در بحبوحه انتقادات فزاینده از نخستوزیر تایلند به خاطر ضربه زدن به دموکراسی ارتش این کشور با سازماندهی یک کودتا در دل شب و بدون شلیک حتی یک گلوله تاکسین شیناواترا را سرنگون کرد. این کودتای ناگهانی و به خوبی سازماندهی شده که نخستین کودتا در تایلند طی15 سال اخیر قلمداد میشود اشتیاق و انتقادات داخلی و خارجی را برانگیخته است. ارتش تایلند پس از خلع قدرت تاکسین شناتورا نخستوزی راین کشور که برای سخنرانی در مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک به سر میبرد، اعلام کرد که به زودی زمان امور را به یک دولت دموکراتیک خواهد سپرد اما تاریخ واگذاری امور را اعلام نکرد. در حالی که شیناواترا در نیویورک بسر میبرد در کمال شگفتی همگان ژنرال سوئدی بونیاراتکالین فرمانده ارتش تایلند تانکها و سربازان خود را در دل شب به خیابانهای شهر بانکوک فرستاد. سربازان ارتش دفاتر و ادارات دولتی را تحت محاصره خود در آرده و کنترل ایستگاههای تلویزیونی را در دست گرفتند. سپس ارتش اعلام کرد که تنها به پادشاه وفادار میماند. روز (چهارشنبه) فرمانده ارتش در نخستین سخنرانی عمومی خود پس از وقوع کودتا خواستار حمایت آحاد مردم کشورش شد و اعلام داشت که این کودتا برای پایان دادن به کشمکشها در بطن جامعهای که تاکسین شیناواترا خلق کرده بود لازم و ضروری بوده است. فرمانده ارتش تایلند اظهار داشت: ما مایل به تاکید بر این نکتهایم که نمیخواهیم بر کشور حکومت کنیم و قدرت را در اسرع وقت به مردم تایلند باز خواهیم گرداند. ژنرال بونیاراتکالین اظهاراتش را طی نطقی تلویزیونی و در حالی بیان داشت که سه تن از روسای ارتش و نیز فرمانده نیروهای پلیس ملی تایلند در کنارش ایستاده بودند. رهبران کودتاچی در تایلند هم چنین ضمن اعلام حکومت نظامی قانون اساسی کشورشان را باطل اعلام کرده و به کلیه سربازان ارتش دستور دادند که بدون اجازه مافوق خود محل خدمت را ترک نکنند. در این میان بازار سهام تایلند به همراه کلیه مدارس، بانکها، دفاتر و ادارات دولتی تعطیل شد. خیابانهای اغلب پر ازدحام بانکوک در اوایل دیروز صبح خالی و خلوت شده بود. در سراسر شهر بانکوک آن دسته از تایلندیهایی که به تدریج در سطح شهر پخش میشدند از تحولات ناگهانی در کشورشان استقبال کرده کودتا را امری لازم و ضروری جهت پایان یافتن ماهها درخواست عمومی از نخست وزیر کشورشان برای اعلام استعفای خود دانستند. تایلندیها تاکسین شیناواترا را به فساد مالی، تقلب در انتخابات و تشدید خشم مسلمانان متهم کرده بوند و اکنون با وقوع کودتا به نظر میرسد که عده کمی از مردم ناامید هستند. از سوی دیگر عده قلیلی از مردم حین تصرف دفاتر دولتی در بانکوک توسط ارتش تایلند خود را شتابان به محل دفتر نخستوزیری رسانده تا از 20 تانک حاضر در محل عکس بگیرند. روی اغلب لولههای تانکها روبان زرد رنگی که نماد اعتراضات علیه شیناواترا است نصب شده بود. سومبون سوخویریا کارمند 45 سالهای که از صحنه ورود تانکها عکس میگرفت اظهار داشت: بسیار هیجانانگیز است کسی باید این کودتا را ترتیب میداد.
