* قرار است آقای جلال طالبانی، رئیس جمهور عراق شنبه به تهران سفر کنند. آیا او پیام خاصی در این سفر به ایران ارائه خواهد کرد؟
** سفر رئیس جمهور عراق به ایران که در راس یک هیات عالی رتبه انجام میشود در ادامه سلسله سفرهای هیاتهای عراقی به ایران در چارچوب توسعه همکاریها و اجرایی کردن توافقاتی است که در طی دوره حکومت انتقالی و ابتدای تشکیل دولت دائم به امضای طرفین رسیده است. به طور طبیعی نیز سیاست دو کشور برای گسترش و توسعه همکاریها و افزایش سطح همکاریهای اقتصادی و تجاری صورت میگیرد. با توجه به اینکه دو جنگ بزرگ و اساسی در این کشور صورت گرفته است، عراق نیازمند بازسازی است و از طرفی با توجه به تجربه خوبی که ایران از نظر بازسازی دارد و وجود ظرفیتهای فراوان میان دو کشور ایران و عراق میتوانند همکاریهای فراوانی با یکدیگر داشته باشند. سیاست ایران در شرایط عراق جدید کمک به ثبات، آبادانی، استقلال و کمک به امنیت این کشور است. از نظر جمهوری اسلامی ایران کمک به دولتی که بتواند امنیت را در عراق ایجاد کند این نتیجه را به دنبال خواهد داشت که کشورهای بیگانه حضور نظامی خود را در این کشور به پایان برسانند. از این منظر سفرهایی میان ایران و عراق صورت میگیرد در جهت توسعه روابط و کمک به دولت منتخب میباشد تا بتواند اهداف را محقق کند. بنابراین ایشان پیام خاصی نمیآورد.
* سفر آقای طالبانی در شرایطی انجام میشود که مقامات آمریکایی از جمله بوش و عراق از ایران خواستهاند که به امنیت عراق کمک کند. آیا آقای طالبانی به طور مشخص در سفر به تهران پیشنهادی مبنی بر مذاکره ایران و آمریکا مطرح میکند؟
** در سفر آقای طالبانی موضوع همکاریهای دو جانبه گنجانده شده اما نکتهای که قابل توجه است این که تنظیم روابط بین دو کشور هیچ ارتباطی با جریانات دیگر ندارد و نیاز ندارد که دیگران در عراق به ایران نقش دهند. چون ایران یک سیاست روشنی را پی میگیرد و آن به دنبال توسعه همکاری و کمک به دولت عراق است که در همین چارچوب نیز از ابتدا عمل کردهایم و پیش رفتهایم.
* اما مشخص نشد. آیا ایشان حامل پیامی به ایران هستند یا خیر؟
** این سفر در چارچوب همکاریهای روشن است.
* این سفر در راستای درخواست آمریکا از ایران برای کمک به امنیت عراق است؟
** نقش ایران در امنیت عراق یک نقش سازنده است. عراق طولانیترین مرز جغرافیایی را با ایران دارد. در عین حال امنترین مرزهای عراقی مرز با ایران است در مساله ساختار و سازمان دفاعی امنیتی ایران اعلام کرده که ما آمادگی کمک به ساختار امنیتی عراق را داریم. آنچه از جانب ایران در مساله پرونده امنیتی عراق وجود دارد مثبت است اما در بحران امنیتی عراق آنچه انجام میشود از سوی جریانات تروریست و صهیونیست میباشد که در برابر دولت و مردم عراق ایستادگی میکنند، در نتیجه اقدام جمهوری اسلامی در راستای ایجاد امنیت است.
* اما هر از گاهی آمریکاییها اتهاماتی مبنی بر دخالت ایران در امور داخلی عراق مطرح میکنند، به نظر شما پشت این اتهامات چه اهدافی وجود دارد؟
** در مورد ایران نیز باید به این نکته اشاره کرد که دولت جدید و تمامی مسئولان عراقی بر این نکته اذعان دارند که جمهوری اسلامی ایران در پرونده امنیتی به عراق کمک میکند. البته در این خصوص ایران و عراق یک توافقنامه همکاری امنیتی با یکدیگر امضا کردهاند اما بهترین سندی که میشود ارائه داد اظهارات مقامات عراقی در رد ادعای آمریکاست. از لحاظ میدانی هم در صورت بررسی شرایط امنیتی در عراق هیچ سندی وجود ندارد که از مرزهای ایران امکانات مخرب وارد این کشور شده باشد. در بین دستگیر شدههای غیر عراقی که به اتهام مشارکت در عملیاتهای تروریستی دستگیر شده باشند. تاکنون نام یک ایرانی نبوده است که این یک توفیق بزرگ است و بیانگر اهتمام جمهوری اسلامی ایران در کمک به امنیت عراق است.
