دکتر شهیدی مؤدب
16سرویس اطلاعاتی ایالات متحده طی انتشار گزارشی با عنوان «برآورد اطلاعاتی ملی» اعلام کردهاند که هدف فعالیتهای غنیسازی جمهوری اسلامی ایران غیر نظامی است. انتشار این گزارش توسط خود آمریکاییها تحول جدیدی را ایجاد کرده و ناگهان جهانیان متوجه شدهاند که سر و صداهای چند سال اخیر رئیسجمهور آمریکا، در واقع ایراد اتهامهای بیپایه و اساس بوده است و اظهارنظر تنها مرجع صلاحیتدار در فعالیتهای هستهای بینالمللی یعنی آژانس بینالمللی انرژی اتمی که بارها گفته است شاهد و دلیلی ندارد که نشان دهد ایران در پی اهداف نظامی است، واقعیت داشته و باز اینکه این گزارش، صحت اظهارات جمهوری اسلامی ایران که تلاشهای غنیسازی را در جهت رسیدن به خودکفایی علمی و فنآوری هستهای میداند، تایید میکند. شگفتی ایجاد شده از بازتاب جهانی این خبر به گونهای بوده است که حتی متحدان آمریکا در توجیه جانبداری از سیاستهای کاخ سفید با دشواری مواجه شدهاند.
روز گذشته رئیسجمهور آمریکا که شعارهای جنگطلبانه او جهان را در دلهره جنگ جهانی سوم قرار داده است، برای پاسخگویی به افکار عمومی آمریکا و جهان، در سالن کنفرانس مطبوعات کاخ سفید ظاهر شد تا به پرسشهای خبرنگاران در خصوص گزارش اطلاعاتی فوق پاسخ دهد. آقای بوش که ظاهراً با انگیزه دیگری به گفتوشنود مطبوعاتی آمده بود با پرسشهای صریح خبرنگاران رسانههای آمریکا مواجه شد و به تناقضگویی افتاد و به همان شیوه همیشگی خود به مزاح پرداخت تا از تلخی افشاگرانه گزارش اطلاعات بکاهد. حاصل گفتههای آقای بوش در پاسخ به پرسشهای رسانهای را میتوان به صورت زیر خلاصه کرد:
1- ایرانیها از سال 2003 برنامههای هستهای خود را غیر نظامی کردهاند.
2- ایرانیها که قرارداد NPT را امضاء کردهاند، از انتشار فعالیتهای هستهای خود سر باز زده و غیر شفاف عمل کردهاند.
3- اگر ایرانیها به غنیسازی ادامه دهند و به دانش هستهای مجهز شوند، دلیلی ندارد که اهداف کنونی را تغییر ندهند و به فعالیتهای نظامی نپردازند.
4- بنابراین ایران خطرناک بوده، خطرناک هست و خطرناک خواهد بود.
5- به سرویسهای اطلاعات در تهیه این گزارش تبریک میگوید.
6- او که در گذشته اعلام کرده است ایران در پی ساختن سلاح اتمی است، از این گزارش اطلاعاتی بیخبر بوده است.
7- اینکه ایرانیها از سال 2003 تغییر هدف دادهاند به خاطر فشارهای بینالمللی بوده است، لذا باید به این فشارها ادامه داد تا ایرانیها از فعالیتهای غنیسازی دست بردارند.
8- خود او و وزیر خارجهاش در حال برقراری تماسهای تلفنی با رهبران جهان هستند تا به آنها بگویند، این گزارش نشان میدهد که باید به فشارها و تحریمها ادامه داد.
9- به مدت چهل دقیقه با ولادیمیر پوتین گفتگو کرده و محور این گفتگوها ایران بوده است و به پوتین گفته است که آمریکا حق ایران را برای دسترسی به انرژی هستهای غیر نظامی به رسمیت میشناسد.
پس از پایان گفتگوی مطبوعاتی رئیسجمهور آمریکا، بسیاری از شبکههای بزرگ خبری جهان به تحلیل گفتههای جرجبوش پرداختند و خبرنگار سی.ان.ان با آقای سلطانیه نماینده ایران در وین نیز به گفتگو پرداخت. برای یک ناظر بیطرف که معیار سنجش سخنان آقای بوش برای او منطق و بیطرفی باشد، این گفتهها پر از تناقض بود و پس از گفتههای رئیسجمهور آمریکا این انتظار وجود دارد که شرح داده شود:
1- چرا آقای بوش از گزارش فوق تا هفته پیش بیاطلاع بوده؟
2- با کدام دلیل و مدرک سرویسهای رئیس اطلاعاتی به این نتیجه رسیدهاند که ایران پیش از سال 2003 در پی اهداف نظامی بوده است؟
3- در حالیکه ایرانیها رسماً و در ابتدای مذاکرات هستهای خود برای نشان دادن حسننیت دست به تعلیق موقت زدند، چرا آقای بوش ادعا میکند که رهبران ایران زیر فشار بینالمللی تن به این کار دادهاند؟
4- چرا آقای بوش در این مصاحبه به صحت گفتههای آقای البرادعی و دیگران که بارها اعلام کردهاند هدف ایران غیرنظامی است و آنها دلیلی برای نظامی بودن فعالیت غنیسازی ایران ندارند، اشاره نکرد؟
5 - آیا آقای بوش بیاطلاع است که دسترسی به غنیسازی سه و یا چهار درصد که صرفاً برای ساختن سوخت راکتورها به کار میرود تا رسیدن به غنیسازی اتمی نود درصد که برای اهداف نظامی است، فاصله بسیار زیاد وجود دارد؟
