فرامرز اصغری
ایالات متحده آمریکا که داعیه قدرت برتر جهانی را درسر میپروراند و پذیرای حضور بازیگران جدید در عرصه بینالملل نمیباشد، رقابت در فضا را به اصولی از کارکردهای قدرتطلبانه خود مبدل نموده است. ایالات متحده دو اصل را در هفتههای اخیر اجرایی کرده تا بیانگر نقش و اقتدار این کشور در عرصه فضایی باشد.
اولاً در حالی که روسیه و چین در نشست ژنو طرح عدم تسلیحاتی شدن فضا و به عبارتی پایان جنگ ستارگان را مطرح کرده بودند، آمریکا با آن مخالفت و بر اصل استمرار سیاستهای فضایی خود تاکید نمود.
ثانیا در گامی دیگر برای قدرتنمایی فضایی، روز پنجشنبه آمریکا به انهدام ماهواره جاسوسی خود اقدام کرد. آنها با شلیک موشک بالستیک از روی ناو خود، ماهواره جاسوسی را که در سال 2006 به فضا فرستاده بودند منهدم کردند. سیاستهای فضایی آمریکا که آن از استمرار جنگ ستارگان و بعضا آغاز جنگ ستارگان جدید در برابر قدرتهای ماهوارهای چون چین، روسیه مینامند در حالی اجرا میشود که ایالات متحده برای آقایی در فضا با چالشهایی مواجه است لذا مخالفت با طرح خودداری از تسلیحاتی کردن فضا و نیز اجرای انهدام ماهواره جاسوسیاش میتواند با چند هدف صورت گرفته باشد.
1- هر چند آمریکا انحصار فضایی را جستجو میکند اما رقیبانی چون چین و روسیه را در کنار خود دارد. انهدام ماهواره آمریکا از ریو ناو، در حالی اجرا شد که سال گذشته چین از طریق یک فروند موشک، ماهواره خود در فضا را منهدم کرده بود. این اقدام برای ابرقدرتی آمریکا یک تهدید قلمداد میشد لذا آنها نیز با اجرای این طرح با مراحلی پیشرفتهتر و با موشک بالستیک استقرار یافته روی ناو به نوعی پاسخ پکن را دادهاند تا برتری جهانی را به نمایش گذارند. در همین حال آنها به سایر کشورها هشدار میدهند که آمریکا توانایی جنگ در فضا را دارد و حضور ماهواره سایر کشورها در فضا تاثیری بر عملکرد آمریکا ندارد. به عبارتی دیگر واشنگتن با این اقدام به احیای اقتدار فضایی خود پرداخت در حالی که علنا تهدیدات خود در قبال ماهوارههای سایر کشورها را آشکار ساخته است.
2- نکته مهم آنکه به رغم ادعاهای آمریکا مبنی بر سیطره بر جهان این تهدید برای آمریکا وجود دارد که اطلاعات ماهوارهای آن در دسترس سایر کشورها قرار گیرد لذا با انهدام این ماهواره به نوعی بر ضعف سیستمهای امنیتی و اطلاعاتی خود سرپوش میگذارد لذا چندان هم نمیتوان این اقدام را نشانه قدرت واشنگتن دانست چرا که افشای بسیاری از مدارک و اسناد و نیز مفقود شدن میلیونها اطلاعات شخصی و نظامی آمریکا بیانگر تزلزل دستگاههای اطلاعاتی و امنیتی این کشور است که میتوانست در قبال ماهوارهها تکرار شود.
3- ایالات متحده اجرای طرح سپر موشکی در اروپای شرقی و بسیاری از متحدان خود را در دستور کار دارد. آنها در حالی این اقدام را انجام میدهند که رقابتی موشکی و هستهای را با روسیه را نیز اجرایی میکنند. لذا انهدام ماهواره جاسوسی نوعی آزمایش موشکی و اعلام قدرت در برابر مسکو میباشد چنانکه مقامات روسیه و چین بارها مخالفت خود را با این اقدام آمریکا اعلام و آن را رقابت تسلیحاتی نامیدند.
در مجموع میتوان گفت که اقدام آمریکا در عدم پذیرش طرح منع تسلیحاتی کردن فضا و نیز انهدام ماهواره جاسوسی برگرفته از سیاستهای یکجانبه آمریکا در عرصه جهانی با تکیه بر سیاست جنگطلبانه است که آن را به عرصه فضایی گسترش داده است. این اقدام برای اعلام اقتدار آمریکا در جهان پس از شکستهای سنگین در عراق و افغانستان و فروپاشی ارتش این کشور، هشدار به چین، روسیه و ایران و سایر دارندگان ماهواره در فضا میباشد که افشاگر جنگطلبیهای کاخ سفید میباشد. با این وجود انهدام ماهواره جاسوسی بیانگر ضعف دستگاههای اطلاعاتی و امنیتی آمریکا نیز میباشد چنانکه پس از رسوایی مفقود شدن اطلاعات شخص میلیونها آمریکایی این مراکز توانایی حفظ اطلاعات را ندارند لذا برای عدم دسترسی سایر کشورها به این منابع به انهدام ماهواره جاسوسی خود پرداختهاند. با این وجود عملکرد آمریکا با هر عنوان که باشد تشدیدکننده رقابت کشورها و تسلیحاتی شدن فضا میگردد که مغایر با خواست جامعه جهانی برای تحقق صلح و امنیت بینالملل است. آمریکاییها تاکید دارند که جنگ و رقابت آینده نه در زمین بلکه در فضا است لذا با طرح سپر موشکی و تشدید جنگ ستارگان برای برتری خود در این عرصه اقدام میکنند.