحی بوده و از نظر وسعت از بزرگترین بناهای کلیسا در بلاد شام میباشد. بنای این کلیسا به قرن پنجم میلادی باز میگردد. در وسط آثار، بنایی است در ابعاد 25 در 45 متر که در آن بقایایی از آثار خانههای راهبان به چشم میخورد.
5. قنیطره
مرکز استان، قنیطره میباشد که در غرب آن تپه ابوالندی واقع شده که حضرت علی علیهالسلام در آن جا وضو گرفتهاند. آثار کشف شده در این منطقه نشانگر آن است که این منطقه از مهمترین مناطق قرون قبل از میلاد بوده است. از مهمترین آثاربه جایمانده این شهر میتوان به «مسجد جامع و خان اثری» اشاره کرد که «مصطفی پاشا» وزیر عثمانی، امر به ساختن آن کرده است. «خان اثری» یک بنای سنگی مستطیل شکلی است در منطقه جولان که بسیار معروف است و از آن جهت که دری به سمت جنوب دارد از خانهای دیگر متفاوت و ساختارش بینظیر میباشد. قسمت اعظم این خان به خاطر زلزله سال 1172 هجری نابود گردید.
مسجد جامع نیز بنای سنگی بینظیری است که در زمان عثمانی در بعضی از جاهای آن از سنگهای ارزشمند و باستانی برای ساختن آن استفاده شده است.
چگونه قنیطره به ویرانه تبدیل شد؟
در پیروزی که سوریه در سال 1352 به رهبری حافظ اسد به دست می آورد، اسرائیل مجبور به عقبنشینی از این شهر میشود و این شهر به سوریه بازگردانده میشود ولی اسرائیل قبل از عقب نشینی از این شهر به سرقت تمامی آثار، گنجها و ... در این منطقه دست میزند و دامنه این سرقت تا حدی است که حتی آثار ارزشمند داخل بناهای این شهر را به خراب کردن بناها به سرقت میبرد. اسرائیل به این مقدار بسنده نمیکند و در هنگام خروج خود از این شهر به ویران کردن تمامی خانهها، اماکن مذهبی، مدارس، بیمارستان و .. دست میزند. بعد از بازپسگیری این شهر برای اینکه گوشهای از غارت رژیم صهیونیستی نشان داده شود این شهر به صورت دستنخورده به موزهای تبدیل شده است که هر روزه افراد زیادی از آن دیدن مینمایند. هم اکنون این شهر خالی از سکنه میباشد و تنها یک خانواده که حاضر به ترک شهر نمیباشد در این شهر زندگی میکند. و شهری با همین نام در نزدیکی آن ساخته شده است تا ساکنان قبلی قنیطره در آن سکنی گزینند.
چپاولهای اسرائیل در منطقه جولان
از زمانی که قسمت اعظم جولان توسط اسرائیل اشغال گردیده است اسرائیل با سیاستهای سودجویانه و غیرانسانی لطمات زیادی را به این منطقه وارد آورده که به صورت مختصر به آن اشاره میشود.
1. دفن زباله هستهای
اسرائیل به دفن کردن زبالههای هستهای بسیار خطرناک در این منطقه اقدام نموده که این امر باعث میشود بعد از گذشت 30 ـ 50 سال اشعات مختلف از جمله اورانیوم آزاد شود که موجب آلودگی آب و سمیشدن آن میشود و تهدیدکننده حیات موجودات زنده میباشد.
قابلتوجه است که اسرائیل به راحتی تذکر و قطعنامه آژانس بینالمللی هستهای را راجع به ممنوعیت دفع زبالههای هستهای در این منطقه نادیده گرفته است. و کشورهایی که هم اکنون از خطر صلاحهای هسته و ممانعت آن برای کشورهای اسلامی صحبت میکنند در آن زمان چشمهای خود را بسته بودند و تا هم اکنون که اسرائیل به اعمال غیرانسانی خود در این منطقه ادامه میدهد چشمهای خود را در مقابل اسرائیل بسته نگاه داشتهاند.
2. سرقت آب
اسرائیل با سرقت آبهای منطقه جولان به تقویت نیروی نظامی خود مشغول میباشد. از سال 1347 از آب بحیره آغاز گردیده است و آن را ادامه داده تا جایی که به آبهای حاصبانی و بانیاس رسیده است. و در ضمن سالیانه بیش از 10 میلیون مکعب آب از آبهای یرموک را استفاده میکند و تمام قطعنامههای بینالمللی که میگوید اسرائیل تنها میتواند از یک چهارم این مقدار در سال استفاده کند نادیده گرفته است. رژیم اشغالگر صهیونیستی سالیانه بیش از 500 میلیون متر مکعب از آبهای جولان را سرقت مینماید و این بیش از هفت برابر مقداری است که سوریه از آبهای این منطقه استفاده میکند. اسرائیل با این سرقت خود کشورهای فلسطین، اردن، سوریه و لبنان را در استفاده از حق طبیعی خود محروم مینماید.
3. سرقت خاک
رژیم اسرائیلی به سرقت خاکهای غنی زمینهای کشاورزی از تپه الاحمر و تپه الفرس و انتقال آن به صحراء نقب در فلسطین دست زده است.
4. سرقت آثار
همانگونه که به صورت بسیار مختصر اشاره شد آثار در منطقه جولان مربوط به تمدنهای کهن است که بسیار ارزشمند میباشد و نیازمند نگاهداری بینالمللی است. اسرائیل با کاوشهای خود در این منطقه به کشف و فروش آثار باستانی بسیار ارزشمند به آمریکا و کشورهای اروپایی دست زده است. و تاکنون به چندین دانشگاه آمریکا جهت فعالیتهای باستانشناسی و. در این منطقه اجازه ورود و حفاری داده است. اما راجع به مکر این رژیم باید اضافه کنیم که اسرائیل با تبدیل کردن کلیساهای مسیحی این منطقه به کنیسههای یهودی اینگونه اظهار میدارد که روزی این کلیساها کنیسه بوده و ما آن را با حالت اول آن برگرداندهایم. این تنها خلاصهای از جنایتهای اسرائیل در این منطقه بود.
در خاتمه این سوال مطرح است که چرا اسرائیل به این جنایات در جولان دست میزند در حالی که این منطقه فقط در اشغال اسرائیل میباشد؟ در پاسخ به این پرسش باید گفت که اسرائیل خود بهتر از دیگران میداند که اقدامات اشغالگرانهاش نمیتواند زیاد ادامه پیدا کند و عاقبت ساختارش که بسان خانه عنکبوتی است فرو خواهد ریخت. لذا تلاش میکند تا حداکثر سوءاستفاده را از این منطقه ببرد.
پایگاه اینترنتی باشگاه اندیشه