کیوان مهرگان
احزابی که به عنوان اصلاحطلب در سپهر سیاسی ایران فعالیت میکنند و با کولهباری از تجربههای متفاوت از زاویه دید خود به مقوله «اصلاحات» به عنوان یک راهبرد فراگیر مینگرند. این در حالی است که همه آنها در یک نقطه به اشتراک نظر رسیدهاند؛ «هرگونه اصلاحاتی با حضور همزمان در عرصه قدرت و جامعه مدنی قابل تحقق است». اگرچه این نکته عزیمت اکثریت گروههای اصلاحطلب است اما نوع نگاه این احزاب به 1ـ چگونگی حضور در انتخابات و 2ـ ائتلاف با دیگر احزاب به توجه به پایگاه اجتماعی و میزان تاثیرگذاری که در جامعه دارند متفاوت است.
مجمع روحانیون مبارز
مجمع روحانیون مبارز اگر چه یک تشکل صنفی ـ روحانی است و همه نگاهها به این حزب در انتخابات خبرگان رهبری معطوف شده است اما یکی از پیشقراولان تلاش برای ایجاد یک ائتلاف فراگیر در میان اصلاح طلب است. این حزب که دو شخصیت محوری خاتمی و موسوی خوئینیها را در راس خود دارد یکی از 6 تشکلی است که بنیانگذار شورای هماهنگی اصلاحات بودهاند. مجمع روحانیون اگرچه در انتخابات شوراها همراه با دیگر اصلاحطلبان شرکت میکند اما بیشترین اهتمام خود را بر انتخابات خبرگان گذاشته و میکوشد در کنار مجمع مدرسین حوزه علمیه قم و دیگر گروههای سیاسی اصلاحات در این رقابت پیروز شود. البته اگر لیست موردنظر این تشکل از فیلتر نهادهای نظارتی عبور کند.
اعتماد ملی؛ نخستین تجربه
حزب اعتماد ملی به رهبری شیخ مهدی کروبی، واکنش به نتیجه انتخابات سال 84 بود. مهدی کروبی، پس از تجربه شکست در این عرصه فعالان ستاد انتخاباتی خود را از گروهها و احزاب مختلف فراخواند و همه آنها را ذیل عنوان «اعتماد ملی» به منظور فتح سنگر به سنگر نهادهای انتخابی سازمان داد. وی که تاسیس رسانههای مختلف از کانالهای ماهوارهای گرفته تا روزنامهها و سایت خبری را همزمان در دستور کار قرار داد در آغاز فعالیت علت شکست خود را [یا به تعبیری پیروزی احمدینژاد را] نامهربانی اصلاحطلبان عنوان میکرد، از نزدیکی به آنها نه تنها طفره میرفت بلکه بر مرزبندی با آنان تاکید داشت. با نزدیک شدن به انتخابات شوراها حزب اعتماد ملی از مواضع تند علیه بخشهایی از اصلاحطلبان فاصله گرفت و ضمن تاکید بر همپوشانی لبیست انتخاباتی اعتماد ملی با دیگر احزاب اصلاحطلب اعلام کرده است، در یک جدول زمانبندی شده با احزاب و تشکلهای اصلاحطلب رایزنیهای خود را برای تفاهم بیشتر آغاز میکند. علت اصرار حزب اعتماد ملی به شرکت انفرادی در این دوره از انتخابات کیست در نخستین حضور انتخاباتی است. قائم مقام دبیر کل حزب اعتماد ملی معتقد است، امیدواری به پیروزی لیست این حزب در تهران و شهرستانها بسیار زیاد است.
حزب اسلامی کار؛ حزب صنفی
این حزب در سال 1378 با مشارکت چند نفر از اعضای شورای مرکزی و هیات اجرایی خانه کارگر تاسیس شد. موسسان این حزب اعلام کردند قصد دارند فعالیتهای سیاسی خانهکارگر به این حزب منتقل شود. موسسین به دنبال عضوگیری از دیگر اقشار و اصناف جامعه نیز بودند. این حزب از بدو تاسیس تاکنون یکی از حامیان جریان نوگرا بوده است.
خبرگزاری کار ایران به عنوان تنها آژانس خبری اصلاحطلبان اگر چه متعلق به خانه کارگر است اما متاثر از دیدگاههای اعضای حزب اسلامی کار است. این تشکل در این دوره از رقابتهای انتخاباتی در زمره 6 تشکل سیاسی که شورای هماهنگی اصلاحات را تشکیل دادهاند قرار دارد.
اعتدال و توسعه؛ همسو با جریان نوگرا
حزب اعتدال و توسعه متشکل از تکنوکراتهایی است که سابقه نزدیکی با جناح موسوم به اصولگرا را در کارنامه خود دارند. این حزب که فعالیتهای آن نمود بیرونی چندانی ندارد بعد از انتخابات دوره هشتم ریاستجمهوری در زمره یکی از اعضای شورای هماهنگی نیروهای انقلاب قرار داشت. مدت کوتاهی ارگانی به شکل یک روزنامه را با همین عنوان منتشر کرد که پس از مدتی روند انتشار آن متوقف شد.
در نهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری از حامیان اصلی کارگزاران در حمایت از آیتالله هاشمی رفسنجانی بود. اعتدال و توسعه با فاصله گرفتن از جناح موسوم به اصولگرا به همسویی با کارگزاران پرداخت. سخنگوی این حزب، موضع تشکلش را درباره نحوه شرکت در این دوره از رقابتها ضرورت تشکیل یک ائتلاف حول سه شخصیت طراز اول اصلاحطلبان یعنی هاشمی، خاتمی و کروبی اعلام کرده است.
ملی مذهبیها
ائتلاف ملی ـ مذهبیها در برگیرنده نیروهای اپوزیسیون ملی و مذهبی در درون کشور است، متشکل از احزاب، گروهها و تشکلهایی است که در نگاه به انتخابات، نگاهی همسو با اصلاحطلبان دارند. این ائتلاف در انتخابات گوناگون مواضع متناوبی اتخاذ کرده است که در انتخابات شوراهای اول با دو لیست جداگانه در رقابتها حضور یافتند.
این دو لیست در انتخابات شوراهای دوم نیز تکرار شد و نهضت آزادی ایران با یک لیست و طیف مهندسی سحابی به همراه جاما و جنبش مسلمانان مبارز با لیست دیگر که برخی نامزدهای آنان نیز مشترک بود، در این دوره از انتخابات حضور یافتند. در این دوره از انتخابات اگرچه در ائتلاف اصلاح طلبان حضور ندارند اما آمادگی خود را برای همراهی ائتلاف اصلاحطلبان اعلام کردهاند.