انتخابات هشتم و مرزبندی‌های جدید در مجلس

روزنامه فایننشیال تامیز در شماره 17 مارس خود (27 اسفند) در تحلیل خود درباره انتخابات ایران نوشت: هر چند محافظه‌کاران به پیروزی قابل توجهی در انتخابات مجلس ایران دست یافتند، اما ورود چهره‌های میانه‌روتر، از چالش‌های بیشتر احمدی‌نژاد با قانونگذاران در 18 ماه آینده خبر می‌دهد.

دولت داعیه پیروزی دارد،‌ اما تحلیلگران می‌گویند میزان پشتیبانی مجلس بعدی از احمدی‌نژاد بستگی به این دارد که آیا او قدم‌های لازم برای مهار مشکلات اقتصادی را حساب شده بر می‌دارد یا خیر؟

به نظر می‌رسد اصولگرایان 70 درصد آراء را به خود جلب کرده باشند اما این پیروزی بین طرفداران احمد‌‌ی‌نژاد و گروه دیگری که منتقد مدیریت اقتصادی و سیاست‌های خارجی او هستند تقسیم شده است. اصلاح‌طلبان و نامزدهای مستقل نیز صاحب 30 درصد باقیمانده آراء شده‌اند.

این روزنامه ادامه داد: با اینکه مشارکت مردم زیاد بوده و وزارت کشور ایران میزان مشارکت را 60 درصد اعلام کرده است، اما در تهران تنها 40 درصد واجدین شرایط در انتخابات شرکت کرده‌اند. مقامات جمهوری اسلامی، سطح مشارکت مردم در انتخابات را پاسخی به ایالات متحده تعبیر کردند. زیرا نمایشی عملی از دمکراسی ایرانی بوده است.

 این روزنامه همچنین به ادعاهای اتحادیه اروپا و ایالات متحده درباره انتخابات ایران اشاره کرد و افزود: در همین حال، ایالات متحده ادعا کرد نتایج انتخابات نه آزاد بوده و نه عادلانه!

به گفته وزارت کشور، اصولگرایان در خارج از حوزه انتخابی تهران صاحب 163 کرسی از مجموع 290 کرسی مجلس شده‌اند. هر چند جبهه متحد اصولگرایان که پشتیبان احمدی‌نژاد هستند، اکثریت کرسی‌های مجلس را به خود اختصاص داده‌اند، اما عملکرد قدرتمندان چهره‌های میانه‌روتر از جبهه فراگیر اصولگرایان، که پشتیبان احمدی‌نژاد هستند، اکثریت کرسی‌های مجلس را به خود اختصاص داده‌اند، اما عملکرد قدرتمندانه چهره‌های میانه‌روتر از جبهه فراگیر اصولگرایان، آرایش مجلس را کمتر تندرو خواهد کرد.

به نظر می‌رسد اصلاح‌طلبان برنده 44 کرسی مجلس در خارج از تهران شده باشند.

گروه‌بندی جدید در مجلس هشتم

امیرعلی امیری، دبیر ستاد انتخابات ائتلاف فراگیر اصولگرایان در اولین اظهار نظر پس از انتخابات مجلس، با تأکید بر اینکه 45 درصد نامزدهای ما به مجلس راه یافته‌اند، گفت: مجلس هشتم مجلسی خواهد بود که منتقدان دولت در آن اکثریت خواهند داشت، البته این منتقدان اصولگرا با هم‌اند و اگر دولت به برخی از سیاست‌های مورد انتقاد برخی اصولگرایان ادامه دهد، اکثریت مجلس هشتم با آن مخالف خواهد بود.

وی با اشاره به اینکه بخش اعظم انتقادات نمایندگان مجلس هفتم به دولت احمد‌نژاد توسط 2 چهره کلیدی هیات رئیسه مجلس مهار شده است، مستقیما به بحث ریاست مجلس اشاره کرده و می‌گوید: نامزد ما برای ریاست مجلس لاریجانی است و ما همچنان که در مجلس هفتم با حضور باهنر به عنوان نایب رئیس مجلس مخالف بودیم در مجلس هشتم نیز با این امر مخالفت خواهیم کرد.

