* جناب آقای سفیر، روز هشتم دسامبر برای مردم ازبکستان یک روز تاریخی است لطفاً اهمیت و جایگاه این روز را تشریح فرمایید.
** هشتم دسامبر روز تصویب قانون اساسی جمهوری ازبکستان، نقش مهمی در زندگی سیاسی اجتماعی مردم ازبکستان دارد. اهمیت قانون اساسی در تأمین حقوق و آزادیهای انسانی و تاثیر آن در سرنوشت تکتک افراد کشور است.
سرفصل قانون اساسی ما تعیین استقلال و اقتدار جمهوری ازبکستان است که بهعنوان اصل اول در قانون اساسی منعکس شده است. خصوصیات ویژه منتسب به مردم ازبکستان ازقبیل تفاهم، فتوت و احترام به ارزشهای جهانی نیز در قانون اساسی ما گنجانده شده و همچنین اهمیت خاصی به آداب و سنن، برادری و تفاهم و حسن همجواری داده شده است.
سیستم قوا در جمهوری ازبکستان براساس تفکیک قوا، به قانونگذاری، اجرایی و قضایی تدوین شده که این یکی از شرایط اصلی قانون اساسی است. ابتکار ریاست جمهوری ازبکستان، اسلام کریمف در ارایه پیشنویس قانون اساسی و اصلاحیههای آن با هدف دموکراتیزه کردن بیشتر اداره امور و افزایش مسوولیتپذیری هستههای محلی بهمنظور اعمال قدرتی که قانون اساسی به آنها تفویض کرده، انجام شده است.
* ازبکستان در میان کشورهای آسیای مرکزی از چه پتانسیلهای برخوردار است؟
** ازبکستان با 27 میلیون نفر جمعیت در قلب آسیای مرکزی، بیش از نیمی از جمعیت این منطقه را دارا است. بهرهمندی این کشور از منابع غنی طبیعی، آن را در جایگاه چهارم میان کشورهای دارای ذخایر طلا قرار میدهد. علاوهبر آن ازبکستان در صنعت هواپیماسازی و اتومبیلسازی به موفقیتهای زیادی دست یافته است که امروزه یکی از بزرگترین تولیدکنندگان اتومبیل در میان کشورهای مشترکالمنافع بهشمار میآید.
همچنین تجهیز و مدرنیزه ساختن مجتمعهای انرژی، تاسیسات نفت و گاز، تولید ذغالسنگ، ذوب آهن، محصولات پتروشیمی و رونق کارخانههای صنایع سبک همواره موردتوجه دولت است. ازبکستان دورمین صادرکننده پنبه جهان محسوب میشود. ازلحاظ رشد اقتصادی، در میان سالهای 2005-2000 حجم اقتصاد ملی بیشاز یک سوم افزایش داشته و در سال اخیر رشد (درآمد ملی سرانه) بیش از 7 درصد بوده است.
* روابط اقتصادی ازبکستان با ایران و سازمانهای جهانی چگونه است؟
** با آغاز فعالیت جمهوری اسلامی ایران در ماه نوامبر سال 1992 در شهر تاشکند و بهدنبال آن گشایش سفارت ازبکستان در سال 1995 در تهران، سفر روسای جمهوری دو کشور، دیدار هیاتهای بلندمرتبه و انعقاد موافقتنامههای همکاری بازرگانی موجب گسترش روابط اقتصادی دو کشور شد، بهطوریکه حجم تبادل کالا میان آنها از 40 میلیون دلار در سال 1999 میلادی به 470 میلیون دلار در سال 2005 افزایش یافت.
کشور ازبکستان در سازمان شانگهای که در سال 2001 با همکاری کشورهای ازبکستان، روسیه، چین، قزاقستان و تاجیکستان تاسیس شد، نقش فعالی دارد و در ژانویه 2006 عضو جامعه اقتصادی اروپا- آسیا شد. گفتنی است که سیاستمداران کشورهای جهان و کارشناسان اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی که امسال در جشنهای دوهزاروهفتصدمین سال شهر کارشی و هزارمین سال تاسیس آکادمی خوارزم مامون شرکت کرده بودند، موفقیتهای دولت و مردم ازبکستان را در توسعه و گسترش همهجانبه کشور مورد تحسین قرار دادند.
* بهلحاظ علمی و فرهنگی، دولت ازبکستان در این سالها چه اقداماتی را انجام داده است؟
** در حال حاضر در ازبکستان 434 سازمان و مؤسسه آموزش عالی دایر است که از 34 هزار پرسنل آنها تعداد 2353 نفر دارای درجه دکتری و 8364 نفر دارای مقامهای علمی در رشتههای مختلف هستند. مؤسسههای آموزش عالی جدیدی نیز مانند دانشگاه تکنولوژی اطلاعات تاشکند، مؤسسه اقتصادی سمرقند، آکادمی پزشکی تاشکند، دانشگاه بینالمللی وست منیستر تاشکند، و شعبههای دانشگاه دولتی مسکو به نام م.لامانوسف و آکادمی اقتصادی روسیه به نام پلکانوف به آموزش دانشجویان میپردازند.
در مدارس ازبکستان نزدیک به نیممیلیون آموزگار تدریس میکنند که 2/67 درصد آنها را آموزگاران خانم تشکیل میدهند. در 959 مدرسه متوسطه تخصصی و آموزشهای حرفهای در حال حاضر 51 هزار آموزگار و استاد حرفهای، 902 هزار هنرجو را آموزش میدهند.
* باتوجه به تعدد قومی و مذهبی در ازبکستان، دایره فعالیت و حقوق این گروهها تاچه حد گسترده است؟
** این کشور با 27 میلیون نفر جمعیت در زمره کشورهای چندملیتی قرار دارد. در این سرزمین یکی از تمدنهای باستانی شکل گرفته است و آثار رشد و توسعه و فرهنگ جهانی توران، ماورالنهر و ترکمنستان را در بخارا، سمرقند و خیوه میتوان مشاهده کرد. بیش از 80 درصد کل جمعیت ازبکستان را ازبکها و بیست درصد بقیه را اقوام دیگر از قبیل قرهقالپاک، تاجیک، روس، قزاق، تاتار، قرقیز، ترکمن و بقیه اقلیتها تشکیل میدهند که همه شانهبهشانه یکدیگر در این کشور زندگی میکنند. امروزه در کشور ما 2222 تشکیلات مذهبی با حدود 16 اعتقاد مختلف در سازمان قضایی کشور به ثبت رسیده است. طبیعی است که اکثریت قریببهاتفاق آنها یعنی 88 درصد کل جمعیت، خود را پیرو اسلام میدانند و 2042 تشکل در سرتاسر کشور دارند.
همچنین 164 سازمان مسیحی، 8 انجمن کلیمی، 6 انجمن بهایی، یک جامعه کریشنا و یک معبد بودایی در کشور ما وجود دارد. باتوجه به اعلامیههای وین و تضمینهای قانون اساسی ازبکستان جلب رضایت اقوام، احترام به اعتقادات، حفظ حقوق و آزادی هموطنان و تساوی آنان در برابر قانون صرفنظر از نژاد، قومیت، زبان، اصالت، اعتقاد و مذهب از اولویتهای اصلاحات جامعه ما محسوب میشوند.