* آقای قمی چرا امنیت عراق برای ایران مهم است؟
** اگر عراق یک کشور ناامن باشد یک پایگاهی برای جریان تروریستی میشود و این ناامنی به منطقه نیز تسری مییابد و ایران نیز از این ناامنی بینصیب نخواهد بود. اما اگر عراق امن باشد این امنیت اثر مثبت خود را در کشور ما نیز میگذارد اما در یک عراق نا امن بهانه ایجاد میشود تا حضور نیروهای نظامی اشغالگر ادامه پیدا کند. بنابراین ایران طبق منطق امنیت را میخواهد. از منظر دیگر عراق ناامن باعث میشود تا مهاجرت به ایران افزایش یابد به شکلی که در ایامی حدود دو میلیون مهاجر عراقی در ایران حضور داشت. ضمن این که عراق ناامن از به فعل رسیدن ظرفیتهای موجود بین دو کشور جلوگیری میکند.
* یک سوال دیگر، دلایل افزایش خشونت در عراق چیست؟
** قطعاً سیاست جمهوری اسلامی کمک به امنیت در عراق است. اما آنچه قابل توجه است این که بنیان نظام و ساختار سیاسی عراق در حال تغییر است و طبیعی است که حاکمین دیروز و حامیان آنان امروز در برابر عراق جدید ایستادگی میکنند. لبه اصلی تهاجمات تروریستی توسط جریانات بعثی و عناصر وابسته به حکومت صدام انجام میشود. جریان تکفیری که غیر از تفکر خود دیگران را کافر میداند و فرقی ندارد که شیعه باشد یا سنی، اما داعیه شعار اسلامی هم میدهد اما یک جریان انحرافی است و اینها هم در یک تعامل با جریانات بعثی و صدامی امروز عملیات میکنند و اینها خواهان این نیستند که یک حکومت مردمی و بر پایه انتخابات شکل گیرد به همین دلیل هم وقتی حکومت جدید شکل گرفت جریان حاکم دیروز، امروز مخالف شد و طبیعی است که بر خشونت بیافزاید اما مساله دیگر تلاشی است که توسط دشمنان مردم عراق صورت گرفت و آنها به دنبال ایجاد جنگ طایفهای بودند که البته این نیز طراحی است که توسط دشمنان عراق جدید طراحی شد که متاسفانه توسط برخی رسانههای عربی نیز به این مساله دامن زده شد اما در عراق به دلیل این که چالشهای فرهنگی زیادی وجود ندارد جنگ طایفهای هم به آن صورت اتفاق نمیافتد. طبیعتاً در یک فضای مسموم اینگونه شاید برخی از عناصر تندرو هر جریان هم واکنشهایی را انجام دهند که این نیز بیتاثیر نیست اما آنچه مورد اهمیت است و مشکل دولت عراق نیز میباشد، عدم حاکمیت دولت بر پرونده امنیتی است و امروز آمریکاییها تاکنون حاضر نشدهاند که به طور کامل مسئولیت و اختیارات را به دولت بدهند.
البته پیش بینی کارشناسان این است که دولت عراق با کمک مردم میتواند امنیت را در کشور ایجاد کند. البته وقتی بحران امنیتی میگوییم بیشتر بغداد و حاشیه آن مدنظر است اگر نه در کردستان عراق و جنوب امنیت نسبتا خوب است.
* به نظر شما امنیت در عراق چگونه برقرار میشود؟
** ایجاد امنیت در عراق از طریق کمک به دولت عراق صورت میگیرد. البته برای رسیدن به این مهم دولت عراق باید در پرونده امنیتی خود حاکمیت داشته باشد. این مساله امروز یکی از مهمترین موانع برای دولت عراق است زیرا که در حال حاضر آمریکاییها پروژه امنیتی عراق را در دست دارند.
