محلاتی شهادت در جبهه را بر سفر حج ترجیح داد

* روحانیون و طلبه‌های شهید در مراحل مختلف انقلاب‌اسلامی و دوران دفاع مقدس چه جایگاه و نقشی داشتند؟

** با درود به ارواح طیبه همه شهیدان به خصوص شهدایی که زمینه‌ساز تحقق انقلاب‌اسلامی شدند و آنان که در هشت سال دفاع مقدس زمینه دفع توطئه دشمنان را فراهم کردند و از نظام اسلامی با نثار جانشان پاسداری نمودند.

به طور طبیعی در هر نظامی، بخشی از فرهیختگان، خواص و عناصر نقش هدایتگری جامعه را به‌عهده می‌گیرند با توجه به اینکه محور انقلاب‌اسلامی دین بوده و رهبری آن برعهده حضرت امام(ره) و روحانیت بوده، می‌توان به نقش بسیار مهم و کلیدی روحانیت در تبلور انقلاب و پیدایش آن پی برد.

در طول صد سال تاریخ اخیر ایران روحانیت همواره منادی اندیشه دینی و دنبال تحقق حاکمیت دین بوده است از جنبش تنباکو که در آن نقش میرزای بزرگ، بسیار با اهمیت بود تا نهضت مشروطیت که شیخ فضل‌الله نوری در راستای دفاع از اسلامیت و حاکمیت قوانین شرع مقدس مبارزات و تلاش‌های فراوانی کرد تا نهضت ملی ایران و نقش مرحوم کاشانی برای تحقق بعد اسلامیت نسبت به اساس انقلاب با پشتیبانی مرد مسلمان، تا اینکه نوبت رسید به عصر حضرت امام(ره) که در آن همه ایده‌های روحانیون و علمای برجسته در تفکر ایشان، تجسم پیدا کرد و با رهبری ایشان سرانجام بعد از مبارزات خونین، پیروزی قاطع حاصل گردید و رژیم طاغوت محو و اسلام حاکمیت یافت.

این نقش تعیین‌کننده روحانیت را کاملا می‌توان در تاریخ معاصر ایران مشاهده کرد پس از پیروزی انقلاب‌اسلامی ایران، ‌رهبری و هدایت‌گری حضرت امام(ره) به عنوان فقیه جامع‌الشرایط و ولی‌فقیه بسیار ویژه و تعیین‌کننده بود.

به طور کلی روحانیت در کنار حضرت امام(ره) تبلوربخش اندیشه‌های والای امام(ره) بودند عمده‌ترین چالش‌هایی که انقلاب‌اسلامی پس از پیروزی با آنها مواجه بود و نقشی که روحانیت در این عرصه برعهده داشتند بسیار برجسته بود.

در هر انقلابی پس از پیروزی متناسب با عمق و گستره آن تهدیدات بنیادی پیش می‌آید در این میان انقلاب‌اسلامی ایران نیز به خاطر حساسیت آن و اضطرابی که بر پیکره استکبار انداخته بود با توطئه‌های فزاینده و فراوانی روبرو گردید؛ اولین آنها وجدانها و چالشهای فکری بود جریان غیردینی و التقاطی در طول این سه دهه در دانشگاه‌ها مراکز علمی، رسانه‌ها، مطبوعات و به طور کلی سطح جامعه در کانون اساسی توجه‌ها بود و اینجا بود که روحانیت به مقابله برخاست و فعالیت‌های بسیار موثری را در خنثی‌سازی تبلیغات مربوط به جریان‌های مذکور انجام داد.

در گذشته نه چندان دور و قبل از پیروزی انقلاب‌اسلامی اندیشه‌های مادی‌گرای لیبرالیستی و ملی‌گرایی به این جامعه سرازیر شد جهت مقابله با اندیشه‌ها بود که بزرگانی از علما همچون علامه‌طباطبایی به تدوین اصول فلسفه و شهید مطهری به تفسیر آن اصول پرداختند. آری آثار و نوشته‌های شهید مطهری همواره در جهت مقابله با اندیشه‌های انحرافی و التقاطی بود.

دومین چالشی که انقلاب‌اسلامی با آن مواجه شد جنگ بود؛ تهاجم همه‌جانبه همه اجانب کفر و الحاد به پیشتازی صدام و پشتیبانی دو ابر قدرت غرب و شرق با هدف از پا در آوردن انقلاب‌اسلامی.

