حزب اعتماد ملی به دبیر کلی مهدی کروبی با صدور بیانیهای تفصیلی ضمن اعلام موجودیت رویکرد خود در مواجهه با مسائل سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی را اعلام کرد. بخشی از متن بیانیه حزب اعتماد ملی به این شرح است:
از منظر تاریخی و آبشخور فکری، حزب اعتماد ملی ریشه در سرآغاز انقلاب اسلامی ایران به رهبری امام خمینی(ره) در پانزدهم خرداد 1342 دارد و این حزب با آگاهی از ریشه تاریخی خود در گذشته با نگاهی روشن به آینده شکل گرفته است. حزب اعتماد ملی برآیند جریان فکری خط امام(ره) است که پشتوانه عظیمی از اندوختههای سیاسی و مبارزاتی پیش از انقلاب و تجارب مدیریتی بعد از انقلاب را به همراه دارد. ارتحال امام خمینی(ره) و تحول در نظام بینالملل و پایان جنگ عراق و ایران، کشور ما را در شرایط جدیدی از جابهجایی قدرت قرارداد برخی که از گذشته به عضویت و اتحاد با جریان فکری خط امام افتخار میکردند، از آن فاصله گرفته و با استیلای انحصاری بر رسانههای کشور و نهادهای نظارتی سعی نمودند به جای سنت حسنه تداول و چرخش قدرت به حذف رقیب مبادرت ورزند.
تخریب گسترده نامزدهای جریان فکری خط امام در انتخابات مجلس چهارم و رد صلاحیتهای غیرقانونی همراه با پوشش تبلیغاتی تخریبگر، هماوایی شگفتانگیزی از سوی متحجران، محافظهکاران و اقتدارگرایان را به نمایش گذاشت که هرگونه شعار عدالتطلبانه و گرایشهای مردمی را کمونیسم و سوسیالیسم نسبت داده و با بهرهگیری از این حربه دربه انزوا کشانیدن هر چه بیشتر نیروهای خط امام میکوشیدند. در چنین شرایطی بود که جریان خط امام به ناچار و یا بعضا داوطلبانه از قدرت فاصله گرفت و به بازسازی فکری و سیاسی خویش پرداخت. جریان اصلاحطلبی در دوره جدید علاوه بر عدالت اقتصادی به عدالت سیاسی نیز میاندیشد و سعی میکرد آرمانهایی که در حوزه جاذبه معنوی و کاریزمای امام خمینی(ره) شکل گرفته بود را در چارچوب قانون دنبال کند. به همین دلیل علاوه بر تاکید بر عدالت اجتماعی در عرصه اقتصادی به جریان مدافع توسعه سیاسی نیز تبدیل گردید. اما متاسفانه محافظهکاران و افراط گرایان عرصه را بر جریان اصلاحطلب واقعگرا تنگ نمودند. از طرفی محافظهکاران با مخالفت جدی با تغییر وضع موجود و انجام اصلاحات مورد نیاز و خواست مردم تلاش نمودند مانع هرگونه تحول، دگرگونی، تکامل، بالندگی و رشد و پویایی گردند.