با اینکه دبیر ستاد ائتلاف فراگیر اصولگرایان تاکید دارد از 240 نامزد آنها در دور اول، 113 نفر یا 45 درصد در دور اول به مجلس رسیده‌اند، اما در مقابل شهاب‌الدین صدر، دبیر اجرایی جبهه متحد اصولگرایان معتقد است از حدود 270 نامزد معرفی شده این جبهه برای حوزه‌های مختلف، به غیر از تهران، 65 درصد به مجلس راه پیدا کرده‌اند. وی ادامه می‌دهد: 6-5 درصد از دیگر نامزدهای اصولگرا نیز به مجلس راه پیدا کرده‌اند که آنها نیز از قبل مورد حمایت جبهه متحد اصولگرایان بوده‌اند و در مجموع می‌توان گفت حدود 70 تا 71 درصد نامزدهایی که به مجلس شورای اسلامی راه پیدا کرده‌اند اصولگرا هستند.

حال آنکه با نگاهی به فهرست منتخبان دور اول انتخابات مجلس هشتم عملا جبهه متحد اصولگرایان 49 نامزد اختصاصی، ائتلاف فراگیر اصولگرایان 33 نامزد اختصاصی و گروه‌های اصلاح‌طلب 24 نامزد اختصاصی خود را تا اینجای کار به مجلس فرستاده‌اند. 35 نماینده نیز میان جبهه متحد و ائتلاف فراگیر مشترک بوده‌اند. 49 نماینده هم با عنوان مستقل یعنی بدون حمایت هیچ فهرستی به مجلس رفته‌اند.

تاثیر انتخابات بر نیروهای دوم خرداد

در کنار آرایش جدیدی که میان نیروهای اصولگرا ایجاد شده، برای نیروهای دوم خرداد نیز شرایط جدیدی رقم خورد. یکی از مهم‌ترین نتایج انتخابات مجلس هشتم برای نیروهای دوم خرداد، مشخص شدن وزن 2 گروه اصلی این جناح بود با آنکه حزب اعتماد ملی شرایط بسیار بهتری از نظر تعداد نامزدها و داشتن رسانه، نسبت به ائتلاف اصلاح‌طلبان داشت اما نتایج آرای تهران نشان داد که این حزب شانس زیادی میان هواداران اصلاح‌طلب ندارد. نتایج انتخابات تهران برای حزب اعتماد ملی که راهبردش شرکت در انتخابات ریاست جمهوری و گرفتن قدرت اجرایی کشور است بسیار ناامیدکننده می‌نماید. این شکست باعث شد که منتجب‌نیا سر فهرست حزب اعتماد ملی نامه‌ای به سیدمحمد خاتمی نگاشته و به وی اعتراض کند.

قائم مقام حزب اعتماد ملی در نامه خود به خاتمی نسبت به آنچه «مصادره و محاصره آقای خاتمی توسط چندین تن» خوانده، هشدار داد.

منتجب‌نیا همچنین محمد خاتمی را متهم به فروختن یاران واقعی امام و دوستان دیرین و ریشه‌دار خود کرده و از او خواسته است همراه با برادران عزیز، لایق و مخلص خود چون مهدی کروبی دبیر کل حزب اعتماد ملی، افراد و تشکل‌های سیاسی را برای پیشگیری از خطرات و آفات تقویت کند.

قائم مقام حزب اعتماد ملی در این نامه که در تاریخ دوم فروردین نگاشته است، یادآور شده که چند روز پیش از آن، نامه‌ای 4 صفحه‌ای را به طور خصوصی به محمد خاتمی که اینک ریاست مجمع روحانیون مبارز را بر عهده دارد، ارسال کرده است.

با اینکه درباره محتوای نامه خصوصی چیزی منتشر نشده اما احتمالاً آن را باید نسخه مفصل‌تر متنی دانست که به طور علنی در اختیار افکار عمومی قرار گرفته و در آن از محمد خاتمی خواسته شده است تا حساب خود را از کسانی که به اختصار «آنان» نامیده شده‌اند، جدا کند.

