* بالاترین قیمت نفت جهان در سال 2005 بعد ازتوفان کاترینا بود که به نفت به بالاتر از 70 دلار رسید. بسیاری از کشورهای جهان بر این باور بودند که دیگر چنین اتفاقی رخ نمیدهد، اما در کمتر از یک سال این اتفاق برای بار دوم در تاریخ نفتی جهان تکرار شد. علت این امر را چه میدانید؟
** عوامل مختلفی سبب تکرار این اتفاق شده است. کمبود فرآوردههای پالایشی نفت که باعث کاهش محصولات میشود و در نهایت نیز گرانشدن نفت خام را به دنبال دارد. مساله اساسی دیگر جو ایجاد شده در منطقه خاورمیانه و خلیج فارس است؛ خصوصا مطرح شدن پرونده ایران در شورای امنیت که بازار نفت را نگران کرده است. اگر قرار باشد برای پرونده ایران در شورای امنیت تصمیم خاصی گرفته شود، به طور حتم قیمت نفت باز هم بالاتر خواهد رفت. اگر تصمیم حادی گرفته نشود و یا پرونده در شورا با یک نگاه مثبت بسته شود، قیمت نفت جهانی پایین خواهد آمد. هر چه زمان بیشتر پیش رود مهلت شورای امنیت به ایران کم شود و همچنین توافقی بین ایران و شورای امنیت حاصل نشود؛ باز هم قیمت نفت بالا میرود. در صورت توافق قیمت نفت به نقطه تعادل نزدیک میشود.
* در صورت تحریم ایران بازار جهانی نفت دچار چه وضعیتی میشود؟
** تحریم یکی از مسائلی است که قیمت نفت را بسیار بالا میبرد، قابل پیشبینی نیست که نفت به چند دلار میرسد، قیمت نفت اصلا قابل پیشبینی نیست، چون هر چیزی را باید در جای خود و در شرایطی که در آن قرار داریم تحلیل کرد. به هر حال اگر به سوی تحریم برویم باعث تشنج در منطقه میشود و چون عمده نفت جهان در منطقه خلیج فارس تولید میشود قیمتها به تبعیت از بحران موجود در این منطقه صددرصد افزایش زیادی را تجربه میکند.
* بعضی از کارشناسان جهانی معتقدند که غنیسازی 5/3 درصد اورانیوم اقدام مهمی نیست و توجیه ایران برای کاهش انرژی فسیلی در داخل را مناسب نمیدانند. آیا این 5/3 درصد غنیسازی بر قیمت نفت تاثیر میگذارد یاخیر؟
** این گفته صحیح نیست. وقتی یک زنجیره 164 واحدی بتواند «سنکر و نایز» شود و اورانیوم با غنای 5/3 درصد تولید کند، کار بسیار بزرگی است. اگر قرار باشد مقدار بیشتری اورانیوم غنی شده تولید شود باید به دستگاه اضافه کرد و باید برای این کار پول خرج کرد، بنابراین مهم است که یک زنجیره با هم و هماهنگ کار کند و این غنیسازی رخ دهد. اگر هم اتفاق رخ دهد یعنی ما به غنیسازی دست پیدا کردهایم که کار بزرگی است. هدف و کار ما غنیسازی در این حد است. هیچ قصد سوئی نداریم. مبانی اسلام و قانون کشور این اجازه را نمیدهد که سلاح هستهای تولید کنیم.
اینکه قیمت نفت به خاطر5/3 درصد غنیسازی اورانیوم افزایش یافته است صحیح نیست. گرانی نفت متأثر از پرونده هستهای ایران در شورای امنیت است.
* کاهش ذخایر بنزین آمریکا و انفجار لولههای نفتی در نیجریه و عراق در گرانی نفت چقدر دخیل هستند؟
** فرآوردههای پالایشی کم است و وقتی این اتفاقها رخ میدهد (چه برای آمریکا این اتفاق رخ دهد یا هر کشور دیگری) مشکلاتی از این دست نیز به وجود میآید. مسائلی نظیر کاهش بنزین ذخیره شده در آمریکا یا فعالیتهای تروریستی قیمت نفت را بالا میبرند ولی واقعیت این است که گرانیهای این چند روز نفت متأثر از شرایط پرونده ایران و منطقه خاورمیانه است. عراق در گذشته کانون بحران بود. تغییر در تولید این کشور بر قیمت نفت نداشته است .تحرکات نیجریه هم از قبل وجود داشته است اما تشدیدآن، نگرانیها را بیشتر میکند چون یکی از بزرگترین تولیدکنندگان نفت است، اما بازهم تکرار میکنم برای جهان منطقه خلیجفارس مهم است. ایران ،عربستان، کویت، امارات و کشورهای حاشیه خلیجفارس هستندکه روزانه حدود 18 میلیون بشکه نفت را وارد چرخه ریسک اقتصاد جهانی میکنند و با این ریسک حتی اگر یک کشور منطقه دچار چالش شود بر کل منطقه تاثیر میگذارد و قیمتهارا بالا میبرد.
* فصل گرما در نیمکره شمالی زمین هم آغاز شده است، اما باز هم تاثیر آن را بر کم شدن قیمت نفت نمیبینیم.
** فصل گرما تاثیر منفی بر قیمتها گذاشته است اما این تاثیر زمانی دیده میشود که عوامل دیگری که قیمت نفت را بالا میبرند، کنار گذاشته شوند. اما این بحران و تنش ایجاد شده نه تنها تاثیر فصل گرما بر قیمت نفت راخنثی کرده است بلکه از سوی دیگر شاهدیم که برخلاف انتظار نفت گرانتر هم شده است.
* آیا اعلام دولت مبنی بر ساخت پالایشگاههای جدید و تامین بنزین کشور در داخل میتواند تاثیری بر وضعیت داخلی نفت بگذارد؟ علاوه بر این تحلیلی وجود دارد که میگوید با این اقدام دیگر نیازی به صادرات نفت نداریم و میتوانیم بسیاری از هزینهها را پوشش دهیم.
** این اقدام دولت میتواند بسیار مفید باشد به شرطی که پالایشگاههای نسل سوم ساخته شود و محصولات با کیفیت تولید کنیم. اینکه خوراک مصرفی پالایشگاهها را تغییر بدهیم، اشتباه بزرگی است. باید 6/1 میلیون بشکه نفتی که در پالایشگاهها مصرف میشود را صرف ساخت پالایشگاههای مناسب برای تولید محصولات با کیفیت کرد، نه اینکه آنها را تبدیل به بنزین و نفت کوره کنیم و به قیمت ارزانتر بفروشیم.
* ساخت هر پالایشگاه چقدر هزینه دارد؟
** 2 تا 3 میلیارد دلار ساخت پالایشگاههای جدید هزینه دارد و تا 3 سال ساخت پالایشگاه زمان میبرد.
* آیا امکان مالی این اقدام را داریم؟
** میتوانیم از شرکتهای خارجی هم در کنار منابع مالی داخلی کمک بگیریم، اما تا زمانی که وضعیت مناسب جهانی بهبود پیدا نکند، وضع همینگونه خواهد بود.
* پس حرف آقای وزیری هامانه مبنیبر ساخت پالایشگاههای جدید و تولید بنزین تا سه سال آینده محقق میشود؟
** بله اما به شرطی که با پول فروش نفت پالایشگاههای نفت اصلاح شود.