سارا معصومی
رایزنی های بینالمللی برای پایان دادن به بحران در روابط ترکیه- عراق و اقناع آنکارا به عدم حمله نظامی به شمال عراق دستاورد چندانی نداشته است. در شرایطی که کاخ سفید بیشترین زیان را از حمله ارتش ترکیه به شمال عراق خواهد دید، آنکارا بی توجه به تهدیدهای سران کاخ تاکید دارد که تنها این کشور برای هرگونه حمله نظامی به شمال عراق از حق مسلم برای تصمیم گیری برخوردار است.
رجب طیب اردوغان نخستوزیر ترکیه در شرایطی درخواست های کاندولیزا رایس مبنی بر خویشتنداری سیاسی را غیرمنطقی می داند که دولت ترکیه تحت فشار شدید افکار عمومی قرار دارد. اردوغان که یک هفته گذشته را در سفر گذرانده است در واکنش به درخواست های مکرر رایس اعلام کرد که صبر ترکیه در برابر بغداد بر سر شورشیان «پ ک ک» در حال لبریز شدن است. اردوغان که در حال حاضر در رومانی به سر می برد پس از حمله هفته پیش شورشیان «پ ک ک» به سربازان ترک، بلافاصله به بریتانیا سفر کرد. سران لندن نیز ضمن دفاع از سیاست های آنکارا از این کشور خواستند که خویشتنداری را در سرلوحه رفتارهای دیپلماتیک خود قرار دهد. اردوغان که از یک سو در حال دست و پنجه نرم کردن با درخواست های مکرر رایس است و از سوی دیگر تحت فشار شدید افکار عمومی قرار دارد با انتقاد از سیاست نظامی دوگانه ایالات متحده گفت: سوال این است که ایالات متحده ده ها هزار کیلومتر دورتر از کشورش در عراق به دنبال چه چیزی می گردد؟ اقدامات تروریستی «پ ک ک» در شمال عراق ما را به ستوه آورده است، اما چه چیز در عراق ایالات متحده را تحت فشار قرار داده بود؟
اردوغان در ادامه سخنانش حمله نظامی به عراق را قطعی دانسته، اما اعلام کرد که این حمله در زمان مناسب انجام خواهد گرفت. نخستوزیر ترکیه بار دیگر با تاکید بر احترام به تمامیت ارضی عراق اذعان داشت که هدف از این حملات حزب کارگر کردستان است و هرگز ارتش ترکیه غیرنظامیان عراقی را هدف قرار نخواهد داد. ترکیه، ایالات متحده و اتحادیه اروپا در حال حاضر «پ ک ک» را در فهرست کشورهای حامی تروریست قرار داده اند. اردوغان این بار با توجه به افزایش موج حملات خرابکارانه «پ ک ک» از تمامی کشورهای اروپایی خواست که «پ ک ک» را حزبی تروریستی بدانند. اردوغان در شرایطی از حمله نظامی به عراق سخن می گوید که پیش از این همزمان با سفر وزیر امور خارجه ترکیه به عراق بسیاری از تحلیلگران سیاسی آرامش نسبی در روابط دو کشور را پیش بینی می کردند؛ پیش بینی ای که گویا چندان درست از آب درنیامد. وزیر امور خارجه ترکیه، علق باباجان، در سفر به بغداد با هوشیار زیباری، همتای عراقی خود دیدار کرد. در این دیدار طرفین بر لزوم همکاری مشترک درخصوص انهدام کمپ های «پ ک ک» تاکید کردند. در حال حاضر هیات عراقی به ریاست عبدالقادر جاسم العبیدی وزیر دفاع عراق و با حضور شروان الوائلی وزیر کشور در امور امنیت ملی و کریم سنجاری نماینده دولت خودمختار کردستان در آنکارا به سر می برند. یک مقام بلندپایه عراقی اعلام کرد که هیات عراقی در این سفر پیشنهاد محسوسی را جهت پایان دادن به فعالیت های شورشیان «پ ک ک» مطرح خواهد کرد. عدم حمله به مواضع «پ ک ک» در شمال عراق در شرایطی نخستین مطالبه هیات عراقی است که سفارت ایالات متحده در ترکیه نیز نماینده ای ویژه برای شرکت در این نشست اعزام کرد. آنکارا بارها هشدار داده است که اعتراض های کاخ سفید تاثیری بر روند تصمیم گیری آنکارا نخواهد داشت. ترکیه در شرایطی تهدیدهای خود مبنی بر حمله به شمال عراق را تکرار می کند که گمانه زنی های سیاسی حاکی از این است که آنکارا نیز قصد دارد عملی کردن این تهدیدها را تا اوایل ماه آتی میلادی به تعویق بیندازد. ترکیه ماه آتی میلادی میزبان وزرای امور خارجه سایر کشورها برای بحث و بررسی تحولات عراق است.پس از این نشست طبق برنامه ریزی های انجام گرفته رجب طیب اردوغان برای دیدار با جورج دبیلو بوش راهی واشنگتن خواهد شد.
