آنتونیو ماریاکاستا / مدیر دفتر مقابله با جرم و مواد مخدر سازمان ملل متحد
بسیاری از مطبوعات جهان با دادستان فرماندار ایالتی نیجریه که با لباس مبدل زنانه پس از این که به جرم پولشویی (تطهیر پول) به قید ضمانت آزاد شده و سپس به انگلستان فرار کرده بود، به طنز برخورد کردند. اما واقعیت فساد مسئولان ردهبالا وحشتناک است. میلیاردها دلار که شدیداً برای مراقبتهای بهداشتی، آموزش و توسعه اقتصادی نیاز است به وسیله خزانهداران ملی هر ساله از سراسر جهان به غارت میرود. فساد، بنیاد نهادهای مردمسالار را از راه تحریف فرایندهای مردمسالاری و جلوگیری از حکومت قانون مورد هجوم قرار میدهد، موجب عدم ترغیب سرمایهگذاری خارجی میشود و رشد اقتصادی را کند میکند. در بسیاری از کشورها، فساد رسمی یکی از عوامل کلیدی برای ایجاد سرخوردگی در دولت، شعلهور شدن افراطگرایی سیاسی و تروریسم است. فساد به معنای واقعی میتواند موجب قتل شود. گزارش شده که تروریستها با پرداخت رشوه توانستند به داخل دو هواپیمایی که سال گذشته بلافاصله بعد از پرواز در مسکو منهدم شدند، مواد منفجره وارد کنند. جانیان سازماندهی شده، تروریستها و قاچاقچیان مواد مخدر همگی زمانی که خواستههای شیطانی خود را اجرا میکنند، بر فساد متکی هستند. حال که کنوانسیون سازمان ملل متحد علیه فساد از تاریخ 14 دسامبر به مورد اجرا گذاشته شده است، جهان نهایتاً ابزاری مؤثر برای مبارزه علیه این بلای بینالمللی اگر بخواهد از آن استفاده کند در اختیار دارد. متاسفانه هنوز بسیاری از کشورهای توسعهیافته آن را تصویب نکردهاند. این کنوانسیون نخستین ابزار جهانی و قانونی است که همه را متعهد به مبارزه با فساد میکند. خواستار اقدامات بازدارنده و جنایتکارانه قلمداد کردن اشکال رایج فساد است. زمینه مساعد برای همکاری پلیس و دادستانها برای دستگیری مجرمان و استرداد آنها به کشورهایشان بهوجود میآورد. تصمیمات جدید درباره کشف سپردهها که در نوع خود بیمانند است ارائه میدهد و دولتها را مجبور میکند پولها و سایر سپردهها که از راه فساد به کشورهای آنها آمده را به کشوری که این پولها و سپردهها از آنجا دزدیده شده، مسترد نمایند. روزهایی که دولتمردان فاسد سابق بتوانند در سالهای پایانی عمرشان با زندگی مرفه در کشورهای خارجی بهسر برند و از حسابهای مخفی بانکی خود برداشت نمایند، به سر رسیده است.
فساد بر تمامی کشورها چه ثروتمند و فقیر اثر میگذارد. در غالب موارد بیشترین مشقت بر دوش فقیران است. در آفریقا بهتنهایی، تخمین زده میشود هزینه فساد بیشاز 148 میلیارد دلار در سال یعنی معادل 25 درصد کل تولید ناخالص محلی سالانه آفریقا است. میلیونها انسان در آفریقا و سایر مکانها مجبور هستند رشوههای اندک برای بهدست آوردن خدمات اساسی مانند مراقبتهای بهداشتی یا مجوزهای تجاری پرداخت نمایند. در بنگلور هندوستان پرستاری در بیمارستان قبل از اینکه به والدین اجازه دهند فرزند دختر تازه متولد شده خود را ببیند درخواست 7 دلار میکند. این مبلغ معادل دستمزد یک هفته یک خانواده فقیر بود که نهایتاً آن را پرداخت کردند زیرا میترسیدند مبادا صدمهای به کودکشان برسد. بعضیها معتقد هستند فساد ریشه در فرهنگ بعضی از کشورها دارد و نهایتاً کاری در مورد آن نمیتوان کرد. این ایده به همان اندازه که مخرب است غلط نیز هست. رهبرانی مانند رئیسجمهور نیجریه الوسگون اوباسانجو به روشنی گفتهاند درباره حل فساد بسیار جدی هستند. مسوولان ردهبالا در نیجریه از کار خود برکنار شده و بعضیها مورد بازرسی جنایی قرار گرفتهاند. در بسیاری از کشورها از اسلواکی گرفته تا اندونزی مواردی دلگرمکننده میشنویم از مسوولان، قضات و روزنامهنگاران شجاعی که در برابر فساد ایستادهاند و موفق نیز بودهاند. زمانیکه رهبران جهان در ماه سپتامبر در نیویورک در اجلاس سران برای بزرگداشت شصتمین سالگرد سازمان ملل گرد هم آمدند، همگی توافق کردند تا مبارزه علیه فساد را بهعنوان یک اولویت درنظر بگیرند. کنوانسیون سازمان ملل علیه فساد ابزاری است که این تعهد را به واقعیت تبدیل میکند.
اما این ابزار اقدام نیست و ما نباید آرام بنشینیم. سیوهشت کشور عمدتاً از جهان درحال توسعه تا به حال این کنوانسیون را تصویب کردهاند. تمامی کشورهای عضو ملل متحد باید آن را تصویب کنند و پیگیر این اقدام سیاسی ازطریق اقدامات مؤثر در زمینه اجرای مفاد کنوانسیون بوده و تضمین نمایند که این مفاد اثر واقعی و پایدار بر زندگی مردم آنها دارد. این به معنی تصویب قوانین، ایجاد نهادها و بهوجود آوردن توان برای تقویت مفاد نوین و قدرتمند کنوانسیون است. دفتر مقابله با جرم و موادمخدر سازمان ملل متحد نقش رهبری در حمایت از کشورها در راستای اجرای مؤثر کنوانسیون را دارد. ما به کشورها کمک میکنیم تا رژیمهای ضدفساد محلی خود را بهبود بخشند و تضمین نمایند موسساتی ایجاد کنند که بتوانند جلوی انواع فسادهای موجود را گرفته و افراد خاطی را مجازات نمایند. ما به کشورها کمک مینماییم تا با همکاری بینالمللی افراد خاطی را به پای میز محاکمه کشیده، سپردههایی که به یغما بردهاند را از خزانه کشورها شناسایی کرده و آنها را به کشورهای مبدا بازگردانند. اما ما بهتنهایی نمیتوانیم اینکار را انجام دهیم. هر ملتی، هر فردی نقشی بهعهده دارد. هیچکس نمیتواند ادعا کند این مشکل یکشبه حل خواهد شد، اما واکنشی صریح از سوی دولتهای جهان که در این مورد جدی هستند نتیجه عمدهای برای سالهای آتی بهبار خواهد آورد. ما میتوانیم جلوی فساد را بگیریم.