گروه سیاست – سرگه بارسقیان: وزیر امور خارجه اعلام کرد که سفارت کانادا در ایران برای آمریکا جاسوسی میکند. منوچهر متکی با انتقاد شدید از قطعنامه ارائه شده از سوی کانادا علیه وضعیت حقوق بشر در ایران گفت: «کانادا طی سالهای گذشته پرونده و کارنامه بدی را در ایران از خود به جای گذاشته، به نحوی که سفارتخانه کانادا در ایران اقدام به جاسوسی برای آمریکا کرده و نیز مواضعی را در ارتباط با مسائل منطقه داشته است.» متکی در اظهاراتی در حاشیه کمیسیون تجاری ایران و مالزی که خبرگزاری ایلنا آن را منتشر کرده گفته است: کانادا طی دو سال گذشته اقداماتی را نه از جانب خود بلکه ظاهراً به نمایندگی از لندن و واشنگتن انجام داده، به نحوی که فرمانداری کانادا هنوز باید با لندن و واشنگتن هماهنگ باشد، لذا امیدواریم کانادا استقلال کامل خود را بیابد. رئیس دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی گفت: کشور کانادا عددی نیست که بخواهد در این کارزار ادعایی کند، کارنامه کانادا برای ما روشن است. این کشور در حوزه بینالملل یک فرمانداری کل دارد که هنوز در بسیاری از موارد باید با لندن هماهنگ باشد. اقدام اخیر کانادا اقدام نخنما شدهای است که غرب طی سالهای اخیر به عنوان یک ابزار سیاسی مبتنی بر برخوردهای دو گانه و گزینهای نسبت به حقوق بشر از خود بروز داده است.
متکی افزود: کارنامه ارباب کانادا در منطقه یعنی آمریکا و غرب در موضوع حقوق بشر به هیچ وجه قابل دفاع نیست، به نحوی که زندانهای مخفی غرب در جهان و شکنجهها در زندانهای ابوغریب و گوانتانامو جایی برای داعیه دفاع از حقوق بشر برای غرب باقی نگذاشته است، حمایت بیچون و چرای کانادا از کشتارهای وحشیانه فلسطینیها توسط رژیم صهیونیستی و سایر بحرانهای منطقه از جمله موارد ثبت شده در پرونده این کشور است واکنش منوچهر متکی پاسخی است به قطعنامه پیشنهادی کانادا در خصوص وضعیت حقوق بشر در ایران که روز سه شنبه گذشته در کمیته سوم مجمع عمومی سازمان ملل متحد با 70 رای مثبت به تصویب رسید. 48 کشور به این قطعنامه رای منفی دادند و 55 کشور هم رایهای ممتنع خود را به گلدان آرای کمیته سوم مجمع عمومی سازمان ملل متحد در ژنو ریختند. این قطعنامه نسبت به وضعیت مدافعان حقوق بشر، مخالفان سیاسی، اقلیتهای قومی و مذهبی و دیگر گروهها در ایران ابزار نگرانی و اعلام کرده که بر اساس معیارهای بینالمللی ، رییس جمهور ایران در برقراری عدالت موفق نبوده است و هنگام رای گیری بر سر قطعنامه علیه ایران، نماینده فنلاند که کشورش ریاست دورهای اتحادیه اروپا را عهدهدار است و همچنین نماینده کانادا به عنوان طراح قطعنامه از موضع موافقت با قطعنامه به سخنرانی پرداختند و نمایندگان سودان و برزیل به عنوان مخالف سخن گفتند، هر چند نماینده برزیل در نهایت به قطعنامه رای ممتنع داد. به جز بوسنی و هرزگوین که رای ممتنع داده، همه کشورهای اروپایی علیه ایران رای دادهاند. بی بی سی در گزارشی از آرایش موافقان و مخالفان قطعنامه ارائه شده کانادا میافزاید: در میان همسایگان ایران نمایندگان عراق و ترکیه هنگام رایگیری غایب بودند، ترکمنستان رای ممتنع داد و بقیه همسایگان ایران به نفع این کشور رای دادهاند. گرجستان تنها کشور منطقه و آلبانی تنها کشور مسلمان است که علیه ایران رای دادند. هفته پیش از آن نیز پارلمان اروپا با صدور قطعنامهای با 60 رای مثبت و 3 رای ممتنع از بین 65 عضو خود ایران را به نقض حقوق بشر متهم کرده بود.
