سیدصمد موسوی
با اعلامیه جهانی حقوق بشر در دهم دسامبر 1948م که با چهلوهشت رای موافق و هشت رای ممتنع در مجمع عمومی سازمان ملل متحد به تصویب رسید، شامل 30 ماده است که به تشریح دیدگاه سازمان ملل متحد در مورد حقوق بشر میپردازد و از همان ابتدای شکلگیری مقدمات آن، مناقشات مهمی را برانگیخت و تفاوتهای بنیادی فراوانی را در ارزشها و فرهنگهای ملل آشکار ساخت.
از جمله مفاد این اعلامیه میتوان به حق حیات، ممنوعیت شکنجه، حق برخورداری از آزادی و امنیت و حق برخورداری از محاکمه منصفانه اشاره کرد.
در این میان، آمریکا که خود را بزرگترین مدافع حقوقبشر اعلام و مرتبا دیگر کشورها را به نقض این اعلامیه متهم میکند، بزرگترین ناقض مفاد آن محسوب میشود؛ تا آن جا که حقوق بشر آمریکایی تداعیکننده تصاویر زندان ابوغریب در عراق، زندان پایگاه نیروی دریایی آمریکا در کوبا موسوم به زندان گوانتانامو، بگرام در افغانستان و به خاک و خون کشیده شدن زنان و کودکان عراقی توسط نیروهای اشغالگر آمریکایی و قتلعام مردم بیگناه فلسطین توسط اسرائیل و حمایتهای بیدریغ آمریکا از این رژیم غاصب شده است و این امر باعث تنفر و محکومیت گسترده افکار عمومی دنیا از واشنگتن شده است.
آمریکا در سالیان گذشته بدون توجه به کنوانسیونهای بینالمللی دست به اقداماتی زده که باعث شده حقوق بشر در داخل و خارج از مرزهای این کشور نادیده گرفته شود. این کشور با دستمایه قرار دادن شعار حقوق بشر هر جا که اراده میکند وارد شده، بدترین جنایات را علیه بشریت به ثبت میرساند که در ادامه برخی از مصادیق این مسأله اشاره میشود.
بعد داخلی آمریکا
روزنامه سوری «الثوره»، به نقل از مؤسسه چینی «گفتوگوی بشردوستانه» در گزارش سالانه خود از سال 2007، بخشی طولانی از گزارش خود را به وضع حقوق بشر در آمریکا اختصاص داده است.
این گزارش با استناد به گزارشهای منتشر شده در آمریکا نشان میدهد این کشور در صدر فهرست کشورهایی قرار دارد که بیشترین موارد نقض حقوق بشر در آنها اتفاق میافتد. بنابراین گزارش، دفتر تحقیقات فدرال آمریکا در گزارشی از آمار خشونتها در سال 2007 اعلام کرد: حدود یک میلیون و 41 هزار گزارش جرم و خشونت ثبت شده است؛ که این رقم در مقایسه با سال پیش از خود رشد 9/1 درصدی را نشان میدهد. همچنین موراد قتل رشد 8/1 درصدی و موارد سرقت رشد 2/7 درصدی را در مقایسه با سال 2005 نشان میدهد. بنابراین گزارش، طی سال 2006، نوجوانان آمریکایی که زیر 12 سال، سن دارند در معرض 25 میلیون مورد خشونت و سرقت قرار گرفتند، به طوری که میانگین جرمهای خشونتآمیز در سال 2006 به 6/24 درصد یعنی یک قربانی از هر هزار نفر در نوجوانان زیر 12 سال و این در حالی است که همین نسبت درباره دختران زیر 12 سال، 100 نفر در هر هزار نوجوان است. از سوی دیگر، سیاهپوستان آمریکایی شاهد رشد آمار موارد خشونتآمیز در حق خود با رشد 23 درصدی در مقایسه با سفیدپوستان و یک قربانی از هر هزار نفر بودهاند. در آمریکا، در هر 22/2ثانیه یک جرم واقع میشود و در هر 9/30 ثانیه یک مورد قتل اتفاق میافتد و در هر 7/5 ثانیه یک مورد تجاوز به عنف صورت میگیرد و در هر 5/1 دقیقه یک فقره سرقت رخ میدهد. روزنامه سوری الثوره در ادامه این گزارش به نقل از مؤسسه گفتوگوی بشردوستانه افزود: در مقایسه با دیگر کشورهای جهان، در آمریکا بیشترین تعداد اسلحه حمل میشود به طوری که هماکنون 250 میلیون قبضه سلاح حمل میشود و در نتیجه همین امر، سالانه 30 هزار نفر به ضرب گلوله ]سلاحهای مختلف] کشته میشوند. این در حالی است که روزانه 13 آمریکایی دست به خودکشی میزنند و 16نفر کشته میشوند و 3200 نفر در معرض اقدامات خشونتآمیز قرار میگیرد و 16زن قربانی تجاوز به عنف میشود. بنابراین گزارش، براساس گزارش وزارت دادگستری آمریکا در سال 2007 حدود 5/1 میلیون نفر از دانشآموزان میان 12 تا 18 سال قربانی جرمهای غیرکشنده میشوند.
