سخنی با رئیس‌جمهور

ف ـ فرج‌زاده
استان خوزستان با داشتن امکانات مادی و انسانی جایگاه ویژه ای در اقتصاد ملی دارا می باشد خوزستان منطقه بی نظیری است که از تمامی منابع طبیعی و مواهب خدادادی بهره مند است.
شرایط خاص اقلیمی , تنوع کشت ومنابع آب و خاک باعث شده که استان همزمان با دارا بودن منابع غنی نفت و گاز , صنایع فولاد , پتروشیمی , توسعه نیشکر , بنادر , گمرکات , شیلات و تولیدات کشاورزی , ترانزیت و صنعت توریسم موقعیت استثنایی و برجسته ای به استان خوزستان بدهد , بطوریکه با برنامه ریزی کارشناسانه و سرمایه گذاری در زمینه شکوفایی اقتصادی هرکدام از این استعدادها به تنهایی می تواند کشور را ثروتمند سازد.
متاسفانه این استان علیرغم رشد اقتصادی و صنعتی , میزان برخورداری از توانهای بالقوه , سطح رفاه و درآمد سرانه مردم در حد پایینی قرار دارد و از محرومیتهای انباشته شده رنج می برد.
چرا خوزستان به عنوان یک استان محروم ثبت شده است !
به عقیده کارشناسان اقتصادی خوزستان با دارا بودن این همه پتانسیل و استعداد محروم نیست بلکه توسعه نیافته است.
ناشناخته بودن استعدادها و عدم بهره برداری از آن دلایلی است که موجب توسعه نیافتگی استان شده است که به چند مورد آن می پردازیم:
الف ـ در بخش راه و ترابری با توجه به موقعیت ویژه جغرافیایی و استراتژیکی استان و مجاورت با آبهای آزاد بین المللی و همچنین مجاورت و همسایگی با عراق و کشورهای حاشیه خلیج فارس و ایجاد منطقه آزاد اروند , خوزستان می تواند بعنوان یکی از ترمینالهای اصلی جاده ای , ریلی و هوایی در زمینه ترانزیت کالا و مسافر عمل کند که تحقق این امر علاوه بر گردش اقتصاد داخلی می تواند برای ارتقای معیشتی استان کافی باشد , اما شکوفایی صنعت حمل ونقل طلب می کند که استان دارای جاده های استاندارد وایمن باشد.
بر اساس آمارهای ارائه شده متوسط طول راههای استان در هر 100 کیلومتر مربع 6 کیلومتر می باشد که این متوسط در کشور 11 و در استاندارد جهانی 20 کیلومتر می باشد . متاسفانه آمار مرگ ومیر جاده ای دراستان تکان دهنده است طبق آمار پزشکی قانونی استان در سال گذشته بیش از 14 هزار مجروح و یک هزار و 400 کشته اعلام شده است . رشد راههای بین شهری حداکثر 4 درصد است که با روند رو به رشد ترافیکی و فعالیت بنادر آن هیچگونه تطابقی نداشته بطوریکه هم اکنون تمامی محورهای شریانی استان بسیار بالاتر از ظرفیت ترافیکی خود کار می کنند.
ب ـ در بخش کشاورزی , سطح زیرکشت اراضی استان 818 هزار هکتار است که حدود 5,6 درصد از کل سطح اراضی زیر کشت کشور را دارا می باشد و در رتبه چهارم قراردارد و با تولید بیش از 12 درصد از محصولات کشاورزی حائز رتبه اول درکشور است . در حال حاضر تولیدات کشاورزی استان بالغ بر 10 میلیون تن در سال می باشد که با برنامه ریزی صحیح و رفع چالشهای موجود در بخش توسعه کشاورزی می توان آنرا به 15 میلیون تن افزایش داد.
کمبود سرمایه گذاری دولتی با توجه به حجم بالای فعالیت استان نسبت به سایر استانها , کمبود ماشین آلات تخصصی آب وخاک , یکپارچه نبودن اراضی کشاورزی و پایین بودن راندمان مکانیزاسیون , عدم توسعه صنایع تبدیلی وابسته به محصولات , کندی عملیات زهکشی اراضی با توجه به شوری زمین و بالا بودن سطح آبهای زیرزمینی , محدودیت اقلیمی و شوری آب , کمبود سیلوها , سردخانه ها و انبارهای مکانیزه و نبود پایانه صادرات محصولات سبزی , صیفی وباغی از جمله مشکلات توسعه کشاورزی استان خوزستان است.