* ایران بر خروج نیروهای بیگانه از عراق دائما اصرار میکند. آیا این پیشنهاد با استقبال مردم عراق هم مواجه شده است؟
** اگر قشرهای مختلف عراق را به صورت آماری بررسی کنیم مشاهده میشود که بیش از 95 درصد مردم عراق خواهان خروج فوری آمریکا و نیروهای نظامی خارجی از عراق هستند چون تصور میکنند که این نیروها نه با هدف کمک به عراق امنیت آن بلکه با در چارچوب اهداف خودشان آمدهاند و امروز برای همگان این موضوع در عراق روشن است و این در حالی است که با توجه به تشکیل دولت دائمی تا امروز آمریکا حاضر نشده که مسئولیت امنیت را واگذار کند. این راه هم بگویم که خروج نیروهای آمریکا، دیدگاهی است که بین گروههای مختلف وجود دارد و اگر در شعارها و تبلیغات انتخاباتی تمامی گروهها نگاه کنید یکی از شعارهای محوری خروج نیروهای خارجی از عراق است. برخی اعتقاد دارند که با رفتن این نیروها شرایط امنیتی بهتر خواهد شد چون دولت میتواند با اختیارات وسیع ولو با امکانات محدود و با کمک مردم میتواند بر بخش عمدهای از بحران امنیتی فائق آید.
* ایران در صورت خروج این نیروها به عنوان کشور همسایه پیشنهاد خاصی را برای برقراری امنیت دارد یا اینکه نیروی خاصی را جایگزین میکند؟
** خیر، برداشت ما از حوزه امنیتی عراق این است که نیازی به حضور نیروهای نظامی تحت هر عنوان در عراق نیست و کمک به دولت عراق بویژه همکاری کشورهای همسایه با این دولت و رابطه خوب بین مردم و دولت عراق میتواند این بحران امنیتی را حل کند و این تجربهای است که ما در داخل کشورمان داشته ایم و همکاری مردم را در همه زمنیهها دیده ایم و خوشبختانه الان در عراق نیز این باور ایجاد شده است و کمیتههای مردم تشکیل شده است و در محلهها و مراکز مختلف این کمیتهها را شکل میدهند و توسط دستگاه امنیتی دولت هدایت میشود و سازماندهی میکنند.
* این سوال را از این جهت مطرح کردم که چون هنوز ارتش به طور کامل زیر نظر دولت قرار نگرفته است. یا ایران پیشنهاد خاصی برای برقراری امنیت دارد یا خیر؟
** عراق با یک تهدید نظامی کلاسیک خارجی در حال حاضر مواجه نیست یعنی هیچ کدام از کشورهای همسایه قصد حمله به عراق را ندارند بنابراین در این مقطع طراحی و برنامه ریزی برای امنیت داخلی است که باید توسط بخش امنیتی و پلیس اما با کمک ارتش انجام شود. پس ارتش میتواند نقش خود را در کنترل و مهار فضاهای خارج از شهرها انجام دهد. اما در بخش داخلی درست است که هنوز سازمانهای حرفهای در عراق ایجاد نشده است اما همین بحثی هم که الان وجود دارد و با توجه به انگیزهای که مردم برای حفاظت از امنیت خود دارند و کمیتهای کارها را انجام میدهند، بزرگترین کمک به حل بحران این کشور است.
به عنوان مثال تشکیل ستاد خبری که در ایران نیز انجام شد. در ابتدای انقلاب ما کودتا را از طریق یک اطلاعات مردمی متوجه شدیم. در عراق نیز میتواند بسیاری از توطئهها در اثر حضور مردم و همکاریهای اطلاعاتی آنها خنثی شود.
این انگیزه در کل مجموعه مردم وجود دارد، اما دولت نیز یک طرحی تحت عنوان آشتی ملی را تعریف کرد که در آن چهار گروه گنجانده میشوند، احزاب سیاسی، سازمانهای غیر دولتی، علما و روحانیت و عشایر میباشند. در حال حاضر نیز این عشایر هستند که با دولت بیعت بستهاند و آمادگی خود را برای همکاری با دولت اعلام کردهاند تا بتوانند بحران امنیتی را حل کنند و الان بخش عمدهای از حل بحران امنیتی را این افراد خود برعهده گرفتهاند. این بدین مفهوم است که مردم میخواهند به دولت در برقراری امنیت کمک کنند.
