حل کاستی‌های موجود یک خواست ملی است

* به نظر می‌رسد پس از اعلام نتایج 6+5 شما به نتایج کار آنها رضایت ندارید. چه فعل و انفعالاتی در طول همکاری گذشته اتفاق افتاده است که شما امروز نتایج کار آنها را متناسب با شرایط نمی‌دانید؟

** من همیشه از یک نظم مدنی در میان جریان‌های سیاسی حمایت می‌کنم. حالا چه در جبهه اصولگرایان باشد و چه در میان اصلاح‌طلبان یا در میان دیگر گروه‌های سیاسی، دلیلم هم این است که چنین مساله‌ای باعث شفاف‌تر شدن مسائل می‌شود و به مردم در انتخاب و تصمیم‌گیری کمک می‌کند. رفتار دموکراتیک در کشورها ملزوماتی دارد. اگر قرار باشد انتخابات به صورت هر چه آگاهانه‌تر برگزار شود تشکیلات منظم با مانیفست‌های دقیق را می‌طلبد؛ البته ممکن است برخی نیز این صحبت‌ها را قبول نداشته باشند. در ادبیات سیاسی دو سه دهه اخیر دیدیم که کسانی اصولا با تشکیلات و تحزب مخالفند و منطق‌های مختلفی را هم نقل می‌کنند، مثلا برخی رویکرد تاریخی به موضوع دارند و می‌گویند اصولا در این جغرافیای منطقه‌ای، مردم خصوصیاتی دارند که احزاب و تشکیلات سیاسی را نمی‌پذیرند. برخی از این مخالفت‌ها، قرائت دینی جفت و جور می‌کنند که مثلا می‌گویند در صدر اسلام مگر حزب وجود داشته است. برخی هم رویکرد جامعه ‌شناختی به موضوع دارند؛ اما من هیچ یک از این استدلال‌ها را کافی نمی‌دانم و فکر می‌کنم در موضوع‌های سیاسی هر چه مردم آگاهانه‌تر مشارکت کنند، منطقی‌تر و به فکر اسلامی نزدیک‌تر است. باید دید کدام نظمی می‌تواند این مساله را محقق کند. شاید در صدر اسلام، مقتضیات زمانه طوری بود که یک نوع نظمی مبنا بوده و در حال حاضر شرایط عوض شده و نوع دیگری نظم جایگزین شده است.

پس من با چنین مبانی فکری، نمی‌توانم مخالف یک نظم به وجود آمده نظیر 6+5 باشم، هر چند این نظم را نظم کاملی نمی‌دانم، چرا که اولا یک چیز موقتی است و ثانیا از ابتدای تشکیلش فراگیر نبود و مشکلاتی در بر داشت و همیشه در اظهارنظرهایم گفته‌ام که به عنوان یک فکر اولیه مورد احترام من است و من تنازعی با این مساله ندارم. ولی مساله‌ای که هست و قبلا گفته‌ام این است که 6+5 برای مردم مشخص نیست که چه چیزی است و الان اگر از مردم بپرسید، اطلاع کاملی در خصوص آن ندارند.

مقایسه کنید مثلا وقتی در مورد حزب جمهوری اسلامی صحبت می‌کردیم که تعدادی از رجال بزرگ سیاسی و دینی در راس آن حضور داشتند مردم از طریق آنها ابتدا به حزب شناخت پیدا می‌کردند و بعد مواضع حزب، این شناخت را به جلو می‌برد، اما الان اگر بگویید 6+5 ممکن است مردم آن را با 1+5 اشتباه بگیرند (با خنده)، البته از نظر ما هویت دارد و این که من اشاره می‌کنم در مقاوم ثبوت نمی‌گویم، بلکه در مقام اثبات است. در مقام ثبوت یک تعدادی از رجال اصولگرا دور هم جمع شده‌اند و یک نظمی به خودشان داده‌اند، اما این نظم موقت و برای انتخابات است.