از جمله اقشاری در این میدان بزرگ مبارزه، خوش درخشید روحانیت عزیز و طلاب حوزه‌های علمیه بودند آنان که برای تحصیل علوم دینی کوچیده بودند اما وقتی اسلام و انقلاب را در خطر دیدند دست از درس و بحث کشیده و مشتاقانه به جبهه‌های نبرد شتافتند. آمار نشان می‌دهد بیش از دوازده هزار روحانی در دوران دفاع مقدس در عرصه‌های نبرد و جهاد حاضر و در کنار سایر رزمندگان رشید اسلام به صیانت از انقلاب‌اسلامی و آرمان‌های الهی آن پرداختند در این میان بیش از سه هزار و هفتصد نفر از طلاب و روحانیون به فیض عظیم شهادت نایل شدند و این ملاک پیشتازی این قشر در عرصه‌های مختلف انقلاب‌اسلامی است.

بنده خودم که از ابتدای شکل‌گیری سپاه پاسداران با این نهاد همراهی دارم چه در دوران انقلاب و چه در ایام دفاع مقدس شاهد بودم که چطور وجود روحانیت و طلاب در بین مردم انقلابی و رزمندگان موثر بود که ایجاد انگیزه و تقویت روحیه از عمده‌ترین آنها بود.

* شما که خودتان در دوران دفاع مقدس در کنار شهدای روحانی بودید از ویژگی‌های آنان بگویید که چگونه به ایفاء مسئولیت‌های خود می‌پرداختند؟

** دوستانی داشتیم که شهید شدند و یادشان بخیر؛ از جمله شهیدان میثمی ردانی‌پور محلاتی و بسیاری از عزیزانی که در جایگاه فرماندهی و یا در مسئولیت نمایندگی ولی‌فقیه بودند اما دوشادوش رزمندگان اسلام، در خط مقدم جبهه‌ها حضور می‌یافتند و جانشان را فدای اسلام  و انقلاب می‌نمودند.

آری؛ این خط سرخ حسینی است که همواره از هابیل تا عصر نبوی و امامت شاهد بالندگی آن هستیم تا جایی که نماینده حضرت امام ـ رحمت‌الله‌علیه ـ در سپاه پاسداران در این مسیر جانش را فدا می‌سازد.

جبهه‌های جنگ و حماسه همواره شاهد حضور علمای بزرگ بود. مرحوم شهید شاه‌آباد، شهید اشرفی‌اصفهانی، شهید صدوقی، شهید دستغیب، شهید تاخی، شهید مدنی و... آنان که در جبهه جهاد علمی، فعال‌ترین بودند و در جبهه‌های جنگ و نبرد موثرترین.

این سیره و سنت نبوی  است که در سیره امامان متجلی گردید و در سیره علمای بزرگ، تداوم یافت و خوشبختانه روحانیت از این ویژگی، همواره برخوردار بوده است که همیشه با مردم هستند؛ نمونه‌اش حرکت جهادی که در ماه‌های رمضان و محرم در کشور جاری می‌گردد که به صورت گسترده روحانیت در کنار و پیشاپیش صفوف فشرده مردم حاضر می‌گردد.

* برگزاری یادواره‌ها و بزرگ‌داشت یاد شهدا را چقدر ضروری می‌دانید؟ و این برنامه تا چه اندازه می‌تواند در جامعه و بخصوص نسل جوان که در دوران دفاع مقدس نبودند موثر باشد؟

** یادواره شهدا در واقع بیان‌کننده سفارشات ائمه اطهار ـ علیهم‌السلام ـ در تاکید بر زیارت قبور و مزار ائمه معصومین ـ علیهم‌السلام ـ می‌باشد؛ یعنی همان نقش که زیارت  ائمه معصومین ـ علیهم‌السلام ـ دارد و ما در فرهنگ و سیره آنان آشنا و مانوس می‌گرداند و پیوند ما را از غیر اهلان  قطع کرده و با ائمه اطهار پیوند می‌زند یادواره‌های شهدا نیز چنین‌اند.

در یادواره‌های شهدا آنچه که اهمیت دارد اول توجه آثار و نتایج آنها با منویات و اهدافی که این عزیزان به خاطر آن از عزیزترین موهبت و سرمایه خود گذشتند.

مورد دوم مسئله فرهنگ‌سازی است در واقع باید یاد نام و خاطرات شهدا یادآوری و فرهنگی فکری آنان در جامعه و بویژه نسل جوان نهادینه شود.

امروزه می‌توان با بیان خاطرات انگیزه‌ها و آموزه‌های شهیدان و تفسیر وصیت‌نامه‌های آنان و با برگزاری یادواره‌ها، ‌هر چه بیشتر بین شهدا و جوان و نوجوانان و آمیختگی مردم با آرمان‌های شهدا به جامعه و آمیختگی مردم با آرمان‌های شهدا توجه به این نکته مهم است که همان تاثیری که ما امروز در زیارت ائمه معصومین ـ علیهم‌السلام ـ و اولیای دین می‌بینیم به نحوی و با مراتب کمتر در زیارت قبور شهدا و در یادواره‌های آنان می‌توانیم ببینیم، به خصوص شهدای روحانی که از جایگاه علمی و شرایط بهتری و در رعایت حدود و ثغور الهی برخوردار بودند و با این که صرفا وظیفه تبلیغ و ارشاد داشتند؛ اما مشتاقانه همراه سایر نیروهای مسلح و رزمنده در خطوط مقدم حاضر شده و برای دفاع از حریم انقلاب‌اسلامی از جام خود گذشتند، قطعا تاثیر خاطرات این بزرگواران به نسل جوان بیشتر است.

