خبرگزاری فارس
افغانی الاصل است، بعد از یکسال سفیری در عراق اکنون به سازمان ملل نقل مکان میکند ،« پل ولفوریتز» و «زبیگنوبرژینسکی» از تاثیرگذارترین افراد در شکل گیری افکار وی بودهاند دیک چنی مدال خدمت ممتاز وزارت دفاع را به او اعطا کرده و در جنگ آمریکا علیه افغانستان سکاندار راهبردهای نظامی و سیاسی بوش بوده است.
«زلمیخلیل زاد» در سال 1951 از پدری پشتون و مادری تاجیک در شهر مزار شریف افغانستان به دنیا آمد پدر وی مشاور دربار ظاهر شاه پادشاه سابق افغانستان بود.
وی در کنار زبان پدری خود به زبانهای دری، اردو فارسی مسلط شد.
در آغاز دهه 70 خلیل زاد هنگامیکه وارد دانشگاه بیروت شد به داشتن گرایشهای چپ و دفاع از فلسطین معروف بود اما در میانه این دهه پس از مهاجرت به آمریکا و ورود به دانشگاه شیکاگو تحولی شگرف پیدا کرد که گفته میشود این تحول ناشی از همکلاسی بودن با « پل ولفویتز» و تحت تاثیر قرار گرفتن افکار راست گرایانه و تندرو پرفسور « آلبرت وهلیتیر» » تدریس در دانشگاه کلمبیای شهر نیویورک در آغاز دهه 80 و آشنایی با«زبیگنیوبرژینسکی» است.
خلیل زاد در سال 1985 ملیت آمریکایی را کسب و بعد از آن برای مدت کوتاهی به عنوان مشاور ویژه بخش «برنامهریزی سیاسی وزارت خارجه آمریکا» در کنار پل ولفوویتز که رهبری این بخش را به عهده داشت مشغول فعالیت شد.
وی در اوج بحران حمله شوروی به افغانستان در مدت کوتاهی توجه همه را به خود جلب کرد و این امر سبب شد تا پایان دوره ریاست جمهوری ریگان در منصب خود در وزارت خارجه بماند و در طول آن دوره و به ویژه پس از آشنایی با « ریچاردپرل» از چهرههای سرشناس نومحافظهکاران، رابطهای قوی با این طیف فکری پیدا کرد.
خلیل زاد در سال 1988 طی یادداشتی به « جورج شولتز» وزیر خارجه وقت آمریکا نسبت به خطر تهدید نظامی صدام حسین هشدار داد و آمریکا را به عدم حمایت از عراق دعوت و خواستار نزدیکی تدریجی این کشور با ایران شد.
زلمی خلیلزاد به رغم موضع نو محافظه کاران به موضع خود در قبال ایران پایبند ماند و در آغاز دهه نود کتابی با عنوان « ایران انقلابی» منتشر کرد که در این کتاب آمریکا را به اتخاذ سیاستی پراگماتیک در قبال ایران دعوت کرده است.
خلیلزاد در پایان دوره دوم ریاست جمهوری ریگان در سال 1989 به مدت دوسال کار تدریس در رشته علوم سیاسی را در دانشگاه کالیفرنیای سانتایاگو از سرگرفت و در اواخر سال 1991 در دوره ریاست جمهوری بوش پدر برای مدت کوتاهی به سمت مشاوره ویژه بخش برنامه ریزی سیاسی وابسته به وزارت دفاع که دیک چنی معاون رئیس جمهور فعلی ریاست آن را به عهده داشت منصوب شد.
خلیل زاد به درخواست خود سال 1993 وزارت دفاع را ترک کرده و به موسسه « رند» که یکی از بزرگ ترین موسسات تحقیقاتی و برنامهریزی استراتژیک آمریکایی در زمینه نظامیاست ملحق شد.
وی در این موسسه مرکز مطالعات خاورمیانه را تاسیس کرد و در طول دو دوره ریاست جمهوری «بیل کلینتون » به واسطه نشر مطالعات خود در موسسه رند و پس از ترک این موسسه و حضور در شرکت نفتی یونوکال نقش مهمیدر انتقاد از سیاست آمریکا در قبال افغانستان را برعهده داشت.
در اوایل ظهور طالبان و گسترش حاکمیت آنها بر افغانستان اوایل 1996 خلیل زاد به دلیل حمایت غیر مستقیم دولت کلینتون از طالبان ،به واسطه حمایت اطلاعات پاکستان از این گروه از سیاستهای این دولت دموکرات انتقاد کرد و آن را خطای فاحش استراتژیک نامید. خلیل زاد قبل از به حکومت رسیدن نو محافظه کاران در دوره ریاست جمهوری بوش پسر اوایل 2001 استراتژی سرنگونی طالبان را در پیش گرفت . پس از حملات موشکی آمریکا به پایگاههای القاعده در افغانستان در آگوست 1998 خلیل زاد از سیاستهای کلینتون در برخورد با القاعده انتقاد کرد. خلیل زاد تنها راه برخورد با این خطر را سرنگونی طالبان میدانست و اوایل سال 2001 کمیپیش از روی کارآمدن دولت بوش تحقیقی کامل که شامل طرحی برای خارج ساختن افغانستان از قبضه طالبان بود در مجله « واشنگتن کوارترلی» منتشر کرد.
با فرا رسیدن دوره اول ریاست جمهوری بوش پسر در اواخر ژانویه 2001 خلیل زاد مجددا در شمار تصمیمگیرندگان سیاسی درآمد و ضمن اینکه جزو کاردونالد را مسفلد در وزارت دفاع محسوب میشد به عنوان مشاور ویژه پل ولفوویتز مشغول به کار شد.
چهار ماه قبل از حملههای تروریستی 11 سپتامبر 23 مه 2001 کاندولیزا رایس مشاور امنیتی ملی کاخ سفید زلمی را به عنوان مسؤول امور جنوب غرب آسیا و خلیج فارس و شمال آفریقا منصوب کرد و پس از حملات 11سپتامبر نیز به سمت مشاور و نماینده ویژه بوش در امور افغانستان منصوب شد خلیل زاد مهمترین مقام آمریکایی در جنگ این کشور علیه طالبان و القاعده تبدیل و سکانداری استراتژی نظامی و سیاسی آمریکا در افغانستان را به عهده گرفت.
بعد از سقوط طالبان ایالات متحده به خلیل زاد اختیار تام داد که به عنوان نماینده ویژه بوش شخصی را برای ریاست دولت انتقالی پیشنهاد دهد که این امر در نهایت به انتصاب حامد کرزای همکار سابق زلمای در شرکت نفتی یونوکال به عنوان رئیس جمهور مردم افغانستان منجر شد.
خلیل زاد در سپتامبر 2003 به عنوان سفیر آمریکا در عراق منصوب شد و بدین ترتیب حکومت میان او و همکار سابقش در یونوکال تقسیم شد . از 12 فروردین 85 منابع خبری از تغییر «زلمیخلیل زاد» سفیر آمریکا در بغداد خبر داده بودند که دلیل آن متهم شدن وی به بحرانی تر کردن اوضاع عراق از طریق مذاکره با گروههای مسلح عنوان شده است.