بنده ضمن این که به چنین فکری احترام می‌گذارم و هیچ دلیلی برای تضعیف 6+5 نمی‌بینم، اما به تکمیل این نظم، اهتمام دارم؛ چرا که اصولگرایی یک جریان اصیل انقلاب است و مالکیت اختصاصی ندارد و به جریان چپ و راست هم اختصاص ندارد و آنقدر که ما از تعابیر رهبر معظم انقلاب فهمیده‌ایم، یک جریان فراگیر است. باید همگی تلاش کنیم تا مجلس هشتم قویتر کار آمدتر و شجاع‌تر باشد و به نظر من لیست موجود در کنار قوتهایش امکان بهینه شدن را دارد.

* اساسا یک بحث خیلی جدی مطرح می‌شود؛ این که آیا شما معتقدید ارائه یک فهرست واحد به نفع اصولگرایان است یا نه نیاز است در این جبهه نیز تکثر وجود داشته باشد و مردم بتوانند انتخابات متعددی در این جریان داشته باشند؟

** به نظر می‌رسد اگر اصولگراها یک مبانی روشن واحدی در مسائل کلیدی داشته باشند و آن‌ گاه یک لیست واحد بدهند، این کار بسیار منطقی‌تر است و در اصلاح‌طلبان هم به همین  شکل است، چرا که انتخاب مردم را راحت‌تر می‌کند و در اداره حکومت هم بهتر و راحت‌تر تصمیم‌گیری می‌شود. اگر این مساله وجود نداشته باشد، تکثر آنها هم می‌تواند در شرایطی مفید باشد. من فکر می‌کنم اصولگراها در بسیاری امور، مبانی واحد و در عین حال در برخی موارد نیز اختلاف دارند. اصولگرایان اگر بتوانند نظرات خود را به یکدیگر نزدیک‌تر کنند منطقی‌تر است لیست واحد داشته باشد در غیر این صورت باید به شرایط نگاه کرد در واقع صحت و سقم لیست واحد و تکثر بستگی به نوع وحدت جریان‌ها دارد.

* آیا واقعا مبانی روشنی واحدی در جبهه اصولگرایان وجود دارد یا خیر؟

** در بعضی از زمینه‌های اصلی هست، اما در برخی امور کارکردی کاستی وجود دارد.

* آیا با این وضع به نظر شما ارائه یک فهرست بهتر است یا ارائه چند فهرست؟

** اگر اصولگرایان با همین 6+5 که تشکیل شده است با مجموع همان اشتراکاتی که در مبانی دارند باز هم تلاش بکنند تا با سایر چهره‌های کارآمد یک نماد وحدت‌آمیز به وجود بیاورند، به نفع خواهد بود، به شرطی که بدانند یک وحدت نمادین و موقت ایجاد کرده‌اند که احتیاج به تعمیق و تکمیل دارد و این فکر را ادامه دهند تا مانیفست مدون پیدا کنند.

* بنابراین شما از نظر مبنایی چنین اعتقادی ندارید که برای جبهه اصولگرایان و نظام سیاسی ایران بهتر است مردم بتوانند از بین اعضای جبهه انتخاب‌های متعدد داشته باشند و به خاطر یک برخورد اشتباه از اصولگرایان رویگردان نشوند و به جناح دیگری تمایل نشان ندهند؟

** البته این منظری است که شما می‌گویید، ولی لیست اصولگرایان می‌تواند طوری تنظیم شود که نشاندهنده تکثر باشد البته اگر چنین نباشد می‌تواند ضایعه‌ای را شما ترسیم کردیم بوجود آورد. پس به نوع کار 6+5 تا حد زیادی مرتبط است البته این بار به نظر من مردم لیستی رای نخواهند داد و رفتار سیاسی مردم در سال‌های اخیر نشان می‌دهد بیشتر روی افراد نظر دارند.

بنابراین لیستی هم که اصولگراها می‌دهند اگر نمادی از وحدت باشد می‌تواند مورد اقبال مردم باشد، چرا که مردم می‌فهمند با سعه‌صدر، چهره‌های مختلف اصولگرا در آن قرار گرفته‌اند نه این که اگر کسی در زمینه‌های اقتصادی، سیاسی و غیره با دولت یا یکی از گروه‌های داخل جریان اصولگرایی اختلافی داشته، کنار گذاشته شده است.