مشکل دولت این است که اختیارات کامل را در بخش امنیتی بر عهده ندارد. که البته تاکید مقامات عراقی نیز بر این اساس است. اگر این مشکل حل شود با توجه به اینکه مردم در سختترین شرایط خواهان دولت مردمی هستند؛ همین مردم هم به دولت برای رفع موانع کمک خواهند کرد.
* اینکه مردم در عراق برای حل بحران امنیتی کمیته تشکیل میدهند و مانند سالهای ابتدایی انقلاب ایران عمل میشود. آیا این مساله از سوی ایران به آنان پیشنهاد شده است؟
** ما تجربیات مثبت خود را منتقل میکنیم و فکر میکنیم که این تجربیات به افزایش سطح امنیتی در عراق کمک میکند که البته این اعتقاد مسوولان عراقی نیز هست و مشارکت مردم در بحث امنیتی را خود نیز تجربه کردند
* در بحث حضور نیروهای خارجی در عراق آیا میتوان حضور آنها را با ناامنیهای جنوب ایران مرتبط دانست؟
** نکتهای که وجود دارد در اعترافاتی عناصری که در درگیریها حضور داشتند اشاره شده که از کجا امکانات را تهیه کردهاند. نکته دوم در عراق با توجه به انیکه نیروهای چند ملیتی مدعی برقراری امنیت در عراق هستند. آنها باید پاسخگو باشند. جزئیات و تفاسیر باید با بخش امنیتی کشور بحث شود.
* آیا ما در این خصوص با شخص خاصی وارد مذاکره شدیم یا با طرف خاصی در این مورد صحبت کردیم؟
** براساس آنچه که دستگاه امنیتی اعلام کرد عدله و شواهد از طریق دستگاه دیپلماتیک به انگلیسیها منتقل شد.
* پس ما در این خصوص با دولت عراق مذاکره نمیکنیم؟
** ما معتقدیم همکاریهای امنیتی ما کاملا با دولت عراق خواهد بود و دولت عراق مسوول است.
* در این مورد خاص؟
** مسالهای که وجود دارد این است که ما دولت عراق را به رسمیت میشناسیم زیرا که موضوع امنیت مرزها جزو موضوعات حاکمیتی است. به عنوان مثال امنیت مرزها جزو حامیت است و به دولت دائمی برمی گردد. تاکنون نیروهای چند ملیتی مدعی هستند که ما برا اساس مجوز سازمان ملل در اینجا هستیم و مسوولیم اما ما حاضر نیستیم که با انگلیسیها روی امنیت مرزهای بین ایران و عراق صحبت کنیم زیرا که آنها را به رسمیت نمیشناسیم.
* وقتی امنیت در دست دولت عراق نیست چطور بر سر اینگونه مسائل میتوانیم با دولت مذاکره کنیم؟
** اینها مشکلات عراق است و بیشترین مشکلی که مسوولان عراق به آن اشاره میکنند این است که اگر دولت بخواهد در کارنامه امنیتی خود نمره قابل قبولی دریافت کند باید اختیارات و امکانات را داشته باشد که این باید واگذار شود.
* تا زمانی که این اختیارات به دولت عراق واگذار شود این بحرانها در کشور ما ایجاد میشود و ما متضرر میشویم؟
**ما ضمن این که باید به دولت عراق باید در برقراری امنیت کمک کنیم، مرزهای خودمان را نیز بیشتر کنترل کنیم که البته در این چند ماه نتایج مثبت این اقدام را مشاهده کردهایم.
* اشاره داشتید که یک قرارداد امنیتی بین عراق و ایران بسته شده است. جنبه عملیاتی هم این قرارداد گرفته است یا خیر؟
**اکنون مذاکرات کارشناسی در حال انجام است و ایران در زمینه آموزش و تجهیز امنیتی آمادگی دارد. البته در زمینه مرزها کارهایی را شروع کردیم و بخش عظیمی از این که امنیت در مرزها خوب است بابت تلاشهای ایران است و با توجه به اینکه مرزهای ما یک مرزهای آسیبپذیر و مورد تهدید است. به عنوان مثال در زمینه قاچاق ما بیشترین تهدید را در مرزهای خود داریم و در شرایطی که سالیانه 5 هزار تن مواد مخدر در افغانستان تولید میشود و ایران بهترین مسیر ترانزیت این مواد میباشد با حفاظتی که ما از مرزهای خود کردهایم این مواد مخدر به عراق و دیگر کشورها نرود.
