ابوالفضل احمدی
در حالی که برخی کشورهای عربی آمادگی خود را برای شرکت در کنفرانس صلح بوش اعلام کردهاند، کشورهای درگیر با اسرائیل نسبت به موفقیت چنین کنفرانسی ابراز تردید میکنند.
فلسطین که در مذاکرات صلح اعراب و اسرائیل دارای محوریت است، اکنون شرایط دشواری را سپری میکند. تشدید حملات ارتش صهیونیستی علیه ساکنان بیدفاع نوار غزه و آمادهباش بیش از 50 هزار رزمنده فلسطینی برای مقابله با تهاجمات آینده اسرائیل به اردوگاههای فلسطینی، دورنمای تاریکی را در مورد آینده فلسطین ترسیم میکند.
این در حالی است که صهیونیستها تلاشهایی را برای مستعمرهسازی در شمال کرانه باختری آغاز کردهاند. در طرح آنها بیش از 14 مستعمره در منطقه "الاغوار" در کنار دریای بحرالمیت در شمال کرانه باختری احداث میشود. همچنین اسرائیل مایل است که پای سازمانهای بینالمللی آرامآرام به نوار غزه باز شود تا از این طریق بتواند با واقعیتی که تاکنون نتوانسته با آن مقابله کند، روبرو شود. این به معنی وادار کردن سازمانهای بینالمللی در درگیریهای مستقیم با فلسطینیان است و به طور طبیعی این موضوع یک شاخص خطرناک خواهد بود.
اوجگیری اختلافات فتح و حماس، فلسطین را به دو بلوک ناهمگون و از همگسسته تبدیل کرده و این چیزی است که رژیم صهیونیستی از دیرباز در پی تحقق آن بوده است. هدف این رژیم از تشدید دامنه اختلافات تضعیف حماس و حذف سیاسی و فیزیکی این جنبش، در نهایت خالی کردن عرصههای سیاسی و نظامی فلسطین از وجود رهبران دلسوز اسلامی ـ ملی است. محاصره اقتصادی غزه توسط رژیم صهیونیستی و جنبش فتح، موجب شده، جامعه فلسطین به دو بخش مخالف و موافق تشکیلات خودگردان تقسیم شود که اگر هوشیاری و بردباری رهبران دولت منتخب حماس نبود بیتردید اکنون یک جنگ داخلی تمامعیار سراسر فلسطین را فرا گرفته بود. بدیهی است در چنین فضایی، حضور فلسطینیان در کنفرانس آینده صلح خاورمیانه که قرار است در پاییز امسال در آمریکا برگزار شود نتیجه مطلوبی در پی نخواهد داشت.
تجربههای گذشته ثابت کرده، هر تصمیمی که در برگیرنده حداقل حقوق فلسطینیان باشد با مخالفت اسرائیل مواجه میشود و این در حالی است که تصمیمات چنین کنفرانسهایی هیچگونه ضمانت اجرایی ندارد.
در موافقتنامه اسلو که در سال 1993 میان فلسطینیان و اسرائیل به امضا رسید تشکیل یک دولت مستقل فلسطینی در سال 2005 پیشبینی شده اما رژیم صهیونیستی تاکنون از پذیرش بندهای این موافقتنامه سرباز زده است. اکنون که شرایط منطقه به سود کشورهای عربی نیست به طور طبیعی اسرائیل تحت هیچ شرایطی حاضر نیست به اعراب امتیاز بدهد. سوریه هم به تازگی اعلام کرده که اگر موضوع اشغال جولان در برنامه کار کنفرانس صلح خاورمیانه مطرح نشود تحت هیچ شرایطی در این کنفرانس شرکت نمیکند.
عمرو موسی دبیرکل اتحادیه عرب نیز نسبت به ادامه شهرکسازیهای رژیم صهیونیستی در فلسطین اشغالی هشدار داده و گفته، در حالی که عملیات شهرکسازی و حفاری در زیر مسجدالاقصی توسط اسرائیل ادامه دارد امکان دستیابی به یک صلح پایدار در منطقه وجود ندارد. با توجه به تردید عربستان برای حضور در این نشست، سایر کشورهای عربی هم که قرار است در کنفرانس صلح بوش شرکت کنند به عنوان کشورهای حاشیه در منازعات اعراب و اسرائیل تلقی میشوند و نقش آنها در حل چنین منازعاتی کمرنگ است.
علت اصلی تردید کشورهای عربی این است که دستور کار این اجلاس مشخص نیست و کشورهای عربی به حدی آسیبپذیر هستند که نمیخواهند روی مسالهای که ممکن است پیامدهای منفی داشته باشد ریسک کنند. بحث دیگری که برای کشورهای عربی اهمیت دارد این است که در فرآیندی که آمریکاییها و اسراییلیها هدایت میکنند دچار چالش نشوند. در این میان، بیتردید بحث آوارگان باید جزو مباحث این نشست باشد، زیرا شش میلیون فلسطینی آواره در جهان وجود دارند و این یک بحران انسانی است که باید حل شود. بخشی از بحران فلسطین و سرزمینهای اشغالی همین مساله است. اما اسراییل به جای اینکه اصلی را برای حل این بحران بپذیرد، قطعنامه 194 را نادیده میگیرد و تاکید دارد که هیچگاه نباید بحث بازگشت فلسطینیها به اراضی 1948 مطرح شود.
در این حال، نمایندگان کنگره آمریکا از کشورهای عربی خواستند تا پیش از شرکت در کنفرانس سازش، پنج شرط را اجرا کنند که از مهمترین این شروط این است که، موجودیت رژیم صهیونیستی را به رسمیت بشناسند و حماس را به منظور به رسمیت شناختن رژیم صهیونیستی از حکومت در غزه بر کنار کنند!
در هر حال، رژیم صهیونیستی که تاکنون از پذیرش بیش از 180 قطعنامه شورای امنیت در مورد فلسطین خودداری کرده بیتردید تصمیمات کنفرانس صلح آینده را نخواهد پذیرفت زیرا این رژیم، تنها درصدد برقراری رابطه با کشورهای عربی است بدون اینکه بخواهند کوچکترین امتیازی به آنها بدهد. در مجموع، به نظر میرسد نشست آینده، تنها یک ابزار تبلیغاتی برای جمهوریخواهان آمریکا است که در پرتو آن بتوانند در قالب یک پروسه تبلیغاتی در انتخابات ریاست جمهوری سال 2008 بهرهبرداری کنند.