بنابراین اگر این سعه‌صدر که اشاره کردم وجود داشته باشد، البته که لیست واحد به نفع خواهد بود. از سوی دیگر هر چند اصولا تنوع جزو ذات کار جریان‌های سیاسی است، اما معلوم نیست که اگر این تنوع بی‌حد و اندازه زیاد شود به نفع اداره کشور باشد. تا حدی که تفاوت مبنایی باشد که مردم بتوانند 2 فکر را درست تشخیص بدهند، تکثر لازم است. به نظر من اصل را باید بر این گذاشت که تکثر باید تا حدی باشد که یک تنوع گیج‌کننده را ایجاد نکند، به عنوان مثال می‌توان به وجود اصلاح‌طلبان و اصولگرایان اشاره کرد که در برخی موارد اختلاف دید دارند.

در بحث کوتاه‌مدت بهترین راه‌حل این است که همین نظم موجود معقول‌تر عمل کند.

* پس دیگر نباید به آن اعتراضی کرد.

** اعتراض، چیزی غیر از پایبند نبودن است. مثل این است که ما حکومت اسلامی را قبول کردیم. اما پایبندی به این حکومت به این معنی نیست که اگر دولت در زمینه مثلا اقتصادی اشتباهی کرد، انتقاد نکنیم یا تلاش نکنیم جلوی خطا را بگیریم. اتفاقا وظیفه‌شناسی این است که اگر نظری داشتیم بگوییم و یا تحرکی داشته باشیم که مانع از اشتباه شویم.

هر چند شما خوب می‌دانید در خصوص فهرست تهیه شده، ما هیچ‌گاه نخواسته‌ایم فرد خاصی را وارد این فهرست کنیم، بلکه حرف ما این است که از میان افرادی که مدنظر خود 6+5 بود، گزینه‌های مقبول و کارآمدی انتخاب شوند.

حرف ما اصولی دارد. ما می‌گوییم وقتی ما یک اقدام سیاسی می‌کنیم، این اقدام باید نشان‌دهنده این باشد که شما مبانی فکری خود را بخوبی به مردم معرفی می‌کنید. باید نشان‌دهنده این باشد که شما توانمندی‌های لازم را برای اجرای امور دارید و باید نشان‌دهنده این باشد که شما سعه‌صدر لازم را داشته‌اید.

* نتیجه انتخابات را چگونه می‌بینید؟

** البته بنده رجال‌الغیب نیستم ولی فکر می‌کنم یعنی احتمال می‌دهم مجلس آینده از نظر فکری مجلس متنوعی خواهد بود و تا آنجا که من دیدم، افراد باسابقه‌ای هستند که اگر رای بیاورند، مجلس توانمند خواهد بود.

* ترکیب سیاسی مجلس آینده را چگونه پیش‌بینی می‌کنید؟

** حضور افرادی که تجربه خوب برای اداره کشور دارند و بتوانند فکر نو ارائه ‌کنند، خیلی مهمتر از مساله ترکیب سیاسی مجلس است.

مشکل شام و ناهار مردم، مشکل چپ و راست سیاسی نیست. مردم می‌خواهند مسیر انقلاب خوب جلو برود، برنامه‌ریزی اقتصادی درست باشد، رفتار دیپلماتیک صحیح باشد و در کل همه امور از یک عقلانیتی برخوردار باشد. بنابراین فقط اردوگاه تعیین کردن مساله ما را حل نمی‌کند.

اما من ارزیابی می‌کنم که چه از نظر سیاسی و چه از نظر تخصص‌های مختلف، سلایق مختلف در مجلس آینده حضور خواهند داشت.