اما در حال حاضر اراده جدی بین دو کشور برای ایجاد امنیت وجود دارد و ما فکر میکنیم در این زمینه کمکهای زیادی میتوان انجام داد.
* اگر اجازه بدهید چند سوال دیگر غیر از مساله امنیتی عراق مطرح کنم. ارتباط ایران با گروههای شیعی در عراق، حزب الدعوه، مجلس اعلا و... به چه شکلی است؟
** روابط ما با احزب سیاسی در عراق یک رابطه بسیار خوبی است و این نه تنها با حزاب شیعی که با احزاب کرد، اهل سنت، غیر مسلمان و مسیحی و دیگران وجود دارد اما نکته این است که سابقه رابطه ما با آنها یک سابقه جدید نیست و برای خود تاریخی داد. جمهوری اسلامی ایران ارتباط خود را این گروهها داد اما معارضین دیروز، حاکمین امروز هستند و مجلس اعلا امروز به عنوان یک گروه بزرگ در پارلمان است و به عنوان بخشی از حکومت است، حزب الدعوه، گروههای سنی، شیعی و غیره هستند که همه داخل حکومت هستند و طبیعتا این ارتباط در دو سطح حکومتی وجود دارد و در عراق ار این جهت هیچ منعی وجود ندارد و رابطه ما تنها با شیعه نیست و با همه جریانات مثبت که در فرآیند سیاسی شرکت کردند و در حکومت حضور دارند و نیز ارتباط داریم. به طور کلی نگاه ایران یک حمایت طایفهای نیست بلکه یک حمایت فراگیر است. ایران از کشورهای نمونهای بود که جریانات سیاسی را تشویق کرد تا در پرونده سیاسی عراق جدید مشارکت کنند.
* در حال حاضر در عراق برای حاکمیت چند گزینه مطرح است به عنوان مثال عراق فدرالی یا عراق تجزیه شده و. . در این گزینهها بهترین شرایط برای ایران چیست؟
** قطعا تجزیه عراق به منفعت عراق و هیچ کشوری در منطقه خواهد بود زیرا که تجزیه اگر بخواهد در عراق انجام شود بر مبنای بافت قومی نخواهد بود و تغییر مرزهای سیاسی کشورهای منطقه خاورمیانه بر مبنای قومی بر مرزهای سیاسی مناطق دیگر اثر میگذارد. یعنی مطرح میشود که کردها یا ترکها یا غیره خواهان کشور مستقل هستند مفهوم این است که همه مرزهای سیاسی خاورمیانه باید تغییر کند. در نتیجه اگر بخواهند کشور شود تجزیه باید در همه کشورها صورت گیرد. بنابراین از تجزیه عراق مردم عراق و کشورهای منطقه بویژه جمهوری اسلامی ایران استقبال نمیکند بلکه مخالف هستند. سیاست روشن ایران کمک به حقظ تمامیت ارضی عراق است و این سیاست روشن ماست و هر حرکتی که در تمامیت ارضی عراق اثر بگذارد مورد قبول ایران نخواهد بود.
*آیا در صورت وقوع چنین شرایطی ایران برخوردی هم میکند؟
**این متناسب با شرایط است یعنی این که چه حرکت و مکانیزمی برای تجزیه صورت گیرد و از طرف چه کسی بخواهد صورت گیرد اما در مساله فدرالی نظام سیاسی که امروز در عراق تعریف کردهاند بر اساس قانون اساسی یک نظام دموکراتیک فدرالی است و این در قانون اساسی و مردم هم رای دادهاند و آنچه مردم به آن رای دادهاند برای ایران نیز محترم است. البته تاکنون نوع فدرالی تعریف نشده است و این که این فدرالی قومی خواهد بود یا قومی جغرافیایی است یا این که فدرالی بر مبنای اداری خواهد بود، هنوز تعریف نشده است و در مقدمات این بحث در عراق هستند و آنها الان در مقدمات این بحث هستند البته اگر مردم عراق فدرالی را بخواهند که حفظ تمامیت ارضی عراق را بخواهند از نظر جمهوری اسلامی ایران هیچ مانعی برای آن وجود ندارد.
