سحاب فاطمی
ایالات متحده آمریکا همواره سعی داشته است با دخالت در اوضاع داخلی پاکستان افغانستان معادلات سیاسی این کشورها را به سود اهداف سلطهطلبانه خود ترسیم نماید آنچه مسلم است اینکه جمهوریخواهان و دموکراتهای واشنگتن همواره خواهان تشدید سلطه خود بر مناطق مختلف جهان بودهاند. پس از آغاز دوران ریاست جمهوری بوش پسر و انفجار در برجهای دوقلوی نیویورک، جمهوریخواهان آمریکا درصدد بازتعریف پنهان رابطه خود پاکستان برآمدند. نگاه بوش پسر و دیک چنی نسبت به تحولات پاکستان نگاهی کاملا ابزارگرایانه است. بازهای آمریکا سعی دارند مسائل جاری در اسلامآباد را در راستای سیاستهای سطهطلبانه حزب متبوع خود هدایت نمایند. از این رو ردپای واشنگتن در حوادثی مانند ترور بینظیر بوتو کاملا به چشم میخورد. آمریکا طی 5 سال اخیر همواره از ایجاد بحران و هرج و مرج در اسلامآباد حمایت نموده است. واشنگتن سعی دارد در سایه این هرج و مرج و بیثباتی اهداف خود در شبه قاره هند را عملی سازد. بر همین اساس دو حزب اصلی آمریکا وجود ثبات سیاسی در اسلامآباد را به هیچ عنوان بر نمیتابند.
تحولات اخیر پاکستان موجب به صدا در آمدن زنگ خطر برای پرویز مشرف شده است. رئیسجمهور پاکستان هماکنون خود را در محاصره حزب مردم و حزب مسلم لیگ (شاخه نواز) تنها یافته است. از سوی دیگر، احزاب مخالف پرویز مشرف نیز پس از پیروزی گسترده در انتخابات به دنبال ائتلاف با یکدیگر هستند. هزینه این ائتلاف برای مشرف و ایالات متحده آمریکا بسیار گران تمام خواهد شد. رهبران دو حزب مردم و مسلم لیگ شاخه نواز پاکستان، اخیرا در نشستی مشترک در اسلامآباد درباره تشکیل دولت ائتلاف در این کشور به توافق رسیدند.
"محمد نواز شریف"، رهبر شاخه نواز مسلم لیگ و "آصف علی زرادی"، معاون رهبری حزب مردم و همسر "بینظیر بوتو"، رهبر فقید این حزب پس از این نشست کنفرانس مطبوعاتی برگزار کردند.
اظهارات نواز شریف در این کنفرانس موجب واهمه پرویز مشرف از آینده سیاسی خود شده است:
"حزب ما با حزب بوتو بر سر برنامه عملی مشترک به توافق رسیدند و با یکدیگر برای تشکیل دولت فدرالی (مجلس ملی) در مرکز تلاش میکنند و این همکاریها در ایالتها نیز گسترش مییابد تا دموکراسی را در پاکستان تقویت نمایند. در مجلس ملی مهمترین اولویت دو حزب، بازگشت قضات معزول است و درباره بازگشت "افتخار چودری"، رئیس دیوان عالی پاکستان به منصب خود که نوامبر گذشته از سوی "پرویز مشرف"، رئیسجمهور پاکستان برکنار شده بود هیچ اختلافی با یکدیگر نداریم. احزاب پیروز نیازی به مشرف ندارند و ما قدرتمندانه با دیکتاتوری مبارزه خواهیم کرد.
مردم تکلیف مشرف را با رای خود مشخص کردهاند و این مساله خیلی روشن است که در گوشه و کنار پاکستان مردم میخواهند که مشرف در کمترین زمان ممکن قدرت و مقام خود را ترک کند."
اما مشرف با دغدغههای موازی دیگری نیز دست و پنجه نرم میکند که همین مسائل وی را بیش از پیش دچار دردسر ساخته است. یکی از این مسائل، مخالفت وکلای پاکستان با تداوم حضور مشرف در راس معادلات سیاسی اسلامآباد است. از زمان برکناری محمد افتخار چودهری تاکنون اعتراض وکلا و قضات دادگاههای پاکستان علیه مشرف ادامه داشته است. اخیرا محمد نواز شریف" رهبر حزب مسلم لیگ (شاخه نواز) در جمع شماری از وکلای پاکستان در اسلام آباد، آنها را به نافرمانی مدنی فراخوانده است.
همزمان با تظاهرات شماری از وکلای پاکستانی در پایتخت، نواز شریف در جمع آنها حضور یافته و آنها را نسبت به تداوم مخالفتهایشان با مشرف فراخوانده است. رهبر مسلم لیگ (شاخه نواز) با اشاره به وعدههای خود درباره بازگرداندن محمد افتخار چودهری رییس معزول دیوان عالی پاکستانی گفته است که وی بزودی به مسوولیت قبلی خود باز میگردد. بازگشت مجدد محمد افتخار چودهری به دیوان عالی پاکستان شکست سختی برای مشرف و هوادارانش محسوب میشود.
