دکتر عباس حاتمی
آقای احمدینژاد ریاست محترم ریاست جمهوری اسلامی ایران به منظور گفتوگو با مقامات سوریه به آن کشور سفر کرده و قرار است آقای هاشمی رفسنجانی ریاست محترم مجمع تشخیص مصلحت نیز در آینده نزدیک از سوریه دیدن نماید. روابط ایران با سوریه بعد از انقلاب شکوهمند اسلامی همواره ریه بهبود بوده و در جریان جنگ تحمیلی عراق علیه ایران نیز سوریه بدلیل منافع سرشار اقتصادی روابط خود با ایران را حفظ نمود. امروزه گسترش روابط دو جانبه ما بین کشورها الزامی استبرای اینکه منافع اقتصادی، سیاسی و فرهنگی ملل مختلف در گرو روابط با دنیای خارج از مرزهاست. هیچ کشوری در جهان نمیتواند مدعی شود که به تنهایی قادر به حفظ استقلال اقتصادی، سیاسی و اجتماعی خود نیست بلکه تمامی کشورها به یکدیگر وابستهاند اما این روابط بایستی بر اساس احترام متقابل و منافع مشترک باشد. نگاهی موشکافانه به روابط ایران و سوریه بیانگر این واقعیت است که دولت آن کشور از موقعیت ناشی از جنگ عراق با ایران و نیز از سردی روابط ایران با غرب بیشترین بهره را میبرد.
کشور سوریه از نظر منابع طبیعی و اقتصادی یک کشور ضعیف است و نظام سیاسی آن نیز با استانداردهای بینالمللی فاصله دارد برای این که در کشور سوریه انتخاب آزاد وجود ندارد و حزب بعث سویره بیش از سه دهه است که قدرت را د اختیار دارد. پس از مرگ حافظ اسد رئیسجمهور وقت سوریه در سال 2000 پسر او بشار اسد به عنوان رئیسجمهور جدید سوریه قدرت را از پدرش به ارث برد بنابراین نظام سیاسی سوریه غیر دموکراتیک و غیر منتخب است. احزاب سیاسی مخالف دولت توسط حاکمان سرکوب میشوند. آزادی بیان و نقد حکومت توسط مخالفان دولت به بهانههای مختلف توسط حزب بعث سوریه سرکوب شده و مردم حق اعتراض به حاکمان را ندارند. بشار اسد وقتی به قدرت رسید فاقد تجربه به مدیریت کلان بود وی از ویژگیهای نظامهی استبدادی نبود انتخابات آزاد است بنابراین توانمندی و تجربه معیاری برای حاکمان نیست بلکه حفظ قدرت و سرکوب ملت برایشان افتخارات و معمولا برای توجیه افکار عمومی منافع ملی را به میان میکشند و مخالفان خود را به عنوان مخالفان ملی یا عوامل بیگانه تلقی نموده و به حکومت نامشروع خودشان ادامه میدهند.
در جریان جنگ ایران و عراق جمهوری اسلامی ایران برای حمایت سوریه میلیونها تن نفت ارزان قیمت در اختیار آن کشور قرار داد و حمایتهای زیادی از جانب دولت ایران از دوست سوریه به عمل آمد ولی دولت سوریه از اعزام نیروی نظامی به ایران جهت جنگ با ارتش صدام خودداری نمود و در جنگ 1990 آمریکا با عراق جهت بیرون راندن صدام از کویت، سوریه از آمریکا حمایت کرد و نیروهای نظامی خود را جهت جنگ با عراق به عربستان سعودی اعزام کرد به عبارتی دولت سوریه در روابط خود با ایران بیشترین امتیازات را از ایران میگیرد ولی حمایت آن دولت از ایران کمتر از حد انتظار است. در حال حاضر نیز دولت سوریه در ارتباط با پرونده ترور رفیق حریری نخستوزیر اسبق لبنان تحت فشار سازمان ملل متحد و غرب است از طرفی مردم سوریه نیز خواستار آزادی و دموکراسی هستند و نظام سیاسی فعلی غیرمنتخب را نمیپذیرند از این رو دولت بشار اسد از داخل و خارج به شدت تحت فشار است و برای کاهش فشارهای وارده دست به دامن دولتهای منطقه از جمله ایران شده است از احمدینژاد و مسئولان سیاست خارجه جمهوری اسلامی ایران انتظار میرود منافع ملت مسلمان ایران را در ارتباط با کشور سوریه مدنظر داشته باشند. از بشار اسد بخواهند که به خواسته مردم سوریه تن در دهد، از سرکوب مخالفان دولت خودداری نماید، به آزادی بیان و حقوق شهروندان احترام بگذارند و در روابط با جمهوری اسلامی ایران زرنگبازی نکند، شرایط جدید جهانی را درک نماید و حکومت سوریه را به سمت دموکراتیزه شدن سوق دهد.
در اصل مقامات سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران بایستی برای گسترش روابط سیاسی و اقتصادی خود با جهان به نظام سیاسی و مشروعیت کشورها توجه کنند و گسترش روابط ایران با سایر کشورها را منوط به دموکراتیزه بودن حکومت و مقبولیت مردمی حاکمیت کشورهی خارجی نمایند تا مورد خشم و غضب ملتهای جهان قرار نگیرند.