اتفاق تازهای نیفتاده است. کنگره آمریکا بار دیگر رای به تمدید و تشدید تحریم ایران و شرکتهایی که با ایران داد و ستد تجاری دارند، داده است. شاید فقط همزمانی تمدید این تحریم با مذاکرات هستهای ایران است که تمدید تحریمها علیه ایران را به اتفاقی تازه و متفاوت با قبل تبدیل کرده است.
کنگره آمریکا درست در شرایطی که نماینده ایران دور تازهای از مذاکرات خود با نماینده اتحادیه اروپا را پیش میبرد، تحریمها را تمدید کرده است و این در حالی است که سخنگوی وزارت امور خارجه این کشور اعلام کرده است که «واشنگتن به دنبال اعمال تحریم علیه ایران نیست» که نوعی یک بام و دو هوایی در سیاستهای ایالات متحده در خصوص ایران را یادآور میشود. چند روز پیش از این هم کاندولیزا رایس به صراحت تحریم فروش بنزین به ایران را رد کرده بود اما کنگره آمریکا در همین احوال ادامه تحریم علیه ایران را به تصویب رساند.
خبرگزاری رویترز با اعلام این خبر اعلام کرد که این تصمیم نمایندگان آمریکایی به دنبال شکست مذاکرات اخیر هستهای در اروپا به منظور ترغیب ایران به تعلیق فعالیتهای غنیسازی اورانیوم اتخاذ شده است. بنا بر این گزارش، قانونگذاران آمریکایی در مجلس نمایندگان کنگره به این لایحه رای شفاهی دادند و منتظر اقدام سنا در این رابطه به منظور مسدود کردن راههایی هستند که میتواند به توسعه توان هستهای ایران کمک کند و تلاش دارند فشار بر تهران را در این زمان حساس بیشتر کنند.
النا راس لتنین نماینده جمهوریخواه ایالت فلوریدا در مجلس نمایندگان که این لایحه را ارائه کرده، گفت که در آن ابزار کافی به مقامات آمریکایی داده شده تا از دستیابی ایران به کمکهای تکنولوژیکی، منابع مالی و مشروعیت سیاسی برای توسعه سلاح هستهای و حمایت از تروریسم جلوگیری کنند.
اصرار آمریکا بر تسلیحاتی بودن برنامه هستهای ایران در شرایطی است که تهران بارها با تاکید بر صلحآمیز بودن برنامه خود اعلام کرده بنا بر آموزههای دینی توسعه تسلیحات کشتار جمعی حرام است.
گذشته از این سیاستهای دولت بوش در جهان به خصوص به دنبال حوادث 11 سپتامبر 2001 تاکنون و به طور خاص در خاورمیانه به گسترش تروریسم کمک کرده و حتی گزارشهای نهادهای اطلاعاتی خود آمریکا نیز بر این امر صحه گذاشته که سیاستهای آمریکا عاملی بر افزایش افراطگرایی در جهان و گسترش تروریسم بوده است.
با این حال منتقدان لایحه تشدید تحریم ایران در کنگره این گونه بیان میکنند که این لایحه ممکن است دیپلماسی بینالمللی را دشوارتر کند چرا که به کشورهایی فشار میآورد که واشنگتن به آنها برای ترغیب ایران به توقف برنامه هستهای نیاز دارد.
منتقدان همچنین این گونه عنوان میکنند که تحریمهایی که توسط یک کشور اعمال میشود به ندرت از کارایی لازم برخوردار خواهد بود.
جیم لیچ نماینده جمهوریخواه مجلس نمایندگان از ایالت آیووا اعلام کرد: «ما امیدواریم که روسیه و چین راه ما را در پیش گیرند.»
بنابراین گزارش، لایحه مذکور تحریمهای اقتصادی آمریکا را به مدت 5 سال دیگر تمدید کرده که به قانون تحریم ایران و لیبی (ایلسا) معروف است و شرکتها را از سرمایهگذاری در بخش انرژی ایران باز میدارد.
این قانون که اوایل هفته جاری مدت آن به پایان میرسد، تحریمهای اقتصادی بر شرکتهایی را که به ایران کالا، خدمات و یا فناوری ارائه میکنند، اجباری میکند. سناتورهایی که بر این لایحه کار میکنند در تلاش هستند که به اتفاق آرا آن را تصویب کرده و با امضا به دست جورج بوش بدهند تا لازمالاجرا شود. در این لایحه همچنین کمک به گروههای مخالف و سازمانهای مستقل رسانهای علیه ایران مورد تصویب قرار گرفته است.
بسیاری از آگاهان بر این نظر هستند که طرح تحریم صنایع نظامی و هستهای ایران که قانون به اصطلاح حمایت از آزادی ایران نامیده میشود با اعمال فشار لابیهای صهیونیستی و با وجود اکراه کاخ سفید و شخص جورج بوش صورت میگیرد، تحریمهای اقتصادی پیشین آمریکا بر ایران را تا پایان سال 2011 تمدید میکند.
همچنین براساس طرح جدید افراد حقیقی و حقوقی صادر کننده فناوری و محصولات قابل استفاده در ساخت سلاحهای کشتار جمعی به ایران در داخل و خارج از آن کشور نیز تحریم خواهند شد.
در مقابل، نمایندگان دموکرات عضو مجلس ایالات متحده چندان نسبت به کارآمدی این تحریمها مطمئن نیستند. «ارل بلومنور» عضو دموکرات مجلس آمریکا که مخالف این طرح است، آن را مانند موشکی توصیف کرده است که به سمت مذاکرات هستهای جامعه بینالمللی با ایران شلیک شده است.
وی گفت: تحریم مستقیم ایران و مردم این کشور سیاست غلطی است که باید از آن پرهیز کرد و این قانون سبب خواهد شد تا از حسننیت دولت ایران در گفتوگوهای هستهای کاسته شود و امکان همکاری آن را با جامعه بینالمللی از بین میبرد. اما استدلال نمایندگان موافق این تحریمها، موافقت نکردن ایران با تعلیق غنیسازی اورانیوم است. شان مک کورمک سخنگوی وزارت امور خارجه ایالات متحده در گفتوگو با رویترز گفت: «ایران هنوز با تعلیق غنیسازی اورانیوم موافقت نکرده است.»
او در عین حال تاکید کرده است که «نه آمریکا و نه دیگر قدرتهای بزرگ جهان خواستار تحریم ایران نیستند.» اما مدتها است که آمریکا تحریم مالی علیه ایران را پیش میبرد، هر چند که در این تحریمها چندان موفق نبوده است. اما ظاهرا با رای کنگره آمریکا، خط تحریم را پیش میبرند تا مذاکرات ایران و اروپا به نتیجه مشخصی برسد.