* ضرورت پیشنهاد ساخت خط لولهء صلح چه بود؟
** بحث اصلی علم اقتصاد، ساماندهی بهینهء منابع و مصارف است. حداکثر استفادهء بهینه از مزیت های نسبی کشور نیز در همین راستا مطرح می شود. در زمان پیشنهاد خط لولهء صلح، اساسائ نوآوری درخصوص بهره وری بهینه از منابع نفت و گاز کشور وجود نداشت. اکتشاف ذخایر گاز ایران پیش از انقلاب به صورت اتفاقی بود. اواخر دولت میرحسین موسوی، به ذهن من رسید که برای توسعهء اقتصاد انرژی ایران یک شبکهء گاز در داخل و مناطق مرزی کشور ایجاد شود.
همچنین براساس مطالعه روی نیاز روزافزون شبه قارهء هند به انرژی و برنامهء آبادسازی جنوب شرقی ایران، در نظر گرفته شد که خط لوله ای از این شبکه تا هند کشیده شود. در آن زمان این طرح موردنظر دولت و مجلس قرار گرفت.
* آیا علاوه بر ضرورت های اقتصادی این طرح به مسایل دیگری نیز توجه شد؟
** بله. به طور قطع احداث این خط لوله موجب تقویت بخشی از روابط سیاسی ایران در منطقه میشد.
* ابعاد دیگر این طرح چه بود؟
** در نظر گرفته شده که علاوه بر صادرات گاز به هند، به کشورهای صاحب ذخایر گاز در مرزهای آبی و خاکی ایران اعلام شود که ایران حاضر است مازاد گاز آنان را نیز خریداری کرده و وارد این شبکه کند.
* قرار بود این طرح در چه سالی عملیاتی شود؟
** آن زمان سال 2015 میلادی را در نظر گرفتیم.
* سرنوشت این طرح چه شد؟
** اکنون، آن شبکه، تقریباً موجود است. برای مثال می توانیم از ترکمنستان گاز خریداری و از سوی دیگر، گاز ایران را به ترکیه صادر کنیم. اما خرید گاز از قطر و امتداد این شبکه در جنوب انجام نشد.
* چرا؟
** به نظر من از دیپلماسی قوی برخوردار نبودیم. شاید هم ایالات متحده و انگلیس به شیخ قطر و شرکای بالقوه ما هشدار دادند.
* مذاکرات با هند و پاکستان چگونه آغاز شد؟
** پس از تایید هاشمی رفسنجانی که در آن زمان رییس مجلس بود با روءسای دو دولت دیدار کردیم. در ابتدا بسیار از این طرح استقبال کردند، اما مخالفت هایی در داخل شنیده شد.
* این مخالفت ها از سوی چه کسانی بود؟
** برخی از کسانی که اساسائ هیچ تخصصی در رابطه با انرژی و اقتصاد نداشتند ولی بحث های مهمی را در وزارت نفت برعهده گرفته بودند.
* چقدر احتمال می دادید که پروژهء خط لولهء صلح به لحاظ امکانات و اعتبارات مالی در زمان مقرر اجرایی شود؟
** در آن زمان، هنوز بحث احتمال تحریم از سوی آمریکا مطرح نشده بود. معتقد هستم که به خوبی می شد جذب اعتبارات مالی لازم را کرد. اما متاسفانه همان مخالفان داخلی مساله را به سوی بحث های حاشیهای کشاندند.
* در حال حاضر، با توجه به تاخیرات فراوان درخصوص این پروژه و نیز فشار ایالات متحده در راستای متوقف ماندن مذاکرات سه کشور چگونه به طرح خود نگاه میکنید؟
** باید بگویم، متاسفانه بر اثر جدی نگرفتن این طرح، بزرگ ترین فرصت سوزی برای جذب سرمایه را شاهد هستیم. دیدیم که از اوایل دههء 90 میلادی تحریم های اقتصادی ایالات متحده، علیه ایران مطرح شد و فرصت انجام ارزان و سریع پروژه از کف ایران رفت.
* با در نظر گرفتن پروندهء هسته ای ایران و مسایل پیرامون آن، فکر می کنید ایالات متحده همکاری هند با ایران را برمیتابد؟
** اجازه همهء دنیا دست آمریکا نیست.
* منظورم وعدهء همکاری های هسته ای آمریکا و هند و احتمال تصویب آن در کنگرهء ایالات متحده بود.
** در هر صورت، آمریکا، بزرگ ترین وزنهء اقتصادی و سیاسی دنیاست و ما نیز باید تاوان فرصت سوزی خود را بپردازیم.