یوسف محسنزاده
اکنون با انتخاب مالکی به عنوان نخستوزیر عراق، نخستین حکومت دایم و قانونی عراق بعد از سرنگونی رژیم بعث تشکیل میشود. جدا از اینکه گزینش مالکی از سوی ائتلاف یک پارچه عراق چگونه صورت گرفت، با این حال باید یادآوری کرد این گزینش مانع از شکلگیری توطئه واشنگتن برای تحمیل یک دولت غیرقانونی تحت عنوان دولت نجات ملی از سوی سفیر آمریکا در بغداد شده است.
با این حال، مالکی– نماینده آرزوها و آمال میلیونها شهروند عراقی– برای دستیابی به استقلال و بازسازی کشور و رسیدگی به اوضاع نابسامان اقتصادی و معیشتی مردم است. چالشهای سر راه مالکی البته کم نیستند و برخی از مهمترین آنها، تصنعی و ساخته و پرداخته نیروهای اشغالگر بوده که از طریق ایجاد و دامن زدن به آنها، میکوشند بهانههای لازم برای استمرار بقای اشغالگرانهشان را فراهم آورند.
بدیهی است نخستین چالش مالکی در حوزه امنیتی بروز خواهد یافت. وی، بدون تردید، چنانچه بخواهد در این حوزه موفق شود باید مدیریت تمام قوای مسلح را که مطابق قانون اساسی جدید زیر نظر نخستوزیری عراق قرار دارند به عهده گیرد. این بدین معنی است که نیروهای اشغالگر نیز نباید بدون اجازه قبلی نخستوزیر عراق به اقدامات نظامی مبادرت ورزند و این امری است که گمان نمیرود واشنگتن آن را بپذیرد. مشکل دیگر مالکی، سنیهای افراطی هستند که در حال حاضر در فرایند سیاسی فعالند و به کمتر از حذف شیعیان از مناسب کلیدی دولت عراق راضی نمیشوند و عربستان و مصر و دیگر شیوخ عرب را به عنوان پشتوانه خود برای مقابله با شیعیان، قرار دادند. این عده در پارلمان عراق حضور داشته و در ماههای اخیر، با قبول پیشنهاد آمریکا مبنی بر مهار آشوبها، طرح محدود کردن شیعیان را ارائه کردند که با پذیرش ضمنی واشنگتن مواجه گردید.
البته برای مالکی، سرکوب شورشها، چالش جدی محسوب نمیشود. مشروط بر اینکه نیروهای اشغالگر به نیروهای امنیتی عراق اجازه عمل و اقدام داده و در کار آنها مداخله نکنند. مالکی به دلیل پیوندهای نزدیکش با احزاب و گروههای شیعی به راحتی میتواند داوطلب کافی برای ارتقای کار نیروهای امنیتی عراق پیدا کند و افراد مسلح را در این نیروها ادغام کند، اما مشکل از اینجا شروع میشود که آمریکا اجازه شکلگیری نیروهای مستقل امنیتی برای دولت عراق را صادر نمیکند و این را به منظره ابزاری برای اعمال فشار علیه مالکی به کار خواهد بست.
از سوی دیگر فشار سیاسی واشنگتن علیه مالکی برای وارد کردن عناصری چون علاوی در کابینه، یکی از چالشهای دیگر اوست. واشنگتن مایل است عناصر طرفدار آمریکا در کابینه حضور قوی داشته باشند تا بموقع از ظرفیتها و زد و بندهای خود با این عناصر برای پیشبرد پروژه خود استفاده کند. بهر حال باید دید چگونه مالکی میتواند از اینهمه چالشها و فشارها و رویاروییها که آمریکا و عناصر گوش بفرمان آن در عراق برای نخستین دولت دایمی عراق برهبری مالکی ایجاد میکنند، هوشمندانه و مدبرانه عبور کند!