مترجم: محمد صرفی
ایالات متحده از جمهوری آذربایجان خواسته است فشارها علیه مطبوعات و رسانههای مستقل و منتقد را متوقف کند. این نخستین بار است که آمریکا، رئیسجمهور آذربایجان را با ادبیاتی تحکمآمیز و خشن مورد خطاب قرار میدهد. البته این موضوع به معنای آن نیست که آمریکا دولت باکو را در لیست سیاه سایر جمهوریهای غیردموکراتیک بازمانده از شوروی سابق قرار داده و از چشم واشنگتن افتاده است. ثبات و پایداری در جمهوری آذربایجان از هر مسئله دیگری برای آمریکا مهمتر است و تا زمانی که «الهام علیاف» بتواند ثبات را در این کشور حفظ کند، نباید از انتقادهای آمریکا ترسی داشته باشد.
جمهوری آذربایجان از جایگاه ویژهای در استراتژی آمریکا نسبت به جمهوریهای شوروی سابق برخوردار است. کمپانیهای آمریکا طی سالهای اخیر سرمایهگذاری کلانی در صنعت نفت این کشور کردهاند.
این سرمایهگذاری به اندازهای است که اینک ثبات در این کشور بیش از مسئولان باکو برای دولتمردان واشنگتن اهمیت دارد.
واشنگتن کاملاً مطمئن نیست چه کسی میتواند این ثبات را تضمین کند. سیاستمدارانی که اینک قدرت را در دست دارند و یا کسانی که رویای جابهجایی قدرت را در سر میپرورانند؟ برای آمریکاییها حفظ ثبات اهمیت دارد. مجری آن هر که میخواهد باشد. فرمول جابهجایی و تنازع قدرت در جمهوری آذربایجان چندان سالم و قابل دفاع نیست. «الهام علیاف» اگر بتواند به سرمایهگذاران استراتژیک در این کشور ثابت کند که قادر است ثبات را در آذربایجان حفظ کند، در حقیقت تداوم قدرت سیاسی خود را تضمین کرده است.
نیروهای اپوزیسیون نیز تنها زمانی اجازه و شانس ورود به صحنه قدرت را دارند که این مسئله باعث افزایش مشروعیت حکومت از طریق مشارکت مردمی شود.
البته واضح است که ایالات متحده ترجیح میدهد حفظ ثبات در آذربایجان با ابزارهای دموکراتیک محقق شود. هنگامی که «الهام علیاف» رقبای خود را ـ که از هواداران سابق پدرش بودند ـ در انتخابات پارلمانی دو سال گذشته با هیاهو و شانتاژ سیاسی ساکت و تعدادی از آنان را هم دستگیر کرد، «جرج بوش» به سرعت حمایت خود را از وی اعلام کرد.
به افراد دستگیر شده انگ رسوایی و فساد زده شد به طوری که انگار پیگرد آنان قانونی و در چارچوب قواعد دموکراتیک بوده است. به هر حال در این برهه زمانی باکو ساکت کردن رسانههای منتقد را آغاز کرده و این مسئله وجهه «علیاف» را به شدت مخدوش کرده است.
از همین رو کاخ سفید به وی یادآور شد، او باید حد و مرزهایی را رعایت کند، البته آمریکا تنها به این تذکر بسنده کرده است.
واشنگتن در روابط خود با گرجستان به عنوان یک متحد قفقازی نیز همین رویه را در پیش گرفته است. هنگامی که «میخائیل ساکاشویلی» رئیسجمهور گرجستان مخالفان خود را سرکوب کرد آمریکا اعلام کرد همچنان از وی حمایت میکند و تنها از او خواست وضعیت فوقالعاده را لغو کرده و به رسانههای خصوصی اجازه فعالیت دوباره بدهد.
این تحولات نشان میدهد جمهوریهای مستقل مشترکالمنافع که از اهمیت ویژهای در استراتژی آمریکا برخوردارند، در صورتی که قواعد دموکراتیک را زیر پا گذاشته و به حقوق و آزادیهای مردم تجاوز کنند، لازم نیست نگران سرزنش و شماتت آمریکا باشند. مهمترین مسئله برای ایالات متحده تضمین ثبات در این کشورها از سوی سیاستمداران همسو با آمریکاست، چرا که این مسئله خیال آمریکاییها را از بابت سرمایهگذاریهای کلان خود در این کشورها راحت کرده و منافع آنان را تضمین میکند، اما قیمت این تضمین همیشه جای بحث خواهد داشت.