* در صورت وقوع یکی از این گزینهها که شما مطرح کردید یعنی ایجاد فدرالی قومی؛ در آن صورت موضع ایران چه خواهد بود؟
** از نظر خود عراق این نوع فدرالی پذیرش ندارد چون وقتی نگاه قومگرایانه شد منافع ملی را فدای منافع قومی میکند که این به مصلحت کل نخواهد بود. اما به هر حال مخالف و موافق باید در مجلس حرف بزنند و بعد به رای مردم گذاشته شود از این منظر این روندی که پیش میرود خوب است اما برای جمهوری اسلامی فدرالی که ضامن حفظ تمامیت ارضی و همبستگی ملی خواهد بود مورد احترام خواهد بود.
* خارج از این بحث چند سوال حاشیه دارم؛ سفر رئیس جمهور به عراق در چه تاریخی صورت میگیرد و این که چه تصمیماتی برای این سفر اتخاذ شده است؟
** این سفرها با هدف توسعه همکاریها در همه زمینهها صورت میگیرد. زیرا که ظرفیتهای دو کشور در مقایسه با دیگران ممتاز است و امروز باید این ظرفیتها به فعلیت برسد. قطعا دایره سفر رئیس جمهور ایران به عراق تنها همکاری دو جانبه نخواهد بود و این بزرگترین حمایت سیاسی از دولت جدید منتخب است و این یک پالس بسیار جدی به کشورهای دیگر برای کمک و همکاری به دولتهای جدید است. البته آنچه مدنظر است این که بتوانیم در سال جاری هجری شمسی این سفر را داشته باشیم.
* هنوز مشخص نیست که در چه ماهی سفر انجام میشود؟
** بر اساس شرایط عراق و آمادگی آنها این سفر صورت میگیرد.
* آیا ایران با ایده کنفرانس صلح بین عراق و همسایگانش موافق است؟
** ما با هر اقدامی که به برقراری امنیت و تقویت همبستگی ملی در این کشور کمک کند موافق هستیم.
* وضعیت ایران و عراق در چه شرایطی است چون ما هیچ توافق صلحی امضا نکردهایم و در وضعیت نه جنگ و نه صلح هستیم؟
** الان وضعیت آتشبس بین دو کشور است، اما این کار در عمل انجام شده است اما وقتی شرایط عراق یک مقدار عادی شود که بتوان در مورد این موضوعات صحبت کرد به این مباحث نیز رسیدگی میکنیم.
* یعنی ایران به عراق فرصت داده است تا به آرامش برسد؟
** در حال حاضر آنچه مهم است اراده دو کشور در رابطه با برقراری همکاری در فصلی نوین است که این روابط با عراق جدید شروع شده است. به همین دلیل هم با بهبود شرایط عراق و بازگشت امنیت و ثبات به این کشور بر سر اینگونه مباحث مذاکره میکنیم.
* آیا غرامت را از دولت فعلی عراق مطالبه میکنیم؟
** این مساله در ظرف خود بررسی میشود زیرا که جزو حقوق ملت ایران است.
* بله جزو حقوق ملت ایران است اما تاکنون هیچ بحثی در این خصوص نشده است و به نظر میرسد که دولتمردان ما چندان به دنبال این قضیه نیستند و بیشتر دوست دارند که همین روند ادامه پیدا کند و همکاریها با عراق پیش رود تا این که به دنبال بازپس گیری غرامت باشند؟
** دولتمردان ما بیش از هر چیزی به فکر منافع و مصالح مردم کشور ما هستند.
* در بحث دادگاه صدام هیچ صحبتی از شکایت ایران نشد، موضع در این خصوص چیست؟
** بحث جنایات جنگی صدام در یک محکمه جنایی مورد بررسی قرار گرفت. این محکمه 14 جرم را برای صدام و همدستانش تعریف کرده مثلا تجاوز عراق به کویت یا ایران یا کشتار حلبچه است و الان هر پروندهای که آماده میشود برای محکمه فرستاده میشود و اولین پروندهای که آماده شده رسیدگی به جنایات صدام در داخل عراق است و برای هر پروندهای که مورد بررسی قرار میگیرد حکم صادر میشود و این حکم در صورت وجود اعتراض به دادگاه تجدید نظر میرود. اما در مورد جنایات صدام بر علیه ایران هنوز دادگاهی تشکیل نشده است. اما نکته این است که تا امروز ایران شکواییه مردمی را تسلیم کردهایم.