فیاض زاهد
هفدهم مهرماه رسانههای معتبر خبری جهان مهمترین اخبار خود را به 2 حادثه از دو کشور همسایه که دارای نظام سیاسی و ایدئولوژی متفاوت هستند اختصاص دادند. از یک سو خبر آزمایش هستهای کرهشمالی نگاهها را متوجه خود ساخت و در خبر دیگر انتخاب بانکی مون وزیر امور خارجه کرهجنوبی به عنوان دبیرکل سازمان ملل متحد در صدر اخبار رسانهها قرار گرفت.
همزمانی این 2 خبر و واکنشهای متفاوت جامعه جهانی به این 2 کشور میتواند در بردارنده نکات مفیدی برای دیگر کشورهای جهان باشد.
2 کشور کرهشمالی و جنوبی که پس از جنگهای 2 کره در سال 1956 میلادی از یکدیگر جدا شدهاند، دارای 2 رژیم سیاسی متفاوت هستند. در یک سو کرهشمالی حکومت ایدئولوژیک کره با محوریت خاندان کیم ایل سونگ و متعلق به اردوگه سابق سرخ قرار دارد.
و در سوی دیگر، کرهجنوبی که از متحدان نزدیک آمریکا و دارای نظام مبتنی بر اقتصاد آزاد و تلاش جهت تبدیل شدن به کشوری توسعه یافته است قرار دارد.
مطالعه وضعیت 2کشور در حالی که هر دو رقابت سیاسی، اقتصادی و ایدئولوژیک خود را پس از جدایی آغاز کردهاند، میتواند به ناظران بینالمللی و کشورهای در حال توسعه اطلاعات مفیدی ارائه دهد. مدل کرهشمالی از آنجایی که برخی از تندروهای اصولگرا همواره آن را مدل مناسبی برای جمهوری اسلامی ایران مینامند و در برهههای مختلف مقامات عالی نظام را به تبعیت از روش واصول حاکم بر آن کشور فرا میخوانند، میتواند جالب توجه باشد.
مساحت کرهشمالی 120540 کیلومتر مربع و مساحت کرهجنوبی 98480 کیلومتر مربع. در حالی که کرهشمالی از جمعیتی در حدود 23113019 برخوردار است، جمعیت کرهجنوبی 48846823 میلیون نفر است.
نرخ تولد در کرهشمالی 54/15 و نرخ مرگ 13/7 در هر هزار نفر است. این نرخ تولید برای کرهجنوبی 10 و مرگ 85/5 میباشد. در حالی که تولید ناخالص ملی برای کره شمالی 40 میلیون دلار است، این عدد برای کره جنوبی 3/965 است. رشد تولید ناخالص ملی برای کرهشمالی یک درصد و برای کرهجنوبی 9/3 درصد است! سرانه تولید ناخالص ملی برای کرهشمالی 1700 دلار و برای کرهجنوبی 20400000 دلار است. با اینکه رقم بیکاری در کرهشمالی در هیچ منبعی موجود نیست این عدد برای کره جنوبی 7/3 درصد است. میزان تورم در کرهشمالی نامعلوم و در کرهجنوبی 8/2 درصد است. در بخش صادرات توان کرهشمالی 275/1 میلیارد دلار در سال 2005 است درحالی که این عدد برای کره جنوبی 2/288 میلیارد دلار است. مقایسه این اعداد به روشنی بیانگر وضعیت اقتصادی، توان ملی و توفیق سیاسی است. از دیگر سو در حالی که کرهشمالی از نارساییهای گسترده اقتصادی رنج میبرد و حتی توان سیر کردن شکم مردم خود را ندارد اختصاص میلیاردها دلار به فعالیتهای هستهای که مشخص نیست چه سودی میتواند برای مردم کرهشمالی داشته باشد، جای حیرت دارد. آمار در بخشهای دیگر نیز حیرتآور است. نرخ تلفن ثابت در کرهشمالی 980000 است. کره شمالی دارای شبکه تلفن همراه نیست و در بخش اینترنت نیز وضعیت نابسامانی دارد. این در حالی است که نرخ تلفن ثابت در کره جنوبی 26595100 و نرخ تلفن همراه 36586100 عدد است و کاربران اینترنتی 9/33 میلیون نفر را شامل میشود. در حالی که بودجه نظامی کره جنوبی 06/21 میلیارد دلار برابر با 6/2 درصد از تولید ناخالص ملی است این عدد برای کره شمالی برابر با 5 میلیارد دلار برابر با 5/12 درصد از تولید ناخالص ملی آن کشور است. 11میلیون نفر از جمعیت کرهشمالی نظامی و 5 میلیون نفر در صنایع مرتبط نظامی مشغول هستند. 5 میلیون هم در روستاها زندگی میکنند. به زبان سادهتر کرهشمالی را پادگان بزرگ میدانند. موضوع پایانی در این بررسی به این واقعیت بر میگردد که کرهشمالی دوازدهمین سال کمبود مواد غذایی را پشتسر میگذارد و از سال 2004 دولت اجازه انجام کشاورزی خصوصی را داده است.
این در حالی است که در سال 2004 کرهجنوبی وارد باشگاه کشورهای تریلیون دلاری شده است و از توان اقتصادی به مراتب بهتری از تعدادی از کشورهای اتحادیه اروپا برخوردار است. مقایسه این اعداد و ارقام تا حدودی روشن میسازد که چرا وزیر امور خارجه کرهجنوبی میتواند به مقام دبیرکلی سازمان ملل برسد و چرا دولت گکرهشمالی تنها در صدد دمیدن در تنور رقابت هستهای و ساخت کلاهکهای هستهای است.
در کنار این مهم باید یادمان باشد که در دوسال گذشته شرکتهای معتبر کره جنوبی از جمله هیوندای سازمانده عمده کمکهای اقتصادی و انسانی به کرهشمالی هستند.
وضعیت دو کره و الگوهای متفاوتی که برای پیشرفت اتخاذ کردهاند، می تواند برای ایران که خود درگیر یک منازعه پیچیده هستهای است مفید باشد. ایران در حالی که از منظر تاریخی اقدامات توسعهای را بسیار زودتر از کرهجنوبی آغاز کرده است، در بسیاری از شاخصها از آن کشور عقب است. آنچه امروز به کرهجنوبی قدرت و اعتبار اقتصادی و بینالمللی میدهد، کلاهکهای هستهای و یا توان بازدارندگی نیست، بلکه قدرت فراوان کمپانیها و موسسات اقتصادی آن است. در حالی که کرهشمالی از دیروز تحریمهای جدیدی بینالمللی را پیش روی خود میبیند و مردم گرسنه این کشور گرسنهتر خواهند شد، کرهجنوبی به موقعیت منحصر به فردی در صحنه بینالملل بدل شده است. حقیقتی که نباید آن را نادیده گرفت.