از طرف دیگر افراطگرایان واقع در منظومه اصلاحطلبان با طرح اصلاحات ساختاری و عدم شناخت واقعیتهای موجود داخلی و بینالمللی و عدم برقراری ارتباط منطقی و متوازن بین دو مولفه مهم اهدافو امکانات و بیتوجهی به این مهم که تحقق اهداف در بستر تواناییها شکل میگیرد، با دیدگاهی ساختارشکنانه و تجدید نظرطلبانه جامعه را با افزایش انتظارات روبرو ساختند که در نهایت به دلیل عدم دستیابی به این اهداف غیرواقع بینانه، یاس، سرخوردگی، بیتفاوتی و حاشیه گزینی و انزوای سیاسی خیل کثیری از مردم را دامنگیر گردید. در کشاکش این افراط و تفریط گرچه اصلاحطلبان واقعنگر و عملگرا تلاش نمودند که باتوجه به تجربه پیشین و شناخت جامعه، تاریخ، ظرفیتها، امکانات و محدودیتها با تعدیل و ترکیبی عقلانی از مطالبات و امکانات، جامعه را به سوی اهداف خویش رهنمون گردند. اما فزونی برداشتهای غلط و نیز تمامیتخواهی رقیب راه را بر هر تحول جدی فروبست. در چنین شرایطی و تنگناهای سیاسی اجتماعی بود که جمعی از چهرههای جریان فکری ـ سیاسی خط امام در سراسر کشور با حمایت از نامزدی مهدی کروبی به عنوان سمبل جریان اصلاحطلبی واقعگرا وارد انتخابات ریاستجمهوری گردیدند تا مشعل فروزان اندیشههای ناب امام خمینی(ره) را حیاتی دوباره بخشند. نیروهای این جریان تصمیم گرفتند راهی را که به زعمشان مسیر اصلی اصلاحات بود در پیش بگیرند و در کمال غربت از احیای عدالت اجتماعی در کنار توسعه سیاسی سخن بگویند.
سیاست داخلی و خارجی
در عرصه سیاست داخلی حزب اعتماد ملی بر این باور است که حاکمیت قانون و محدود شدن قدرت در چارچوب آن و کاربرد یکسان قانون برای آحاد شهروندان و دولتمردان میتواند سنگ بنای استقرار یک حکومت مردمسالار باشد.
تصریح قانون اساسی برآمده از احکام حیات بخش اسلام بر برابری همگان در برابر قانون و استقلال قوای سهگانه و مهمتر از آن حاکمیت ملت بر سرنوشت خویش به عنوان موهبتی الهی، در قالب انتخابات آزاد، رقابتی، عادلانه و به رسمیت شناخته شدن تکثر سیاسی و فعالیت احزاب و سلیقههای مختلف میتواند به عنوان میثاق ملی مبنای عمل جمعی قرار گرفته و راهنمای همگان برای عدالت سیاسی و توزیع مناصب عادلانه قدرت باشد.
منشأا اثر بودن رای و اراده مردم در تمامی سطوح حاکمیتی و پاسخگویی قدرت در مقابل مردم و نهادهای مدنی و قانونی، تقدسزدایی از قدرت و زمینی کردن آن براساس و به طورکلی قرائتی دموکراتیک از قانون اساسی میتواند زمینهای مناسب برای آزادی اندیشه، قلم، بیان، فعالیتهای حزبی، نظارت مردمی و نقد قدرت را در هر سطحی فراهم آورد.
حزب اعتماد ملی سیاست خارجی را آیینه تمامنمای سیاست داخلی قلمداد نموده و با مخالفت با یک جانبهگرایی مروج، صلح و دوستی در عرصه روابط میان دولتها و ملتهاست. ما براین اعتقادیم که با تقویت همگرایی منطقهیی، بویژه کشورهای مسلمان و توجه به دو سازمان مهم کنفرانس اسلامی و غیرمتعهدها، میتوانیم تعامل سازنده و پویایی با سایر کشورها و تمدنها و همچنین سازمانها و نهادهای بینالمللی داشته باشیم.
همزیستی مسالمتآمیز، احترام متقابل، تنشزدایی در عرصه روابط بینالملل، تاکید بر تفاهم گفتوگو و مذاکره و مساعی جمیله برای حفظ، تحکیم و گسترش صلح و استفاده از تجارب و امکانات دنیای صنعتی و پیشرفته و تعامل دوجانبه و چندجانبه با نظام بینالملل و تبدیل دشمنیها به دوستیها و در بلندمدت تلاش برای عادلانه کردن روابط بیندولتها و از بین رفتن شکاف شمال و جنوب و فقر و ستم ناشی از آن میتواند مبنای عملی ما در عرصه سیاست خارجی باشد.