ج ـ در بخش شیلات درحال حاضر در استان خوزستان بالغ بر 33 هزار تن آبزیان دریایی , 15 هزارتن پرورش ماهیان گرمابی و حدود هزار تن ازمنابع آبهای داخلی استحصال می شود. به تعبیر کارشناسان هورالعظیم و تالاب شادگان هرکدام به تنهایی قادرندگوشت قرمزکشور را تامین کنند و با استحصال ماهی از این تالابها علاوه بر تامین ماهی مصرفی کشور می توان به کشورهای دیگر نیز صادر کرد. متاسفانه تخلیه زهاب مزارع نیشکر در تالاب شادگان هر ساله باعث مرگ ومیر میلیونها ماهی و هزاران قطعه پرنده به دلیل افزایش شوری آب و سموم علف کش وآفت کش می شود.بازسازی وحفاظت از تالابهای مهم خوزستان مانند هور شادگان و هورالعظیم از ضرورتهای توسعه استان می باشد.
د ـ در زمینه آموزش با توجه به اینکه رکورد تحویل مدرسه در کشور را خوزستان دارد ولی همچنان از متوسط کشور پایین است اکثر نقاط خوزستان از فضای آموزشی مناسب محرومند. نیاز به احداث فضاهای آموزشی در استان با توجه به وسعت , جمعیت وعدم پاسخگویی فضاهای موجود کاملا ملموس می باشد درحال حاضر تعداد 586 آموزشگاه مشتمل بر 3 هزار و 500 کلاس درس بصورت تخریبی و خطرساز و تعداد 975 آموزشگاه مشتمل بر 5 هزار و 857 کلاس درس با عمر بالای 30 سال در سطح استان وجود دارد. در حال حاضر برای احداث مدارس جایگزین وهمچنین تعمیر و تجهیز مدارس در سطح استان نیاز به اعتباری بالغ بر 2 میلیارد و 590 میلیون ریال میباشد و مهمترین هدفها در این مورد کاهش نرخ بیکاری و بیسوادی و باروری وارتقا استان در این زمینه ها و همچنین ارتقا سطح کیفی وکمی آموزش و پرورش وایجاد زمینه های مشارکت بیشترخیرین مدرسه ساز با افزایش سهم دولت و توسعه آموزشهای فنی وحرفه ای می باشند.
همچنین توسعه بخش درمان با استفاده از سرمایه گذاری و مشارکت بخش خصوصی اعم از داخلی و خارجی وتبدیل دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور خوزستان به قلب برتر درمانی جنوب کشور است.
ه' ـ خوزستان موطن بزرگترین و پرآبترین رودخانه کشور است.
بلندترین سد ایران و بزرگترین سد خاورمیانه در این استان قرار دارد. اما اکثرروستاهای خوزستان فاقد آب آشامیدنی هستند وبیشتر شهرها به علت طعم نامطلوب و کیفیت پایین آب ناچار آب شرب را خریداری می کنند. آلودگی آب روستاها , کمبود فشار آب , گرانی آب بها , لایروبی نکردن رودخانه , توقف پروژه های صنعتی , تکمیل نشدن پروژه های تصفیه فاضلاب , معضل فاضلاب , ریختن پسابهای صنعتی و کشاورزی به رودخانه از معضلات اساسی آب در خوزستان است که بی توجهی و ناتوانی مسئولان در بهره برداری نکردن آز آب باعث شده مردم خوزستان در کنار منابع عظیم آبی از کمبود آب رنج ببرند.
آب و فاضلاب یکی از چالشهای اساسی و اصلی شهرهای استان است . ریزشی بودن زمین ها , بالا بودن سطح آبهای زیرزمینی , نیاز به تلمبه خانه های متعدد در سیستم فاضلاب , عدم وجود شبکه های جمع آوری آبهای سطحی که در هنگام بارندگی اکثر شهرهای استان دچار آب گرفتگی می شوند , نرخ بالای استهلاک بدلیل شرایط خاص آب و هوایی و بالابودن هزینه های تعمیر ونگهداری تاسیسات و نیز بالابودن متوسط هزینه های اجرایی در مقایسه با دیگر مناطق کشور , مشکلاتی که استان با آن درگیر است.
و ـ در خصوص عمران شهری , شهرهای این استان بواسطه جنگ بطور مستقیم و غیر مستقیم اکثر تاسیسات و زیرساختها را از دست داده و بعداز جنگ نیز نتوانسته شهرهای خودرا حداقل به میزان برخورداری شهرهای مرکزی برساند. مشکلات و تنگناهای ناشی از بافت قدیمی و فرسوده شهرها , تراکم و گرانی مسکن , کمبود خدمات شهری , گرانی و هزینه های رفت و آمد , جوابگو نبودن سیستم حمل ونقل همگانی , پیچیدگی در مسیرهای قدیمی , بحران ترافیک و وقوع تصادفات دلخراش تنها پاره ای از معضلات مردم استان است .
