پس از پیروزی حماس در انتخابات شورای قانونگذاری فلسطین در سال گذشته کشورهای غربی و اروپایی به همراه اسرائیل سعی کردند تا با اعمال تحریمهای اقتصادی و سیاسی این سازمان را در برابر خواستههایشان متقاعد کنند اما رهبران حماس از قبول این درخواستها خودداری کرده و تنها تحت فشار گروههای داخلی و خارجی به منظور لغو این تحریمها قبول کردند تا با جنبش فتح دولت ائتلافی تشکیل دهند.
اما از آنجایی که برنامه دولت متحد ملی جدید فلسطین نیز مطابق با امیال دولت اسرائیل و حامیانش از آمریکا و اروپا نبود آنها همچنان به تحریمهای اقتصادی و سیاسی علیه این دولت ادامه داده و حتی در مواردی اعلام کردند تا با مقامات غیرحماسی در دولت تعامل میکنند.
اتحادیه اروپا و آمریکا نیز با نادیده گرفتن دولت متحد ملی به رهبری حماس مکانیزم مالیای تعبیه کردند که از آن طریق کمکهای ملیشان را به فلسطینیان ارائه کردند.
رژیم صهیونیستی نیز به مسدود کردن عواید مالیاتی فلسطینیان، یکی از اصلیترین منابع تامین نیازهای دولت ادامه داد.
آغاز منازغه
در عین حال حماس بر سر کنترل نظم و قانون که وظیفه وزارت داخلی فلسطین بود با فتح به مشکل برخورد؛ فتحیها به رهبری عباس نیروهای امنیتی تشکیل داده بودند که براساس دستور عباس مسئولیت امور قانونی در غزه را بر عهده میگرفت و حماس نیز نیروی اجرایی را تشکیل داد تا بتواند خودش نظم و قانون را در نوارغزه برقرار کند.
در پی کشمکش بر سر این مسئله وزیر داخلی فلسطین چند بار تهدید کرد در صورتی که نیروهای امنیتی فتح مسئولیت وزارت داخلی را به این وزارتخانه محول نکنند استعفا میدهد و در نهایت وی چندی پیش استعفایش را تحویل اسماعیل هنیه، نخستوزیر وقت حماس داد که وی نیز استعفای وزیر داخلی فلسطین را پذیرفت و مسئولیت وزارت داخلی را تا انتصاب وزیر بعدی به عهده گرفت.
اما افراد مسلح فتح و حماس از این جریان استفاده کرده و به جای اتحاد برای مبارزه علیه اشغالگر اراضیشان به رویارویی با یکدیگر در خیابانهای غزه پرداختند که به موجب این درگیریها صدها فلسطینی کشته و مجروح شدند.
با ادامه این درگیریها و کنترل کامل حماس بر نوار غزه، محمود عباس دولت متحدملی فلسطین را منحل و هینه و مابقی وزرای کابینه فلسطین را اخراج کرده و سلام فیاض، وزیر دارایی حامی غرب فلسطین را مسئول تشکیل دولت اضطراری در فلسطین کرد.
نخستوزیر حامی غرب
فیاض که دوباره به عنوان وزیر دارایی در فلسطین خدمت کرده از حمایت غرب سود میبرد و کنترل حساب سازمان آزادیبخش فلسطین را که میتواند به عنوان منبع تامین بودجه برای دولت اضطراری استفاده شود، در اختیار دارد. این اقتصاددان حامی غرب از سالهای 2002 تا 2005 وزیر دارایی فلسطین بود. وی از سال 1987 تا 1995 در بانک جهانی خدمت کرده و نماینده تشکیلات خودگردان در صندوق بینالمللی پول از سال 1995 تا2001 بوده است.
این در حالی است که فیاض دعوت حماسیها پس از پیروزی در انتخابات برای احراز پست نخستوزیری دولت فلسطین را نپذیرفته بود. وی در آن زمان اعلام کرد، چندین شرط دارد از جمله اینکه حماس باید اسرائیل را به رسمیت بشناسد، درخواستی که از سوی حماس رد شد.
وی پس از توافق مکه میان فتح و حماس در مارس سال 2007 قبول کرد تا به عنوان وزیر دارایی فلسطین خدمت کند.
فیاض در این مدت توانست حمایت بینالمللی را برای استفاده از حساب سازمان آزادیبخش فلسطین برای انتقال کمکهای کشورهای غربی و اروپایی جلب کند و پیش از آنکه عباس دولت متحد ملی فلسطین را منحل کند در کاهش تحریمات غرب علیه حماس موفق بود.
فیاض در سال 1952 در روستایی در نزدیکی شهر طولکرم در کرانه باختری متولد شده است. وی تحصیل کرده آمریکا است.
در حال حاضر حماس که پس از شکست دادن افراد مسلح فتح در نوار غزه طی یک هفته درگیری شدید، قدرت را در این منطقه از آن خود کرده، به عنوان اصلیترین جنبش اسلامی فلسطین همچنان با تحریمهای غرب و اسرائیل روبهرو است.