* به نظر شما وظیفه حوزه‌های علمیه و طلاب و روحانیون در رابطه با شهدا و رسالتشان در تبلیغ سیره عملی شهدا چه می‌تواند باشد؟

** همچنان که تاریخ انبیاء سرشار از قهرمانی‌ها و رشادت‌ها و فضیلت‌هاست تاریخ انقلاب‌اسلامی و دوران دفاع مقدس نیز پر از قهرمانی‌ها و ارزش‌هاست، با توجه به اینکه یکی از مهمترین عوامل فرهنگ‌سازی تجسم آثار و رفتار و عملکرد افراد موفق و برجسته است حوزه‌های علمیه در راستای پرورش روحی طلاب و به تعبیری جهت نهادینه‌سازی فرهنگی بسیجی یکی از مهمترین کارهایی که می‌توانند انجام دهند این است که با جدیت و اشتیاق به بیان یاد و خاطره شهدا بپردازند و این قطعا نیازمند به یک موسسه‌ای این که امروز تیپ 83 امام جعفر صادق ـ علیهم‌السلام ـ این مسئولیت را برعهده گرفته است و توانسته است گام بسیار بلندی را در جمع‌آوری آثار شهدا برگزاری یادواره‌های آنها تنظیم و تدوین نوشته‌ها و وصیت‌نامه‌های آنها بردارد  و بزرگترین خدمت را به روحانیت و حوزه‌های علمیه انجام دهد.

بسیاری از آثاری که ممکن بود در بستر زمان از بین بروند، ‌با پیگیری‌های شبانه‌روز این آثار جمع‌آوری و احیا گردیده بسیاری از خانواده‌هایی که خانواده شهید بودند اما گمنام مانده بودند شناسایی و ‌آثار شهدای آنان جمع‌آوری و تنظیم شده و بسیاری از روحانیون و طلابی که در گمنامی به شهادت رسیده و هیچ‌گونه آثاری از آنها در دست نبود، واحد امور شهدای تیپ با برقراری ارتباط با خانواده دوستان و همرزمان آنها اطلاعات و آثار مربوط به آنها را جمع‌آوری تنظیم و تدوین کرده است.

خلاصه با زحمات فراوان عزیزان در ستاد کنگره شهدای روحانیت در تیپ امام جعفر صادق ـ علیهم‌السلام ـ یکی بستر مناسبی فراهم آمده است که اگر حوزه‌های علمیه از این گنجینه اطلاعات بسیار ارزشمند استفاده کنند قطعا در تربیت نسل جدید طلاب بسیار تاثیرگذار خواهد بود و با این پشتوانه عمیق معنوی این طلاب خواهند توانست همچنان جامعه انقلابی‌اسلامی باشند انشاءالله

* شما سال‌ها با طلاب شهید در دوران انقلاب و دفاع مقدس همرزم و همسنگر بوده‌اید، از خاطرات آن دوران بگویید.

** یک خاطره‌ای را از شهید محلاتی نقل می‌کنم، ایشان به من فرمودند که زمامی که در درس مکاسب حضرت امام(ره) حاضر می‌شدم روزی به حضرت امام عرض کردم که آقا طلبه‌ها درس اخلاق می‌خواهند حضرت امام در جواب فرمودند: شیخ فضل‌الله! درس اخلاق برای طلبه‌ها خیلی مفید است؛ ولی خطری که امروز تفکر دینی را تهدید می‌کند موج مادی‌گرایی است که از شرق راه افتاده است؛ ‌ما باید ستادهایی را دعوت کنیم و کرسی درس بر ایشان ایجاد کنیم که ماهیت این تفکر را تبیین علمی و اصولی کنند تا بتوانیم با آن مقابله صحیح بکنیم.

این خاطره ایشان از تیزبینی و دوراندیشی امام(ره) شهدا و رابطه نزدیکی و صمیمی شهید محلاتی با حضرت امام ـ ‌رحمت‌الل‌ علیه ـ است.

خاطره دیگری در مورد شهید محلاتی مربوط به دورانی است که ایشان قرار بود به حج بروند و در بعثه قبول مسئولیت نمایند، وقتی به ایشان مراجعه می‌کنند می‌گوید: حضور من در جبهه و میان بسیجیان لازم‌تر است. و  به این ترتیب ایشان حضور در جبهه را بر سفر حج ترجیح داده و به سوی کعبه دل‌ها جبهه‌های نور می‌شتابند و به لقاءالله نایل می‌گردند.