* به نظر شما وزن اصولگرایان در مجلس آینده تغییر خواهد کرد؟

** ممکن است تغییر داشته باشد. بستگی به رفتار طرفین دارد اگر اصولگرایان درست عمل کنند ممکن است تعداد اصولگرایان کم نشود.

* چطور شد به این جمع‌بندی رسیدید از قم کاندیدا بشوید؟

** به شهر مقدس قم تعلق خاطر دارم، سال‌ها در قم زندگی کرده‌ام، قبل از ورود به دانشگاه در قم بودم و شهر عش آل‌محمد(ص) است، حضور مراجع تقلید شیعه در قم همیشه جایگاه این شهر را چه در سطح بین‌المللی و چه در سطح ملی برجسته نموده است، مردم قم انقلاب اسلامی را کلید زدند و پای آن ایستادگی کردند، همه اینها به همراه اظهار لطف مراجع بزرگ تقلید و جامعه محترم مدرسین حوزه علمیه قم و حسن نظر آنان باعث شد علی‌رغم توصیه و تاکید دوستان سیاسی در تهران مبنی بر حضور در لیست تهران، قم را ترجیح دهم. برای بنده هم افتخاری است که نماینده مردم قم در مجلس شورای اسلامی باشم شاید تجربه اجرایی بیش از 3 دهه کار در سمت‌های مختلف بتواند در مجلس هم در سطح ملی و هم برای شهر قم مفید واقع شود چرا که قم به عنوان ام‌القرای انقلاب اسلامی باید یک شهر نمونه اسلامی باشد ولی محرومیت در این شهر فاصله آن را با چنین جایگاهی بسیار زیاد کرده است. باید همه تلاش نماییم.

* فکر می‌کنید مجلس هشتم باید چه تفاوتی با مجالس دیگر و مشخصا با مجلس هفتم داشته باشد؟

** اگر مجلس بعدی بتواند برخی از کاستی‌های موجود را که دغدغه مردم است با ورود عاقلانه خود حل کند، این یک خواسته ملی است و ضمنا مردم می‌خواهند حرکت اصولگرایان در مجموع از یک طمانینه و عقلانیت و همچنین شجاعت لازم برای حل مسائل کشور برخوردار باشند. مجلس قوه مهمی است که به تعبیر امام(ره) باید در راس امور باشد و باید این در راس بودن در مسائل مهم که تاثیرگذار هستند، نمود داشته باشد.

* به نظر شما، مجلس هفتم مساله در راس بودن را رعایت کرده است؟

**در بعضی امور مسامحه شده است و در مورد دولت برخی مسائل را ملاحظه کرده است؛ البته این مساله اشکالی هم ندارد و نباید در کشور تنازع وجود داشته باشد؛ اما در برخی مسائل برای مصالح کشور و مصالح مردم و حقوق آنان نیازمند نظر تحکم‌آمیز مجلس هستیم؛ زیرا قوه‌ای است که در راس امور است.

* اگر شما رئیس‌ مجلس هشتم باشید، از حقوق مجلس دفاع بیشتری می‌کنید؟

** بحث ریاست مجلس نیست؛ بلکه صحبت از حرکت جمعی مجلس است. مجلس همیشه می‌تواند دو رویکرد داشته باشد؛ یک رویکردی که مطیع باشد که این سرنوشت مطلوبی ندارد، زیرا مردم همیشه می‌خواهند نمود حرف‌های خود را در رفتار نمایندگان مجلس ببینند و یا مجلس باید نقش مستقلی داشته باشد و بتواند مصالح مردم را در نظر بگیرد البته بهتر است با کمترین تنازع کار به جلو برود.

مجلس هفتم در کارنامه خودش بعضی از این خصوصیات را داشته، ولی بعضی جاها هم نداشته که شاید این یکی از ضعف‌هایش باشد.

من فکر می‌کنم برای مجلس آینده چنین چیزی نیاز است و این هم به معنی ایجاد تنازع نیست؛ بلکه به معنی ایجاد راه‌های درست و طرح‌های درست است تا وضعیتی ایجاد شود که شرایط کشور برای مردم قابل پیش‌بینی باشد و از رای خود و حمایت خود خشنود باشند.

* نگاه کنید که مردم الان چه می‌خواهند؟

** اولین مساله مردم مشکل اقتصادی و رنجی است که از تورم می‌برند. آیا ما 10 تا اقتصاددان در کشور نداریم که بیایند و ریشه این مشکل اقتصادی را پیدا کنند؟ این خیلی عجیب است. ما که در زمینه انرژی هسته‌ای در حوزه هوا و فضا کار می‌کنیم، چطور در مساله اقتصادی اینقدر مشکل داریم؟

معلوم است که یک جای کار عیبی دارد و به نظر من مشکل این است که ما نگاه علمی به موضوع نداریم.

