محمد صرفی
اگرچه حمله ارتش آمریکا به پاکستان از خاک افغانستان موضوع جدیدی به شمار نمی رود اما از کنار حمله موشکی چند روز پیش به منطقه مرزی «مهمند» نمی توان به سادگی گذشت.
در این حمله برای نخستین بار نظامیان پاکستانی هدف قرار گرفته و حداقل 11تن کشته و چندین برابر مجروح شدند در حالی که در موارد پیشین شبه نظامیان هوادار طالبان و غیرنظامیان هدف قرار می گرفتند.
در حالی که مقام های سیاسی واشنگتن با اظهاراتی کلی و احتیاط آمیز سعی می کنند از گسترش ابعاد ماجرا کاسته و بحران را مدیریت کنند، اما پنتاگون اعلام کرده است حمله به پاسگاه مرزی پاکستان امری قانونی و قابل دفاع است.
این حمله در پاکستان پیامدهای گوناگونی را در بر خواهد داشت. اولین بازخورد و نتیجه این تجاوز، افزایش نفرت مردم پاکستان از آمریکا خواهد بود. برپایی تظاهرات در شهرهای مختلف این کشور و به آتش کشیده شدن پرچم آمریکا نشانه های آشکار این تنفر عمومی است.
پیامد بعدی این ماجرا تضعیف بیش از پیش موقعیت متحدان واشنگتن در پاکستان است. گروه ها و احزاب ضدآمریکایی با استفاده از فضای به وجود آمده می توانند گروه های رقیب را تحت فشار قرار دهند. بدون شک این اوضاع برای «پرویز مشرف» رئیس جمهور پاکستان که به دوستی و نزدیکی با کاخ سفید معروف است، خوشایند نیست، به ویژه آن که مشرف طی هفته های اخیر از سوی مخالفان به شدت برای کناره گیری از قدرت تحت فشار قرار گرفته است.
تضعیف توافقنامه اخیر دولت اسلام آباد و هواداران طالبان در مناطق مرزی شمال غرب (ایالت سرحد) از دیگر نتیجه های حادثه مذکور است.
در حالی که اسلام آباد می کوشد با استفاده از راه های دیپلماتیک اوضاع بحرانی مناطق مرزی را به سوی آرامش سوق دهد، این حمله تلاش های سیاسی را تضعیف و شبه نظامیان را در پشتیبانی از شورشیان طالبان در افغانستان جدی تر خواهد بود.
«حسین حقانی» سفیر پاکستان در آمریکا طی مصاحبه ای اظهار کرده است، حمله آمریکا به پاسگاه مرزی عمدی نبوده است. این گونه اظهارات نشان می دهد طرف پاکستانی نیز از گسترش ابعاد ماجرا بیم دارد.
آمریکا در جنگ ادعایی خود علیه تروریسم، پاکستان را متحد نزدیک خود می داند اما اینک این متحد نزدیک خود به هدفی برای آمریکا تبدیل شده است. اظهارات برخی از مقامات و صاحب نظران آمریکایی در این مورد قابل تامل است. آنان ادعا می کنند تهدید آینده علیه آمریکا از سوی پاکستان خواهد بود.
تقارن این حمله و قوت گرفتن این تئوری، آینده خوشایندی را ترسیم نمی کند. اگرچه عمر دولت جنگ طلب «جرج بوش» رئیس جمهور آمریکا کوتاه تر از آن است که جبهه جدیدی پیش روی خود بگشاید اما تصور این موضوع که روزی آمریکا به پاکستان حمله کند بسیار پیچیده و بغرنج است.
شاید مقامات اسلام آباد و واشنگتن در محافل رسمی و عمومی از جبهه گیری صریح و شدید علیه یکدیگر خودداری کنند اما بدون شک این ماجرا در روابط دو طرف تاثیر خواهد گذاشت و شک و تردید اسلام آباد در مورد نیات و اهداف آمریکا را افزایش خواهد داد.
در پایان می توان گفت حمله اخیر به خاک پاکستان و طرح تئوری تهدید آمریکا از سوی پاکستان، حاکی از این واقعیت است که سردمداران واشنگتن می کوشند با فرافکنی نگاهها را از سوی شکست خود در افغانستان منحرف کنند و بر ناکامی خود پس از هفت سال جنگ سرپوش بگذارند.
انتخابات ریاست جمهوری آمریکا نزدیک است و در شرایط کنونی جمهوری خواهان از شانس اندکی برای پیروزی برخوردارند. برخی از تحلیل گران منطقه ایجاد جو تهدیدآمیز و بازسازی سناریویی دیگر شبیه 11 سپتامبر در چنین شرایطی را دور از ذهن نمی دانند و بر این گمان تاکید دارند که حمله به پاکستان می تواند زمینه های پنهان چنین سناریویی را فراهم آورد. صاحبان این گمانه اگرچه برای نظر خود دلایلی می آورند ولی اجرای پروژه های دیگر مشابه 11 سپتامبر با توجه به شرایط کنونی آمریکا به سختی امکان پذیر خواهد بود.