اخیرا شماری از وکلای پاکستانی همزمان با تظاهرات همکاران خود در کراچی، لاهور و کویته، در اسلامآباد در تظاهراتی خواستار آزادی قضا بازداشت شده و باز گرداندن آنها به مشاغل قبلیشان شدند. درگیری شماری از وکلای معترض در کراچی پاکستان با پلیس این شهر، پیشتر چهار زخمی برجا گذاشت. وکلا در اعتراض به برکناری قضات دیوان عالی پاکستان توسط پرویز مشرف رییسجمهوری این کشور در مقابل دیوان عالی ایالت سند اقدام به تظاهرات کردند که با واکنش پلیس مواجه شد. پلیس کراچی نیز برای متفرق کردن تظاهرکنندگان از باتوم و گاز اشکآور استفاده کرده و به گفته مقامهای پلیس این شهر، حدود 10 تن از آنها را نیز بازداشت کرده است. همزمان با تظاهرات وکلا در کراچی، برخی از وکلا در لاهور نیز اقدام به تظاهرات کرده و خواستار آزادی قضات بازداشتی و احیای دیوان عالی سابق شدند.
از سوی دیگر، ایالات متحده آمریکا به شدت از نتایج به دست آمده در جریان انتخابات اخیر نگران بوده و سعی کرده است خود را به صورت علنی در مقابل خواست مردم پاکستان قرار دهد. در استراتژی جدیدی که برخی از دیپلماتهای غربی معتقدند میتواند نتیجه عکس بدهد، دولت بوش اعلام کرده که حتی پس از شکست حزب پرویز مشرف از ریاست جمهوری وی حمایت میکند.
به عقیده تحلیلگران مسائل آمریکا و پاکستان، این سیاست بر اساس توجه به احتمال بیثباتی در نتیجه انتخابات اتخاذ شده که در آن متحدان پارلمان رییسجمهور به شدت شکست خوردند.
در چنین شرایطی ایالات متحده و متحدان غربیاش از طرفهای پیروز انتخابات، حزب مردم پاکستان و حزب مسلم لیگ شاخه نواز درخواست کردهاند تا به سرعت پیش روند و ائتلافی را که شامل عناصر "میانهرو" است، تشکیل دهند.
از زمان یازدهم سپتامبر، دولت بوش سیاست بحثبرانگیزی را دنبال کرده است که با توجه به آن میلیاردها دلار پول به رییسجمهور پاکستان داده و نیز حمایتهای سیاسی قابل توجهی از مشرف کرده است که به عنوان متحد حیاتی آمریکا در جنگ به اصطلاح علیه ترور محسوب میشود. این در حالیست که برخی دموکراتها و جمهوریخواهان سنتی سرمایهگذاری گسترده نومحافظهکاران در مسائل سیاسی پاکستان را به عناوین مختلف محکوم نمودهاند.
مقامات رسمی معتقدند که در نتیجه انتخابات تعیینکننده اخیر در پاکستان، تصمیم دولت بوش در حمایت از رییسجمهور پاکستان و درخواست او از مخالفان مشرف در همکاری با او میتواند به عنوان مداخله در امور داخلی یک کشور تلقی شود و ریسک زیادی را با خود همراه آورد.
با این حال آنها معتقدند که مقابله با خطر بیثباتی و بروز خشونت در حال حاضر در پاکستان نیازمند گروههای گوناگونی است که ائتلافی از احزاب میانهرو را تشکیل دهند و نباید خود را بر روی آینده مشرف متوقف سازند یا اینکه به دنبال انتصاب دوباره قضات باشند. مشرف صراحتا اعلام کرده است که هیچ علاقهای به استعفا و کنارهگیری ندارد.
در نهایت اینکه ژنرال بدون یونیفورم سختترین دوران حیات سیاسی خود را پشتسر میگذارد. مشرف به شدت از بازگشت دوباره آصف علی زرداری و نواز شریف به قدرت نگران است. رئیسجمهور پاکستان این نگرانی خود را در ماورای اظهاراتی کلی و صوری در خصوص انتخابات پاکستان پنهان نموده است. موضعگیری پرویز مشرف در خصوص انتخابات پاکستان در جای خود قابل تامل است. رییسجمهور پاکستان در ایالت راولپندی، محل ترور بینظیر بوتو تاکید کرد که برگزاری انتخابات شفاف تحقق دمکراسی واقعی در پاکستان بود.
مشرف بعد از دیدار و گفتوگو با "مایکل برگسز" و "بیلی هاچسون" دو تن از نمایندگان کنگره آمریکا افزود که برگزاری انتخابات در پاکستان به ثبات و امنیت در این کشور منجر خواهد شد. وی، تصریح کرد که هیجدهم فوریه، روز پیروزی دمکراسی و مدرنیسم و نه بزرگ به افراطگرایی در پاکستان بود. این در حالیست که رئیسجمهور پاکستان به هیچ عنوان از نتایج به دست آمده در انتخابات اخیر رضایت ندارد.