بعد از انقلاب زمانی بود که ما با تورم 40 تا 50 درصدی مواجه بودیم. این از دو حال خارج نیست یا اقتصاددان‌های ما نمی‌توانستند مشکل را حل کنند که برای این مساله باید تیم  اقتصادی را عوض می‌کرد یا دخالت‌هایی می‌شد که نمی‌گذاشتند کارشان را انجام دهند که به نظر من هر دو وجه این قضیه وجود داشت. تعداد زیادی از آن دخالت سیاسیون از بالا بود و در حال حاضر هم شما می‌توانید ببینید.

به هر حال یک متدولوژی علمی است که رشد نقدینگی ضرب در گردش آن مساوی است با مجموعه محصولاتی که شما تولید می‌کنید ضرب در قیمت آن. شما اگر رشد نقدینگی‌تان زیاد باشد و بقیه فاکتورها ثابت هم باشند، قیمت بالا می‌رود. حال اگر میزان محصول هم کم شود، این افزایش قیمت بیشتر خواهد بود.

الان تورم به وجود آمده و باید دید دلیل آن چیست؟

* تورم همیشه وجود داشته است. این طور نیست؟

** بله همیشه بوده و بحث من اصلا در خصوص این دوره نیست؛ البته زمانی کمتر بوده و مردم راحت‌تر بوده‌اند و زمان دیگر بیشتر شده و مردم با مشکل بیشتری مواجه بودند.

الان هم چیزی که از بیرون شاهد هستیم این است که تورم وجود دارد. برای مردم مهم نیست که اکبر برود یا اصغر بیاید؛ بلکه مهم این است که زندگی مردم بچرخد و احساس راحتی داشته باشند.

توقع دیگر مردم این است که زندگی‌شان قابل پیش‌بینی باشد. مثلا من اگر دانشجو هستم، بعد از 4 سال بدانم چه کاره خواهم شد. مقداری از مشکلات مردم از این سنخ است؛ اما به این دلیل که کشور در حرکت کلان، با تدابیر رهبر معظم انقلاب اسلامی، یک استقامت هوشمندانه دارد و تراز کشور بالا رفته است، مردم خوشحالند. این مساله که ما به دانش هسته‌ای دست یافته‌ایم و در میان کشورهای منطقه موقعیت خوبی داریم، غرور ملی است اما نباید بقیه اشکالات را نبینیم.

البته من فکر می‌کنم این دولت فعلی خدمات خوبی نیز انجام داده است. به عنوان مثال حضور کابینه در استان‌ها کار بسیار مثبتی است. بعضی از مشکلات در مناطق مختلف هست که وقتی دولت حضور پیدا می‌کند، همان جا می‌تواند آنها را حل کند. بنابراین به شرطی که این کارها برنامه‌ریزی داشته باشد، کارهای بسیار عملیاتی و خوبی هستند.

همچنین سرعت دادن به بعضی پروژه‌های شهرها و روستاها کارهای خوبی است که انجام شده. اما اشکالاتی هم وجود دارد که باید درست فهم شود و این اشکالات برطرف شود. مجلس باید منصفانه در جاهایی که کار دولت صحیح است از آن حمایت کند و آنجا که اختیاراتش بی‌تدبیری می‌شود جلوی آن را بگیرد. این یک رفتارناصحانه و دقیق برای مجلس است.

البته مجلس در حوزه اختیاراتش می‌تواند اقدام کند برخی اقدامات قوه مجریه یا قضاییه جزو تصمیمات ذاتی آنست و ربطی به قوه مقننه ندارد.

* شما اشاره کردید که مردم انتظار دارند مشکلات معیشتی و اقتصادی‌شان حل شود و همچنین می‌خواهند شاهد رفتار صحیح دیپلماتیک مسوولان باشند. در این باره هم می‌توانید توضیح دهید منظورتان چیست؟

** من گفتم در کل، هدایت امور در مسائلی که منافع ملی کشور را مشخص می‌کند با تدابیر رهبری خوب پیش رفته و ارزیابی من این است که مردم از آن حمایت کرده و می‌کنند، امادر دیپلماسی تنها این مساله نیست؛ بلکه آن هم راهکارها و منطق خاص خودش را دارد و با توجه به وزنی که کشور دارد، از این ظرفیت خیلی بیشتر می‌توان بهره برد. یعنی دیپلماسی ما باید یک طرح داشته باشد. امروز یکجانبه‌گرایی رو به افول است و باید مشخص باشد که سیاست ما برای این مرحله گذار در منطقه و سطح بین‌الملل چیست؟

نتیجه سفرهای خارجی ما باید تبدیل به قدرت برای جمهوری اسلامی ایران شود و به نظر من باید موتور اندیشیدگی را در این قضیه‌ها تقویت کرد تا نتیجه آن را در دیپلماسی شاهد باشیم.