این در حالی است که در 16 آوریل سال 2007 (فروردین 86) دانشگاه کالیفرنیا شاهد بدترین حادثه تیراندازی [در یک محیط آموزشی] بود به طوری که 33 تن کشته و بیش از 30 نفر زخمی شدند و این مورد از لحاظ شمار کشتهشدهها، بدترین حادثه در نوع خود بوده است. این گزارش در قسمت دیگری از آمار خود، به نقش مؤسسات قضایی و مجری قانون میپردازد و با اشاره به سوءاستفاده این مراکز دولتی از قدرت و قربانی شدن هزاران بیگناه که کشته یا بیهیچ جرم مشخصی قرانی ضرب جرح میشوند، اعلام میکند: از میان 2451 پلیس مرد آمریکا که دست به اقدامات خشونتآمیز زدهاند تنها 22 نفر از آنان به دادگاه ارجاع داده شدهاند. برهمین اساس، گزارش مؤسسه گفتوگوی بشردوستانه اعلام میکند: براساس گزارش وزارت دادگستری آمریکا در سال 2007 حدود 2002 مورد حالت فوت بر اثر بازداشت، در 47 ایالت رخ داده است که در میان آنان 1095 مورد یا 55 درصد، بر اثر شلیک گلوله پلیس محلی، در برخی ایالتها جان خود را از دست دادهاند. این گزارش میافزاید: این موارد به غیر از سوءاستفاده افراد پلیس از قدرت است به طوری که مهاجران، تظاهرکنندگان و روزنامهنگاران قربانی ضربات باتوم و گلولههای پلاستیکی افراد پلیس میشوند. این گزارش در بخش دیگری به مسأله زندانهای آمریکایی و زندانیان آن میپردازد و با اشاره به اینکه آمریکا بزرگترین زندان دنیا به شمار میرود؛ زیرا بیشترین نسبت شهروندان زندانی شده را در جهان به خود اختصاص داده است. در همین رابطه براساس آمار منتشر شده وزارت دادگستری آمریکا در سال 2007، درباره زندانیان، شمار زندانیان آمریکایی در 30 سال گذشته 500 درصد افزایش یافته است؛ به طوری که در پایان سال 2006، 2 میلیون و 260 هزار نفر در زندانهای آمریکا محبوس بودند. این گزارش تاکید میکند: با آگاهی از این که نسبت جمعیت آمریکا به کل جمعیت دنیا 5 درصد است، نسبت زندانیان این کشور به زندانیان کل دنیا در کشورهای دیگر 25 درصد است؛ به طوری که از هر 100 هزار نفر، 751 تن در زندان به سر میبرند که این نسبت بیش از میانگین آن در کشورهای غربی است. این گزارش میافزاید: پس از وقوع حوادث 11 سپتامبر، آمار جرمهای جنایی در آمریکا 200درصد افزایش یافت و براساس آمار منتشر شده، حدود دو سوم زندانهای آزاد شده، طی 3سال پس از آزادیشان بار دیگر مرتکب جرم میشوند و این در حالی است که تمامی این موارد به دلیل اوضاع [نابسامان] اقتصادی، فرهنگ خشونت، بیکاری، نژادپرستی، نقض حقوق بشر و تعامل با افراد به دید شیء نه انسان، است.
بعد خارجی آمریکا
از سال 2001 دولت «جرج بوش» مجوز استفاده از روشهای بازجویی را که بنابر گزارش سالانه حقوق بشر وزارت امور خارجه آمریکا «شکنجه» محسوب میشود، صادر کرد. همچنین افراد دستگیر شده که معروف به «ارواح» بودند، تحت هیچ نوع نظارتی و از جمله کمیته بینالمللی صلیب سرخ قرار نمیگرفتند.
بررسیهای دیدهبان حقوق بشر درباره شکنجهگری آمریکا در عراق، افغانستان و گوانتانامو، نشان میدهد که دست کم600 نظامی و غیرنظامی آمریکایی در مواردی از بدرفتاری یا قتل زندانیان دست داشتند؛ بنابر گزارش رسانههای خارجی، در چند سال گذشته در زندانهای نیروهای آمریکایی در افغانستان، بازجویان انواع وسایل شکنجه جهت گرفتن اقرار از زندانیان افغان را مورد استفاده قرار داده و موجب مرگ تعدادی از آنها شدند. که نخستین بار به وسیله عکسهای یادگاری نظامیان این کشور که با قربانیان شکنجه در زندان ابوغریب بغداد در سال 2004 فاش شد. در آن زمان، نظامیان شکنجهگر آمریکایی اعلام کردند در چارچوب دستورات مقامات نظامی و سازمان جاسوسی آمریکا... برای گرفتن اعتراف، مردان، جوانان و حتی زنان عراقی را تحت انواع شکنجههای جسمی و جنسی قرار دادهاند. از میان 94 مورد سوءاستفاده جنسی که توسط دفتر بازرسی کل ارتش آمریکا در عراق مورد تایید قرار گرفته، 39 نفر کشته شدند که قتل 20 نفر آنها ثبت شده است. همچنین حداقل تعداد 107 کودک در هفت زندان و از جمله زندان ابوغریب در حبس به سر میبرند که تعدادی از این کودکان مورد سوءاستفاده جنسی قرار گرفته و حتی به دختربچهها نیز تجاوز شده است. با وجود برکناری چند ژنرال آمریکایی در عراق و از جمله یک نظامی زن که کاربرد شکنجهها در زیر مجموعه وی در زندان ابوغریب صورت گرفته بود، دولت آمریکا حاضر به پاسخگویی نشد.
"آنتونیو گوترس" کمیسر پناهندگان سازمان ملل نیز اعتقاد دارد که برنامه "جنگ با تروریسم" به رهبری آمریکا، عامل اصلی تشدید آوارگی و موج مهاجرت در سطح جهان شده است. همچنین "کورت جورینگ" از سازمان عفو بینالملل گفته است: دولت آمریکا نه تنها در اقدام برای ریشهکن کردن شکنجه کوتاهی و قصور میکند بلکه عملا در حال ایجاد شرایطی است که شکنجه و سایر بدرفتاریها افزایش یابد.