رسول منتجب‌نیا در نامه‌اش، در مورد وجود نداشتن نام چند نفر از دوستان مخلص آقای خاتمی در فهرست یاران خاتمی گله کرده و یادآور شده که آقای خاتمی بارها به اینجانب و سایر دوستان قول و وعده‌ داده که با همکاری افرادی چون آقایان کروبی و موسوی‌خوئینی، خیل عظیم اصلاح‌طلب‌ها را هدایت و جریان مردمی و خط امامی اصلاحات را مدیریت کرده و برای همیشه آن را تثبیت کند. نام رسول منتجب‌نیا در فهرست یاران خاتمی در تهران وجود نداشت. حزب اعتماد ملی و در رأس آن، مهدی کروبی از ماه‌ها پیش تلاش کرد که به انحای مختلف حساب خود را از کسانی که آنان را اصلاح‌طلبان تندرو یا افراطی می‌نامد، جدا کند. کروبی اصرار داشت که به طور مستقل وارد انتخابات شده و با هیچیک از گروه‌های اصلاح‌طلب ائتلاف نکند.

مهدی کروبی، دبیرکل حزب اعتماد ملی هم پیشتر در تلاش برای جدا کردن حساب محمد خاتمی از برخی گروه‌های اصلاح‌طلب که این روزها خود را اصلاح‌طلبان پیشرو می‌نامند گفته بود با آقای خاتمی هیچ‌گونه اختلافی ندارد و تنها مشکلش با جمع قلیلی از اصلاح‌طلبان است که همواره در ایام حکومت اصلاحات، با ارزش‌ها دست و پنجه نرم می‌کردند و روحانیون و مسئولان را نگران می‌ساختند. البته کربی پیشتر از سیدمحمد خاتمی انتقادی کرده بود مبنی بر این که با وجود آنکه وی ریاست جمهوری‌اش را مدیون تلاش‌های کروبی بوده ولی چرا زمانی که کروبی در انتخابات نهم نامزد شده از سوی خاتمی هیچ حمایتی صورت نگرفته است؟

کروبی با وجود طرح این انتقادات مشخص نمی‌کند که می‌خواهد نماینده کدام جریان فکری و سیاسی در میان مردم باشد؟

انتشار نامه قائم مقام حزب اعتماد ملی به خاتمی در آستانه دور دوم انتخابات مجلس شورای اسلامی را می‌توان دارای چندین پیام دانست:

1ـ با توجه به ناکامی حزب اعتماد ملی در دور اول انتخابات، احتمالاً لایه‌های فوقانی این حزب به این تحلیل رسیده‌اند که در صورت پشتیبنی شخص محمد خاتمی از فهرست انتخاباتی این حزب، اقبال رأی‌دهندگان به نامزدهای این حزب می‌توانست بیشتر باشد و به این ترتیب در تلاشند که در دور دوم انتخابات امضای خاتمی را پای فهرست خود داشته باشند.

2ـ با توجه به اینکه انتشار این نامه (چند روز پس از دادن یک نامه 4 صفحه‌ای خصوصی به خاتمی) به احتمال زیاد پس از مذاکرات بسیار انجام گرفته، می‌توان این نتیجه را گرفت که اعتماد ملی در جلب حمایت خاتمی ناکام مانده و با علنی کردن این نامه درصدد است مرزبندی خود را با اصلاح‌طلبان را پر رنگتر از گذشته کرده و به گونه‌ای با این طیف سیاسی و مهم‌ترین حامی آنها، یعنی محمد خاتمی اتمام حجت کند.

3ـ انتقادهای تند حزب اعتماد ملی از اصلاح‌طلبان در آستانه انتخابات، توانست خطر رد صلاحیت نامزدهای این حزب را تا حدودی تعدیل کند و بعید نیست که در ترسیم مرزبندی جدید هم، این حزب به مرحله دوم انتخابات چشم داشته باشد.

4ـ بعضی ناظران سیاسی، این نامه را آغاز فشارها به محمد خاتمی برای جلب حمایت او از نامزد حزب اعتماد ملی در انتخابات ریاست جمهوری آینده نیز ارزیابی می‌کند.