موحد
به طور کلی در جامعهای که فساد در آن رایج شده، از نظر اسلام دو نوع وظیفه برای فرد مسلمان وجود دارد: وظایف فردی و وظایف اجتماعی.
منظور از وظایف فردی کلیه اقداماتی است که فرد برای حفاظت خود از آلوده شدن به گناه انجام میدهد این اقدامات شامل:
1- آشنایی به اعمال و رفتاری که از نظر احکام اسلامی گناه و معصیت شمرده میشوند. که در بخش اول به پارهای از آنان اشاره شد، چهبسا جوانانی که به خاطر بیاطلاعی از گناه بودن عملی، مرتکب آن شدهاند و آثار و پیامدهای وضعی گناه در تمام عمر گریبانگیر آنها بوده است.
2- مواظبت بر ترک گناه: هر چند آن گناه کوچک باشد؛ زیرا ارتکاب گناهان صغیره خود زمینهساز گناهان بزرگتر است.
3- انسان در زمان مواجهه با گناه همیشه باید خداوند را در نظر داشته باشد و به عواقب و پیامدها و آثار سوء و خطرناک دنیوی و اخروی گناه فکر کند و بداند که لذت گناه بسیار زودگذر و عواقب آن (مشکلات روحی و جسمی، رفتن آبرو، مجازات دنیوی و اخروی و...) پایدار و مانع از پیشرفت انسان به سوی کمال و سعادت است.
4- تقویت ایمان به خدا و توکل بر او و تمسک به تقوای الهی که دارای آثار مثبتی است از قبیل: اشباع حس کمالگرایی، گرایش به ارزشهای اخلاقی، برخورداری از لذّتهای معنوی، هدفدار کردن حیات، جلوگیری از جرایم و مفاسد، آرامش روان و...
5- اهمیت به نماز و انجام سایر عبادات، خصوصا روزه که در تقویت اراده انسان برای مقابله با گناه نقش زیادی دارد. همچنین مداومت بر ذکر خداوند و تلاوت قرآن و مسّک به اهلبیت(ع) زیرا موجب نورانی شدن دل و دور شدن افکار و وسوسههای شیطانی میشود و انسان را در لغزشگاههای حساس یاری مینماید.
6- کنترل تمام اعضاء و جوارح و تسلّط بر آنان؛ از حواس ظاهری گرفته تا حواس باطنی.
7- پرنمودن اوقات فراغت خود با کارهای عملی، فرهنگی، مطالعه کتابهای مفید، اشتغال به ورزش و تفریحات سالم و...
علاوه بر وظایف فردی مسلمان برای مصون نگه داشتن خود از گناه، در مقابل محیط اجتماعی و جامعهای که در آن زندگی میکند یک سری وظایفی دارد که عبارتند از:
1- بسیج همگانی اصلیترین راه مقابله با مفاسد اجتماعی: مسلماً فردی که خواهان پاکی و مصون ماندن از گناه است. در صورتی موفق میشود که علاوه بر انجام وظایف فردی برای دوری از گناه، یک سری اقدامات را انجام دهد تا محیطش نیز از گناه پاکیزه شود والا در محیط فاسد احتمال لغزش و ارتکاب گناه میرود و از آنجا که مفاسد به صورت گسترده وجود دارد و به واسطه تهاجم فرهنگی دشمنان شدت بخشیده میشود، برای مقابله با آن نیازمند بسیج همگانی هستیم. همه باید احساس مسئولیت کنند و فریضه امر به معروف و نهی از منکر را در جامعه عملی سازند.
2- شرکت کردن در جلسات مذهبی، نماز جمعه و جماعت و تشویق دوستان و آشنایان به شرکت در این مراسم.
3- ایجاد محیط گرم خانوادگی و برخورد صمیمی و دوستانه و سازنده با جوانان باعث جلوگیری از جذب شدن افراد خانواده یا جوانان توسط دوستان ناباب و منحرف میشود.
4- آگاه نمودن جوانان به پیامدهای مخرب و نامطلوب فساد، و شناساندن معیارهای صحیح انتخاب دوست، دوری از فرهنگ مبتذل غرب و پایبندی به فرهنگ خودی.
5- تشکیل میزگردهای بحث و انتقاد فرصت مطلوبی را فراهم میکند تا تردیدهای خلقی و نگرانیهای فکری در اختیار ایشان میگذارد.
6- ترویج ارزشهای اسلامی از راه بحث و گفتگو، منطق و استدلال؛ زیرا آنچه موجب میشود که انسان بتواند امیال خود را کنترل کند پذیرفتن یک سلسله ارزشهای برتر است و علت بعثت انبیا هم همین بوده که مردم نسبت به برخی از ارزشها باور پیدا کنند تا بتوانند مانع از طغیان شهوات بشوند.
یکی دیگر از راههای ترویج ارزشهای اسلامی و مبارزه با فساد آن است که با استفاده از آخرین دستاوردهای تکنولوژی مدرن، ارزشهای اسلامی خود را در مقابل هنرمندانهترین فیلمها، نمایشنامهها، کتابها، رمانها و در قالب سایر آثار هنری با استفاده از وسایل هنری و تبلیغاتی عرضه کنیم و دیگران را تحت تاثیر قرار دهیم.