واکنشهای جهانی
در همین حال ورازت امور خارجه آمریکا اعلام کرد که واشنگتن در خصوص کودتای نظامی در تایلند نگران است اما امیدوار است که این بحران سیاسی از طریق اصول دموکراتیک حل و فصل شود. در بیانیه وزارت خارجه آمریکا آمده است: ما با نگرانی در حال بررسی اوضاع هستیم. ما هم چنان امیداریم که مردم تایلند مبتنیبر اصول و موازین دموکراتیک و تحت لوای حاکمیت قانون به اختلافات سیاسی خود پایان دهند. ژاپن و نیوزیلند از وقوع کودتا در تایلند انتقاد کردند. استرالیا با به کار بردن لحن قاطعتر بیان داشت که نگران نابودی دموکراسی در این کشور است. الکساندر داونر، وزیر امور خارجه استرالیا طی گفتوگویی تلفنی از نیویورک به رادیوی استرالیا گفت: ما عمیقا از وقوع کودتا در تایلند متاسفیم. پر واضح است که ما بسیار نگران نابودی دموکراسی در این کشوریم. بحران در تایلند در شرایطی سرباز کرده که شیناواترا چندی پیش عدهای از افسران ارشد ارتش کشور را به بهانه اینکه قصد ترور وی را داشتهاند خلع وظیفه کرد. در همین حال آکارات چتیروج سخنگوی ارتش تایلند بیان کرد که فرمانده ارتش و از همپیمانان پادشاه تایلند نخستوزیر موقت این کشور خواهد بود. فرمانده ارتش تایلند که در ارتش این کشور از اعتبار و منزلت بالایی برخوردار است فردی مسلمان است. ژنرال بونیاراتکالین 59 ساله سال گذشته به عنوان فرمانده ارتش تایلند برگزیده شد چرا که گمان میرفت میتواند به خشم مسلمانان در مناطق جنوبی این کشور خاتمه دهد. از سال2004 به این سو در اثر ناآرامیها در مناطق جنوبی 1700 تن کشته شدهاند. وی اخیراً برخلاف شیناواترا در مسند قدرت برقراری صلح و امنیت در مناطق جنوبی تایلند امری بعید به نظر میرسد. شناواترا روز سهشنبه از نیویورک اعلام حالت فوقالعاده کرد و سخنرانیاش در نشست سالیانه مجمع عمومی سازمان ملل نیز لغو شد، یک مقام وزارت امور خارجه تایلند که خواست نامش فاش نشود گفت: شیناواترا به سرعت به کشورش باز خواهد گشت. وی در خصوص احتمال دستگیری نخستوزیر سرنگون شده کشورش حین ورود به تایلند اظهار نظر نکرد و با وجود این سوراپونگ سوئبونگلی یک مقام سخنگوی دولت شیناواترا اظهار داشت: باید آنچه را به وقوع پیوسته بپذیریم. ما به زودی به تایلند باز نخواهیم گشت. تام کروئسوبونراد تایلند گفت: نخستوزیر تسلیم نشده و به دنبال پناهندگی هم نیست. چون کیلپای، از اعضای حزب اپوزیسیون دموکرات تایلند بیان داشت: به عنوان یک سیاستمدار از این قبیل کودتاها حمایت نمیکنیم اما در خلال پنج سال گذشته دولت تاکسین شیناواترا به دفعات شرایطی را برای وقوع چنین کودتایی فراهم ساخت. تاکسین خود عامل بحران است. اوایل دیروز رهبران کودتاچی در تایلند چهار فرمانده منطقهای کشورشان را منصوب کردند تا به برقراری امنیت بپردازند. یک مقام ارشد ارتش تایلند که خواست نامش فاش نشود اظهار کرد که فرماندهان ارتش نیروی دریایی و نیروی هوایی تایلند روز سهشنبه با بهومبیل آدولیادج، پادشاه این کشور دیدار و با یکدیگر در خصوص تشکیل دولت موقت گفتوگو کردند. کودتای عاری از خشونت و کشتار در تایلند که نخستین مداخله ارتش در عرصه سیاسی این کشور محسوب میشود از سال 1991 به این سو بیسابقه است. در همین حال خبرگزاری فرانسه گزارش داد رهبران جهان با محکوم کردن کودتای نظامی در تایلند از مردم این کشور خواستند که حاکمیت قانون را پذیرفته و از ورود به بحران اجتناب کنند. کودتای نظامی در تایلند در حالی به وقوع پیوست که رهبران جهان به منظور شرکت در نشست سالیانه مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک گردهم آمده بودند و تاکسین شناواترا نخست وزیر این کشور از طریق تلویزیون در هتلش شاهد سقوط خود بود. کوفیعنان، دبیر کل سازمان ملل در خصوص این کودتا در حاشیه نشست سالیانه مجمع عمومی این سازمان گفت: من از جزییات دقیق کودتا اطلاعی ندارم اما از این اقدام نمیتوان حمایت کرد. عنان به شبکه سیانان گفت: ما به عنوان یک سازمان بینالمللی همواره از ایجاد تحولات دولتی با استفاده از اصول دموکراتیک و آرای مردمی حمایت کردهایم. دبیر کل سازمان ملل در ادامه از مردم تایلند خواست تا آرامش خود را حفظ کنند. وی تصریح کرد: طی دهه گذشته تایلندیها تحت رهبری پادشاه کشورشان دموکراسی مستحکمی را بنا کرده بودن و من یقین دارم که آنها میتوانند این دموکراسی را بار دیگر احیا کنند و به سرعت به نظام دموکراتیک بازگردند. این در حالیست که رهبران کودتاچیان تایلند دیروز را تعطیل رسمی اعلام کرده و از کارمندان ارشد دولت کشورشان خواستهاند تا برای تبیین خطمشیها و سیاستهای جدید خود در نشستی با هم مذاکره کنند. پیتر مک کی، وزیر امور خارجه کانادا طی بیانیهای اعلام کرد: کانادا عمیقا نگران اوضاع جاری در تایلند است. ما مصرانه خواهان حصول راهحلی صلحآمیز و مبتنی بر موازن قانون اساسی برای پایان دادن به این بحران هستیم. مارگارت بکت وزیر خارجه انگلیس نیز گفت: ما هیچگاه از تلاشهای ارتش برای سرنگون ساختن دولت خرسند نخواهیم شد اما امیدواریم که صلح در تایلند برقرار شود. اتحادیه اروپا بازگشت فوری به موازین دموکراتیک را خواستار شد.