* طی 2 سال گذشته که اصولگرایان در قدرت بودند، آیا این اتفاق افتاده است؟

** در برخی امور بله.

* شما به پیشرفت‌های کشور اشاره کردید. نقش مجلس و دولت در این زمینه چقدر بوده است؟

** بستگی به مورد دارد، در اموری که چنین بوده است باید احصاء نمود، مثلا در بحث هسته‌ای دولت روحیه استقامت خوبی داشته است و در واقع این خصوصیت که هم رئیس‌جمهور و هم کابینه داشته‌اند نعمتی است که کمک کرده است به ت حقق استراتژی‌ها. مجلس هم همین‌طور، مجلس در مباحث کلان که منافع ملی بوده (مانند بحث هسته‌ای) با دقت، حمایت و همراهی کرده که دستاوردهای خوبی هم داشته‌اند.

* الان بحث رابطه با مصر یکی از مسائل داغ روز است. ارزیابی شما از این روندی که الان در حال طی شدن است چیست و به نظر شما چه موانع و ضرورت‌هایی وجود دارد؟ با توجه به سفری هم که خودتان به مصر داشتید، آیا روند فعلی به نفع سیاست خارجی ماست؟

** من آنجا هم این نظر را عرض کردم که روابط ما با مصر سیر مثبتی را طی می‌کند؛ ولی در این قضیه نباید تعجیل بلاوجه داشت؛ باید اجازه داد و در یک مسیر منطقی مسائل جلو برود.

البته احساس می‌شود رسانه‌های گروهی مصر خیلی در این زمینه شایق هستند و همین‌طور هم هست.

رسانه‌های خودمان هم تا حدی در این زمینه به همین شکل برخورد می‌کنند. ولی مجموعه‌ای از مناسبات دیگر را نیز باید در دیپلماسی دخالت دارد حداقل من این طور فکر می‌کنم که باید با آرامش جلو رفت. الان روابطمان در سطوح رفت و آمدها و گفتگوها بخوبی جلو می‌رود. به نظر من اصل قضیه درست است و باید با مصر هم مانند سایر کشورها روابط منطقی داشته باشیم. مخصوصا این که مصر کشور مهمی در منطقه است؛ البته این مساله به نفع خود مصری‌ها نیز است و می‌توانند از ظرفیت‌ها استفاده کنند و موقعیت خود را برجسته‌تر کنند.

* مشخصا در خصوص روندی که در حال طی شدن است، مفید است یا خیر؟

** غیرمفید نیست و می‌تواند با تدبیر دقیق‌تری جلو برود.

* برگردیم به موضوع مکانیسم‌های داخلی اصولگرایان، اگر نگاه کنیم در دیگر کشورها و از جمله آمریکا احزاب و گروه‌ها یک مکانیسم داخلی مشخصی برای انتخاب کاندیدای مورد نظر خود دارند و این مکانیسم تعریف شده و شفاف است و یک رفتار مدنی و حزبی خیلی قابل دفاعی هم دارند شما ریشه این مساله که در ایران چنین ساز و کاری شکل نمی‌گیرد و در هر دوره انتخابات شاهد ائتلاف‌های جدید، اسامی جدید و گروه‌های جدیدی هستیم را در چه می‌دانید؟

** ایرادی که شما مطرح می‌کنید، وارد است؛ اما این که چرا چنین چیزی صورت نگرفته، مطالب قسمتی می‌توان بیان داشت البته این مساله، ارتباطی به یک فرد هم ندارد.

* دلایل آن را هم نمی‌دانید؟

** تا حدودی دلایل آن مشخص است. مثلا کلا در کشور ما عده‌ای نسبت به این موضوع نظر منفی دارند و معتقدند که اصولا حزب نباید وجود داشته باشد، یک مقدار آن هم به دلیل تنازع‌هایی است که وجود داشته و اجازه نداده چنین مسائلی شکل بگیرد.