میتوان به سخنان آقای بوش با تحلیل محتوای بیشتر و علمیتر پرداخت و نشان داد که رئیسجمهور آمریکا برای فرار از منطق، به پاسخهایی پرداخته که حتی نتوانسته است خبرنگاران حاضر را متقاعد کند تا چه رسد به افکار عمومی جهان. با این حال هدف از تحریر این ستون، نشان دادن غیرمنطقی بودن و ناصحیح بودن مطالب مطرح شده توسط رئیسجمهور آمریکا نبوده بلکه نگارنده در پی نکته دیگری است. شب گذشته شبکه یک تلویزیون، سخنان رهبر معظم انقلاب در دیدار با فضلا و روحانیون حوزه علمیه قم را پخش کرد. رهبر انقلاب در این ملاقات به نکتهای بسیار اساسی اشاره کرده و فرمودند: «تحول غیرقابل اجتناب است و کسانی که تحول را نمیپذیرند یا منزوی شده و یا عقب میمانند، به همین سبب مدیریت تحول مهم است.» نگارنده میتواند خطاب به دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی یادآور شود که انتشار گزارش سرویسهای اطلاعاتی آمریکا در موضوع پرونده هستهای ایران، یک تحول شگفتآور ناگهانی را ایجاد کرده است و ما باید این تحول را مدیریت کنیم. مدیریت این تحول ایجاب میکند که با مداقه و طمأنینه جوانب مختلف این گزارش را با کارشناسی و حزم و احتیاط در نظر گیریم و احتمالهای گوناگونی که وجود دارد را بررسی کنیم و خود را برای پاسخگویی آماده سازیم.
1- ایران اسلامی با انتشار این گزارش در مظلومیت جهانی قرار گرفته و اکنون همگان فهمیدهاند که شعارهای جنگطلبانه جرج بوش در واقع برای جنگافروزی جدید است. برای بهرهگیری از وضع جدیدی که پیش آمده، ما نباید زبان پرخاش و تمسخر را بکار گیریم، نباید خیال کنیم که آمریکاییها دست از خشونت برمیدارند و باز نباید سادهانگاری کنیم که چون حقانیت گفتهها و اهداف ما اثبات شده است، واشنگتن، لندن، تلآویو و دیگر متحدان آمریکا دست از فشار و تهدید و ارعاب و تحریم برمیدارند و وضع به پیش از صدور قطعنامهها برمیگردد. نماینده مقام معظم رهبری در شورای عالی امنیت ملی شب گذشته در گفتگویی مفصل و تحلیلی با شبکه دوم سیما چندین بار تکرار کرد که باید با یک دیپلماسی فعال به مصاف آمریکاییها برویم و این سخن درستی است. وزارت امور خارجه و شورای امنیت ملی ما بیش از هر زمان به هماهنگی نیازمندند و سفرای ما در جهان، اکنون فرصت رسانهای مناسبی یافتهاند تا مجدداً مواضع بر حق ما را شرح دهند. وزارت خارجه باید تحلیلها و اطلاعات لازم را به نمایندگیها ارسال کند تا دیپلماتهای ما هماهنگ و یک صدا به اعلام مواضع بپردازند. اکنون زمان مناسبی است تا برای تنویر افکار دولتها و ملتها، هیاتهای تشریح کننده مواضع را به دیگر کشورها گسیل کنیم.
2- این احتمال را نباید از نظر دور داشت که شاید عقلایی در آمریکا با انتشار این گزارش، درصدد کاهش بحران و تنش بین تهران و واشنگتن باشند. ما باید خود را برای چنین فرضی آماده کنیم و از فرصت پیش آمده بهرهگیری کنیم.
3- جناحهای داخلی که نقد سیاستهای دولت حق قانونی و طبیعی آنان است، باید این نکته مهم را در نظر گیرند که علیرغم اختلافات سلیقهای که میتواند وجود داشته باشد، اکنون صدای ایران باید واحد باشد. اقتدار ما در مواجهههای جهانی به وحدت و انسجام داخلی ما برمیگردد و با وضعی که پیش آمده، نخستین توطئه جدید دشمنان این خواهد بود که به ایجاد تفرقه بپردازند.
4- صبح امروز بیبیسی اعلام کرده که فیلمی از چند نظامی انگلیسی که به اسارت گرفته شدهاند در عراق پخش شده و اظهار میدارد که افرادی که این انگلیسیها را در اختیار دارند، شیعهاند. حتی اگر در انتشار این خبر غرض وجود نداشته باشد، این احتمال وجود دارد که برای انحراف افکار جهانی، مسائل تازهای طرح شود که بخواهند بجای پاسخگویی به جهانیان که چرا حق قانونی ایران نادیده گرفته شده، پای ایران و شیعیان را به فتنههای جدید بکشانند. رسانههای ما باید دقت کنند که نباید در چنین دامهایی فرو افتند.
5- مشاوران محترم سیاسی ریاست محترم جمهوری، آخرین چکیده تحلیلهای سیاسی امنیتی روز را به ایشان ارائه کنند تا دیگران از گفتههای رئیسجمهور سوءاستفاده نکنند. هدف سردمداران آمریکا از انتشار گزارش سرویسهای اطلاعاتی خود، هر چه که باشد، برای جمهوری اسلامی ایران فرصت مناسبی بدست آمده است و تنها با مدیریت درست و ملی این تحول است که میتوانیم از آن بهترین بهرهگیری را به عمل آوریم.