قطعنامه ایران علیه کانادا با 107 رای منفی
ایران در واکنش به تصویب قطعنامه پیشنهادی کانادا اعلام کرد نقض حقوق بشر در این کشور را به عنوان یک سیاست جدی در بحث حقوق بشر دنبال میکند. متکی در این باره گفت: ایران برای اولین بار قطعنامهای را برای دفاع از نقد حقوق «بخشی از مردم اسیر کانادا» به سازمان ملل ارائه کرده که ممکن است امسال به دلیل عدم شناخت کشورها نسبت به آنچه در کانادا میگذرد با استقبال مواجه نشود اما تا افشای کامل جنایات دولت کانادا سکوت نکرده و این امر سیاست جدی ایران ر مورد حقوق بشر است. سید علی حسینی سخنگوی وزارت خارجه در واکنشی اعتراضی به تصویب قطعنامه پیشنهادی کانادا علیه ایران و رد و تقبیح آن، منظور وزیر از «بخشی از مردم اسیر کانادا» را شفافتر کرد: «کانادا به عنوان ارائه دهنده قطعنامه حقوق بشر علیه ایران، خود براساس گزارشهای مستند بینالمللی از پروندههای وخیم در زمینه نقض حقوق بومیان و مهاجران، بدرفتاری و ضرب و شتم آنان توسط پلیس، مظاهر مختلف نژادپرستی، تبعیض نژادی و بیگانه ستیزی و... برخوردار است.» در همین راستا ایران قطعنامهای علیه نقض حقوق بشر در کانادا روانه کمیته سوم مجمع عمومی سازمان ملل کرد که در آن دولت اتاوا به نقض حقوق ساکنان اولیه کانادا، یعنی سرخپوستان و اسکیموها و همچنین مهاجران متهم شد. نماینده ایران در کمیته سوم مجمع عمومی سازمان ملل متحد که هنگام رای گیری قطعنامه کانادا اعتراض کرده و خواستار آن شده بود که رفتار اتاوا با بومیان و ساکنان اولیه این کشور در دستور کار سازمانهای حقوق بشری قرار گیرد روز چهارشنبه مواردی از نقض حقوق بشر در کانادا را ارائه داد. بر اساس گزارشی که «پیمانه هسته ای» به آن استناد کرد، بسیاری از بومیان کانادایی بی دلیل پشت میلههای زندان هستند و حداقل 500 تن از زنان بومی در کانادا طی 15 سال گذشته ناپدید شدهاند. به گزارش ایرنا، «پیمانه هسته ای» از کشورهای غربی خواست از سیاسی بازی دست بردارند و نقض گسترده حقوق بومیان و مهاجران در کانادا را محکوم کنند. قطعنامهای که توسط ایران علیه کانادا به کمیته سوم مجمع عمومی سازمان ملل ارائه شد فقط توانست آرای مثبت روسیه سفید (بلاروس)، کره شمالی، کوبا، سوریه و برمه را کسب کند و نمایندگان 107 کشور به این قطعنامه رای منفی دادند. نمایندگان 49 کشور نیز به قطعنامه رای ممتنع دادند. اقدام اخیر ایران در ارائه قطعنامه نقض حقوق بشر در کانادا پس از آن صورت میگیرد که تهران سال گذشته اعلام کرد در زمینه حقوق بشر رویکردی تهاجمی را جایگزین موضع تدافعی کرده و به ارائه گزارش از نقض حقوق بشر در آمریکا و اروپا اقدام خواهد کرد.
3 سال کشمکش
از سال 13980 (یک سال پس از انقلاب) کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل متحد که در ژنو مستقر است، همه ساله – به جز یک سال- قطعنامههایی در محکومیت وضعیت حقوق بشر در ایران تصویب کرده که از سال 2003 به بعد کانادا به اصلیترین تدوین کننده و پیشنهاد دهنده آن بدل شده است. اقدام کانادا در تهیه پیشنویس قطعنامه نقض حقوق بشر در ایران پس از مرگ زهرا کاظمی روزنامه نگار و عکاس ایرانی- کانادایی در تهران صورت گرفت که روابط تهران – کانادا را وارد یخبندان دیپلماتیک کرد. پس از مرگ کاظمی در سال 1382، کانادا اعلام کرد که کشورش امکان اعمال تحریم علیه ایران را رد نمی کند و حتی پی یر پتیگرو وزیر خارجه کانادا گفت: ما تلاش کردیم در این زمینه با دولت ایران دیالوگ داشته باشیم اما حاصل آن مسخره بازی بود، پس از آن کانادا سفیر خود از ایران را فراخواند و پس از چهار ماه سفیر جدید خود گوردن ونر را به جای فیلیپ مگینان به تهران فرستاد. در ماه مه 2005 کانادا در اعتراض به آنچه خودداری ایران از رسیدگی صحیح به پرونده مرگ زهرا کاظمی خواند اعلام کرد که ادامه روابط عادی با تهران ممکن نیست و بخش اعظم روابط خود با ایران را متوقف میکند. چهار ماه پس از مرگ زهرا کاظمی (نوامبر 2003 ) بود که کانادا علاوه بر تقلیل روابط دیپلماتیک و اقتصادی خود با ایران، پیش نویس قطعنامهای را به سازمان ملل ارائه کرد که در آن تهران متهم به زیر پا گذاشتن حقوق بشر شد. در دسامبر 2004 قطعنامهای در زمینه حقوق بشر به پیشنهاد کانادا و با امضای 33 دولت دیگر تدوین و با حضور نمایندگان 136 کشور، به رای گذاشته شد.
71 کشور به آن رای موافق 54 کشور رای مخالف دادند. در همان نشست مصطفی اعلایی در کمیته حقوق بشر مجمع عمومی سازمان ملل با ارائه مستنداتی موارد متعدد نقض حقوق بشر در کانادا را مورد انتقاد قرار داده بود. سال گذشته هم کمیته سوم مجمع عمومی سازمان ملل با صدور قطعنامهای نسبت به وضعیت حقوق بشر در ایران ابراز نگرانی کرد و از تهران خواست اقداماتی نظیر مجازاتهای علنی و شکنجه را متوقف کند. این قطعنامه هم که به پیشنهاد کانادا مطرح شده بود با 77 رای موافق، 51 رای مخالف و 46 رای ممتنع به تصویب رسید. یک هفته پس از تصویب این قطعنامه گوردن ونر سفیر کانادا در تهران در دیدار با مخبر کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس گفت: «ایران در مقایسه با کشورهای منطقه از استانداردهای بالای دموکراسی و رعایت موازین حقوق بشری برخوردار است.»
نگاهی به آرای کشورهای حاضر در کمیته سوم مجمع عمومی سازمان ملل در قبال قطعنامه حقوق بشر علیه ایران طی سه سال اخیر گویای عدم نوسان جدی در آرای موافقین و مخالفین است.