* نیوزویک: آیا حقوق دموکراتیک به خصوص در زمینه حقوق زنان و موازین فرهنگی اسلام در تقابل با یکدیگر قرار دارند؟
** آلبرایت: اسلام و قرآن به نوبه خود با حقوق زنان مخالف نیستند، این حقیقت در آیین پیامبر اسلام محمد(ص) نیز به وضوح مشاهده میشود. باید درک کنیم که قائل شدن حقوقی مشخص برای زنان به ضرر یک سیستم خاص نیست. بحث قدرتمند ساختن زنان است، بنابراین جوامع میتوانند بیش از گذشته به سمت ثبات گام بردارند.
* نیوزویک: رسوایی زندان ابوغریب و اتهامات مبنی بر اینکه آمریکا دستور اعمال شکنجه در خلال بازجوییها را صادر کرده است، چه تاثیری بر اعتبار و وجهه دولت آمریکا در باب حقوق بشر در جوامع عرب دارد؟
** آلبرایت: این رسوایی یقینا بر اعتبار آمریکا و بر اخلاقیات ما خدشه وارد آورده است و من واقعا از این بابت ناراحتم. تنها راه احیای وجهه از دست رفتهی ما این است که از افرادی که چنین اعمالی مرتکب شدهاند پاسخ بخواهیم و تنها اعضای رده پایین ارتش نباید در قبال این موضوعات پاسخگو باشند. چندی پیش در مراسمی شرکت داشتم، فردی اظهار داشت: آیا جالب نیست که سنا با ۹۹ رای موافق ممنوعیت شکنجه را قاطعانه به تصویب رساند؟ در پاسخ گفتم آیا این مساله که مجبور شدیم چنین موضوعی را به رای گذاریم، شگفتانگیز نیست؟
* نیوزویک: در گزارش شما آمده است: دموکراسی نمیتواند از بیرون تحمیل شود و تغییرات ناگهانی و غیرمنتظره نه ضروری است و نه مطلوب. چگونه این موضوع در مورد عراق صدق میکند؟
** آلبرایت: تحمیل دموکراسی یک ترکیب متضاد است، برای کمک به تداوم روند دموکراسی باید حضور داشته باشید البته نه به وسیله اسلحه. فکر میکنم بدین گونه برای بسیاری از مردم چهره غلطی از دموکراسی ترسیم شده است. من رییس موسسه دموکرات ملی هستم و روی آنچه جزئیات کمک به مردم در مسیر دموکراسی نامیدهام، تلاشهای بیوقفهای را آغاز کردهایم. چنین روندی با حمله به یک کشور تفاوت دارد، اما با رویکرد فعلی در واقع دموکراسی را با اشغال همسنگ فرض کردهایم.
* نیوزویک: چقدر طول خواهد کشید تا عراق از برگزاری انتخابات در مسیر ایجاد کشوری مستقل و پویا قرار گیرد؟
** آلبرایت: وقتی مردم از بمبگذاریهای انتحاری هراس دارند و کماکان موج ناآرامیها جریان دارد، آنها قادر نخواهند بود از حقوق دموکراتیک خود استفاده کنند، به این اوضاع شرایط بغرنج اقتصادی را نیز اضافه کنید، کلیه این مسائل زنجیروار به یکدیگر مرتبطند، باید در وضعیت امنیتی عراق پیشرفت حاصل شود، تلاشها در راستای بازسازی باید به گونهای باشد که بازار کار ایجاد شده و دورنمای روشنی از آینده در ذهن مردم این کشور نقش ببندد، در این صورت دموکراسی به شکوفایی خواهد رسید. مردم در همهپرسی قانون اساسی به طور گستردهای مشارکت کردند و البته این حضور بسیار چشمگیر بود، حال نهادینه ساختن دموکراسی در وضعیتی که امنیت ناچیزی حاکم باشد، امری دشوار خواهد بود.
* نیوزویک: چنانچه اکثریت مردم کشوری از ابتداییترین آموزشها و سطح سواد برخوردار نباشند، ایجاد دموکراسی به امری ناممکن تبدیل خواهد شد، نیروهای ضربت به منظور ارتقاء دانش و سطح سواد مردم در جوامع عرب چه تدابیری اندیشیدهاند؟
** آلبرایت: ما اعلام کردهایم که نظام آموزشی کشورهای عربی به طور کلی جهت آمادهسازی دانش آموزان در زندگی در جهان اقتصادی کنونی اقدامات کافی صورت نداده است. واشنگتن نمیتواند در یک چشم به هم زدن کشورهای عربی را آموزش دهد، دولت آمریکا تنها قادر خواهد بود با موسسات آموزشی در کشورهای عربی، اروپایی و آسیایی همکاری داشته باشد و در زمینه بسط تعلیم زبان انگلیسی و ارائه دانش و تخصص به این کشورها کمک کند.