حملات توپخانه ای ارتش ترکیه به مواضع «پ ک ک» در شمال عراق همچنان ادامه دارد. به گفته منابع موثق، این حملات توپخانه ای تلفاتی در بر نداشته است، چراکه روستاییان پیش از آغاز حملات خانه های خود را ترک کرده بودند. ارتش ترکیه آمار کشته شدگان شورشیان «پ ک ک» را 64 نفر اعلام کرده است. این در حالی است که حزب کارگر کردستان با انتشار بیانیه ای ارتش ترکیه را به دروغپردازی درخصوص آمار تلفات محکوم کرد. رجب طیب اردوغان که این روزها به شدت از تعلل کاخ سفید در قبال شورشیان «پ ک ک» عصبانی است در آخرین اظهارنظرهای رسمی اعلام کرد که کاخ سفید باید کمک های آنکارا را در سال 2001 به ارتش آمریکا در حمله به افغانستان جبران کند. کشته شدن سربازان ترک به دست شورشیان «پ ک ک» در طول یک ماه گذشته کاسه صبر شهروندان ترک را لبریز کرده است. خیابان های شهرهای بزرگ ترکیه در طول یک هفته گذشته شاهد تظاهرات گسترده ترک هایی بود که دولت را برای سرکوب شورشیان «پ ک ک» تحت فشار گذاشته اند.
یکی از تظاهرکنندگان در این خصوص می گوید: ارتش اسرائیل برای نجات جان دو سرباز خود به لبنان لشرکشی می کند، اما در ترکیه شورشیان «پ ک ک» هشت سرباز را گروگان می گیرند، ولی ارتش هیچ حرکتی از خود نشان نمی دهد. یک مقام وزارت امور خارجه ترکیه نیز اعلام کرد که این کشور قصد دارد مسیر بازرگانی زمینی اش را از شمال عراق به گذرگاه های سوریه تغییر دهد.
وی تاکید کرد: این تصمیم در واکنش به عدم پاسخگویی دولت کردستان عراق نسبت به درخواست های دولت ترکیه مبنی بر تحویل عناصر حزب «پ ک ک» به آنکارا و اعمال تحریم های اقتصادی علیه منطقه کردستان عراق صورت می گیرد. به این ترتیب دولت ترکیه ضمن فعال کردن گذرگاه های مرزی اش با سوریه، مسیر عبور و مرور کامیون های تجاری اش را از شمال عراق به مرزهای سوریه تغییر می دهد.دولت آنکارا همچنین درصدد بستن گذرگاه مرزی شمال عراق است.
تحریم اقتصادی گروه های کرد حامی «پ ک ک»
شورای قدرتمند امنیت ملی ترکیه در بیانیه ای پس از برگزاری دیدار شش ساعته این نهاد امنیتی پیشنهاد داد که دولت ترکیه تحریم های اقتصادی را علیه گروه های کرد که از گروه شورشیان کارگران کردستان مستقر در شمال عراق حمایت می کنند، در نظر بگیرد.
در بیانیه شورای امنیت ملی ترکیه آمده است: در نشست این شورا تصمیم گرفته شد به دولت پیشنهاد شود که اقدامات تنبیهی اقتصادی را علیه کردهایی که به طور مستقیم یا غیرمستقیم از سازمان جدایی طلبان «پ ک ک» حمایت می کنند، مورد توجه قرار دهد.
در بیانیه این شورا از ذکر نوع این اقدامات تنبیهی یا اینکه چه گروهی باید هدف این اقدامات قرار بگیرند، صحبتی نشده است.
آنکارا از دولت کردستان عراق به دلیل عدم سرکوب شورشیان «پ ک ک» به شدت انتقاد کرده است.
گزارش های رسانه های خبری حاکی از این است که ارتش و رهبران غیرنظامی ترکیه در نشست شورای امنیت ملی درخصوص میزان و طول دوران حمله احتمالی به شمال عراق بحث و تبادل نظر کرده اند.
پارلمان ترکیه در هفدهم اکتبر اقدام نظامی علیه شورشیان مستقر در شمال عراق را تصویب کرد.