محبوبیت داخلی
جنبش اسلامی حماس به رهبری خالد مشعل، رهبر سیاسی این جنبش در دمشق از سوی اتحادیه اروپا، رژیم صهیونیستی و آمریکا به عنوان یک سازمان "تروریستی" لقب گرفته اما از حمایت ریشهای گستردهای در اراضی فلسطینی به دلیل مبارزاتش علیه این رژیم یهودی و برنامههای بهبود شرایط زندگی برای مردم فلسطین سود میبرد.
حماس در پیروزی به یادماندنیاش در ژانویه سال 2006 توانست جنبش فتح حاکم را در اولین انتخابات شورای قانونگذاری فلسطین که در آن شرکت کرد، شکست دهد و دو ماه پس از این پیروزی، کابینهاش را تعیین کرد به دنبال پیروزی حماس در انتخابات و در پی تحریمهای اقتصادی و دیپلماتیک آمریکا، اتحادیه اروپا و اسرائیل، تنشها میان این جنبش و فتح سرخورده از شکست در انتخابات بالا گرفت.
این تحریمها خزانه تشکیلات خودگردان به رهبری محمود عباس از جنبش فتح را کاهش داد. در عین حال اسلامگراهای حماس از قبول رسمی شرایط غرب برای رد مقاومت، به رسمیت شناختن اسرائیل و قبول توافقنامههای پیشین در ازای انتقال کمکهای غرب به دولت فلسطین سر باز زدند. این تنشها در دسامبر گذشته به درگیریهای خیابانی میان افراد مسلح فتح و حماس کشیده شد که بیش از 100کشته بر جای گذاشت.
این رقبای فلسطینی با میانجیگری عربستان در 17مارس توافقنامه تقسیم قدرتی امضا کردند که براساس آن دولت متحد ملی فلسطین تشکیل و کابینه جدید فلسطین روی کارآمد. اما این دولت نیز تنها کمتر از سه ماه به کار ادامه داد.
تنشها مجددا در ماه می با کشته شدن بیش از 54 فلسطینی از سر گرفته شد و توافقنامههای هر روزه میان این دو رقیب نادیده گرفته شد.
در تازهترین درگیریها میان افراد مسلح فتح و حماس طی چند روز اخیر در نوارغزه بیش از 113فلسطینی کشته شدند که در نهایت این درگیریها با کنترل کامل حماس بر تمامی پایگاههای امنیتی فتح در غزه و سیطره کامل این جنبش بر این منطقه دنبال شد و فتح را تنها به داشتن پایگاههای قدرت در کرانباختری دلخوش کرد.
حماس در سال 1987 کمی پس از آغاز انتفاضه اول علیه اشغالگری اسرائیل در کرانه باختری و نوار غزه تشکیل شد.
اخراج اشغالگران
هدف کوتاه مدت این جنبش فلسطینی بیرون راندن نظامیان اسرائیلی از اراضی اشغال شده فلسطین است که این امر منجر به عقبنشینی این رژیم از نوار غزه در سال 2005شد. هدف بلندمدت این جنبش تشکیل یک کشور اسلامی با مرزهای پیش از سال 1948 است.
حماس از زمان تشکیل، عملیاتهای شهادتطلبانه بسیاری را علیه اشغالگری رژیم صهیونیستی به انجام رساند اما از ژانویه سال 2005 و ورود به عرصه سیاسی فلسطین چنین ادعایی را عنوان نکرد.
بسیاری از رهبران این جنبش اسلامی طی سالهای اخیر در حملات تروریستی هدفمند و اقدامات امنیتی این رژیم کشته شدهاند.
شیخ احمد یاسین، بنیانگذار فقید حماس و جانشین عبدالعزیز رنتیسی در اوایل سال 2004 در حملات هوایی اسرائیل کشته شدند. آژانس جاسوسی اسرائیل (موساد) در سال 1997 سعی کرد تا مشعل را در امان به قتل برساند اما موفق به این عمل نشد و این رهبر برجسته حماس همچنان در لیست ترور اسرائیل قرار دارد.
در حالی که جهاد اسلامی به عنوان یک سازمان کوچک نظامی محسوب میشود حماس طی سالهای اخیر با توسعه شبکه گستردهای از برنامههای بهزیستی و رفاه اجتماعی قدرت و نفوذ زیادی به دست آورده است.
حماس نیروی شبهنظامی بسیار زبدهای را با حضور بیش از 6000 تن تشکیل داد و گمان میرود شاخه نظامی متشکل از هزاران تن داشته باشد.
حماس شدیدا با معاهده صلح اسلو در سال 1993 که عقبنشینی اسرائیل از اراضی تقریبی و توقف حملات فلسطینیان علیه این رژیم یهودی را خواستار شده، مخالف است.