* نیوزویک: در گزارش شما افزوده شده که «دموکراسی میتواند تضعیفکننده افراطگرایی و تروریسم باشد»، آیا بنظر شما این امکان وجود ندارد که کشورهای عربی به جای آزادیهای فردی، حکومت دینی با محدودیتهای شدید را انتخاب کنند؟
** آلبرایت: ما راجع به این مساله چیزی نمیدانیم، اما اگر مردم واقعا میخواهند دولتی را برگزینند که معرف خواست آنان به بهترین شکل باشد باید این فرصت را در اختیارشان قرار دهیم.
* نیوزویک: شما طی گزارش خود اعلام کردید که دولت آمریکا در تبیین و تشریح سیاستهای خود در منطقه و نیز انتشار پیام خود حول مقوله دموکراسی و اصلاحات تلاشهای ناچیزی صورت داده است. در ماه سپتامبر جورج بوش، کارن هیوز، معاون وزیر امور خارجه آمریکا در امور دیپلماتیک را مامور بازدید از کشورهای مسلمان کرد. وی چه اهدافی را تحقق بخشید و به عقیده شما گام بعدی وی چه خواهد بود؟
** آلبرایت: کاملا بدیهی است که هیوز برای نخستین بار به منطقه سفر کرد. به نظر من این سفر حامل موفقیتهای چشمگیر نبوده است، تصور میکنم این پست باید به فردی عالی مقام که از دید وسیع برخوردار باشد سپرده شود اما به هر جهت کار دشواری پیش رو است و باید در بطن جوامع رسوخ و مسائل را با حساسیت خاص دنبال کرد.
* نیوزویک: جوامع بینالمللی جهت فعال کردن توسعه اقتصادی در کشورهای عربی چه راهکارهایی را میتوانند ارائه دهند؟ با توجه به اینکه فساد مالی و انزوای سیاسی همواره از عوامل بازدارنده در سرمایهگذاری در این مناطق به شمار میآید.
** آلبرایت: بحث حاکمیت قانون در چنین سوالی اهمیت خود را بیش از پیش آشکار میکند. اگر کشورها معیارهای لازم را تحقق بخشند میتوانند به عضویت سازمان تجارت جهانی (WTO) درآیند که از این طریق از یکسری قوانین برخوردار میشوند و قادر خواهند بود بر مبنای آن فعالیت کنند، کسی نمیگوید که این امر به سادگی امکانپذیر است اما کشورهای عربی باید در اقتصاد جهانی سهیم شوند، ما به نفت آنان وابستهایم در ضمن این کشورها بازار اقتصادی آینده محسوب میشوند. اگر سرمایهگذاری صورت پذیرد و نیز بازار کار ایجاد شود، کارهای به مراتب بزگتری انجام خواهد گرفت و مشکلات افراد بیکار و ناامید رفع خواهد شد.
* نیوزویک: آیا دموکراسی با منافع آمریکا در کشورهای عربی در تعارض است؟ آمریکا باید چه رویکردی را در حمایت از رهبران گروههای مخالف مثل ایمان النور در مصر باید اتخاذ کند؟
** آلبرایت: اگر فکر میکنیم که ثبات منفعت آمریکا در جوامع عراق محسوب میشود ولی از ایجاد تغییر در دولتها هراس داریم بنابراین در درازمدت ثباتی برقرار نخواهد شد. هیچ چیزی بیشتر از وجود حکومت استبدادی به بیثباتی کمک نمیکند. این به این معنی نیست که دولت آمریکا باید از برخی چهرههای سیاسی حمایت کند. شاید برخی از چهرههای سیاسی حتی به این حمایت نیاز نداشته باشند اما فکر میکنم مهم آن است که از یک روند سیاسی حمایت شود. فکر نمیکنم آمریکاییها و مقامات NGO باید از دیدار با چهرههای سیاسی مخالف هراس داشته باشند.
این به این معنا هم نیست که از این چهرهها دفاع می شود بلکه در واقع از یک روند حمایت میکنند. من در گفتوگوها در مورد دموکراسی حضور داشتهام، باید بگویم درونمایه دموکراسی تنها برگزاری انتخابات نیست، بلکه این وجود اپوزیسیون است که به دموکراسی اعتبار میبخشد.