شرایط خاص استان به لحاظ داشتن مرز آبی و خاکی بادیگر کشورها و باتوجه به تحولات سیاسی در کشورعراق باعث رواج قاچاق اسلحه در خوزستان شده است که با توجه به حساسیت ویژه این استان از لحاظ امنیتی قاچاق اسلحه تهدید بالقوه ای است که می تواند آسیب های فراوانی را به استان و کشور وارد سازد. طبق آمار مسئولان استان درصد قابل توجهی از زندانیان به جرم قاچاق اسلحه زندانی هستند. بررسی سلاحهای کشف شده و باندهای دستگیر شده حاکی از آن است که ساخت و تولید برخی از آنها یک تا 3 ماه بیشتر نبوده و این حکایت از وسعت چرخه تولید و عرضه به صورت سازماندهی شده دارد , قتل , سرقت مسلحانه , فساد و فحشا از عوامل تهدیدکننده امنیت استان هستند. افزایش مهاجرت به شهرها و شکل گیری مناطق حاشیه نشین , درگیریهای طایفه ای وقتل های ناموسی وفقدان اردوگاه برای بازپروری معتادان معضلات مردم در برابر حوزه قضایی , انتظامی وامنیتی استان است.
امنیت اقتصادی , سیاسی درچارچوب امنیت اجتماعی قرار دارد. ازنظر اقتصادی خدشه دار شدن امنیت با ایجاد اخلال در توسعه منطقه از شکل گیری برنامه های بلند مدت به ویژه در زمینه تولید جلوگیری می کند و به فقر , تبعیض ونابسامانی می انجامد و سرانجام به ناموزونی در همه عرصه ها دامن می زند. خوزستان دچار معضلاتی از قبیل توسعه نیافتگی , توزیع نابرابر ثروت , آسیبهای زیست محیطی و نابودی منابع است و در عرصه توسعه نیافتگی مسائل حل نشده بسیار دارد نبود فضای اجتماعی و اقتصادی مناسب که در پرتو آن مردم به گونه ای قانونمند بتوانند نیازهای خود را تامین کنند و در صحنه جامعه , تقسیم کار نابرابر و نظام اداری نه چندان عادلانه حاکم بر زندگی مردم امنیت افراد را به خطر افکنده است.
زـ ضعف مدیریت یکی از عوامل مهم توسعه نیافتگی خوزستان است . از آنجائیکه این منطقه به عنوان یک قطب اقتصادی مطرح است انتظار می رفت با توجه به همسایگی باخلیج فارس ونزدیکترین راه به کشورهای خاورمیانه خیلی زودتر از حد معمول رشد کند ولی این توسعه پا نگرفت . به دلیل سیاستهای سلیقه ای نه تنها خوزستان توسعه نیافت بلکه بخش اعظمی از قطبهای اقتصادی استان در حال رکود قرار گرفت .در حال حاضر مهمترین عاملی که مانع توسعه وپیشرفت استان خوزستان شده تنوع و تکثر درعقاید و آرا , درگیریها و عدم انسجام در سیستم مدیریتی استان است.
کسری اختلافات و درگیریهای طولانی مدت که سالهاست گریبانگیر مدیران استان است و باعث شده نیروهای مدیریتی در سطح کلان , بخش عمده ای از انرژی و توان خود را صرف این رقابتهای طاقت فرسای بیهوده سیاسی کنند. و لذا استان نیاز به یک قدرت برتر داردکه بتواند این نیروهارا درجهت تحولات مثبت و توسعه پایدار پیش ببرد. طرفیتهای بالای اقتصادی در منطقه وجود مدیران تراز اول را برای پیشبرداهداف کوتاه مدت و بلند مدت ضروری می کند. بخش اول تمامی جهشها , حرکتها و توسعه ها همیشه به نحوه مدیریت باز می گردد.
صاحب نظران و اندیشمندان بر این عقیده اند که می شود با سرمایه گذاری در نیروی انسانی و استقرار سیستم مدیریت تخصصی موجبات افزایش بازدهی , بهبود کیفیت تولید , کسب دانش و اطلاعات روز و نهایتا دسترسی به جایگاه اقتصادی و اجتماعی توانمند را فراهم نموده و در جهت رشد وارتقای فعالیت های اقتصادی مولد و اشتغالزا گام برداشت .در طول سالهای اخیر , نارسایی های فکری , برنامه ریزی ومدیریتی منجر به ناکارآمدی دولت در امر توسعه خوزستان شده است . خوزستان نیازمند متخصصان , محققان , مهندسان مشاور , نیروهای زبده و کارآمد با توان علمی و قدرت بالای اجرایی مسئولان است.
جناب آقای احمدی نژاد , ریاست محترم جمهوری اسلامی , انتظار مردم از جنابعالی و هیئت دولت این است که توجه به خوزستان در حد همین سفر چند روزه خلاصه نشود. شایان گفتن است بیان این مطالب فقط گوشه ای از مشکلات استان بود که امیدواریم در فرصت های آینده به سایر مسائل بپردازیم.