در حال حاضر من خودم در حال فکر روی این موضوع هستم که جریان‌های اصولگرا بتوانند نماد بهتری داشته باشند. باید برای آینده اندیشید که جریان‌های اصولگرای درستی به وجود بیاید و مهندسی آن کامل شود که باعث همگرایی بیشتر اصولگرایان بشود.

* به نظر شما تفاوت دیدگاهها بعد از انتخابات در جریانهای سیاسی بیشتر می‌شود یا کمتر؟

** بستگی به رفتارهای آنها در این دوره از انتخابات دارد صرف اینکه شکاف‌هایی وجود داشته باشد اهمیتی ندارد. مهم این است که اختلاف‌ها عقلانی باشند و دلیلی ندارد که ما بیاییم و همه عقل‌ها را یکی کنیم.

* شما از اختلافات عقلانی استقبال می‌کنید؟

** البته، همیشه باید از اختلافات عقلانی استقبال کرد زیرا باعث بالندگی می‌شوند.

* اما در ظاهر چه در جبهه اصلاح‌طلبان و چه میان اصولگرایان، اصرار بر این است که اگر این اختلاف‌ها وجود دارد پنهان شود؟

** چون فکر می‌کنند هرگونه اختلاف‌نظری تضعیف آنهاست. و این یک نظرگاه عقب مانده و دیروزی در حرکت سیاسی است من این را قبول ندارم. یعنی اختلاف و شکاف‌ها اگر عقلانی و همراه با بردباری باشد، حتما برای جامعه مفید است.

اگر مثلا 6 نوع تفکر در جبهه اصولگرا وجود داشته باشد و اگر اختلاف‌های این 6 تفکر بر اساس مسائل عقلانی روشن باشد و همگی نسبت به هم بردبار باشند، مسلما فواید آن خیلی بیشتر از آن است که مثلا یک نوع تفکر وجود داشته باشد و همگی دور آن طواف کنند اما عمق نداشته باشد یا با التماس و خواهش بخواهند هر یک چیزی بگویند.

اصولا نگاه تفکر اسلامی تا جایی که من می‌فهم از منظر نظری پلورالیستیکی نیست، اما در مقام عمل پلورالیستیکی است. یعنی تمام سیره نبوی و علوی ما تحمل‌پذیری افکار از نظر عقلانی است؛ اما این به این معنا نیست که در ذهنمان هم پلورالیستیکی می‌اندیشیم.

ما حقیقت‌گراییم، اما در عمل نظرهای مختلف را تحمل می‌کنیم. وقتی ما با ادیان مختلف همزیستی مسالمت‌آمیز داریم چطور اصولگراها نتوانند یک چنین کاری بکنند؟ گاه شناخت‌ها ضعیف است و من ریشه آن را ضعف در شناخت نسبت به معارف اسلامی می‌دانم. اصولا در تفکر سیاسی با تفکر اجتماعی اینقدر نمی‌توانیم ضیق بگیریم و باید در آن تنوع وجود داشته باشد.

* طیف‌بندی‌های سیاسی سال 87 را مشخصا در جبهه اصولگرایان چگونه پیش‌بینی می‌کنید؟

** فکر می‌کنم نظم منطقی‌تری پیدا کنند، یعنی ممکن است از نظر مهندسی تفکر در اصولگرایی، جریان‌ها یا جریان‌های جدیدی هم به وجود بیاید که بخواهد بر اساس عقلانیت راه دیگری داشته باشه.

* سال آینده زمینه‌سازی برای انتخابات ریاست‌ جمهوری خواهد بود. مطمئنا طیف‌بندی‌های سال آینده در انتخابات ریاست‌ جمهوری نقش خواهد داشت. به نظر شما در جناح اصولگرا برای انتخابات ریاست‌ جمهوری چه اتفاقاتی خواهد افتاد.

** هنوز فاصله زیادی تا انتخابات ریاست ‌جمهوری مانده و بهتر است فعلا منتظر نتایج همین انتخابات پیش روی مجلس باشیم.

* خود شما برای انتخابات ریاست ‌جمهوری آینده چه برنامه‌ای دارید؟

** برنامه‌ای ندارم.