سعید حجاریان در مقالهای با عنوان "آشنایی با علم بیگانگی با معرفت" که در افتتاحیه اردوی تشکیلاتی فرهنگی آموزشی انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه تهران و علوم پزشکی تهران در تالار شهید رجببیگی دانشکده فنی دانشگاه تهران قرائت شد نسبت به خطر الیناسیون در جوانان و علمگرایی محض به جای معرفتگرایی هشدار داد.
آیا تا به حال از خود پرسیدهاید که چرا یک کشاورز با فرآیند تولیدخود بیگانه نیست به علت این که او در تمام مراحل تولید دخیل است و به آن آگاهی دارد. به این بیگانگی از فرآیند تولید الیناسیون میگویند.براثر انقلاب صنعتی و توسعه سرمایهداری الیناسیون بیشتر در کار بدی مطرح بوده است و ماکس و وبر هم الینهشدن درکاریدی را مطرح کرده بودند درحال حاضر مقصود الیناسیون درکار دانشگاهی و ذهنی و بیگانگی از فرآیند فکری است. عوارض الیناسیون فکری- دانشگاهی چیست؟ به طور مثال وقتی در غرب از یک فرد متخصص پیشرفته در یک علم خاص پرسیده میشود که فرماندار ایالتت کیست یا بر فرض نمایندهات در مجلس سنا کیست نمیداند.
او حتی فرق بین ایران و عراق را هم که تنها دریک حرف (در نگارش لاتین) تفاوت دارند نمیداند. یادآوری میشود که علم خصلت انباشتگی دارد وبنابراین شما اگر بخواهید درزمینهای متخصص شوید باید حاصل سالها تحقیق و پژوهش را مطالعه کنید تا بتوانید به نکته جدیدی برسید. در غرب به یک سری افراد که صرفا در یک زمینه تخصص دارند افراد تکساحتی میگویند. حجاریان ادامه داد: این در حالی است که آدم دارای ابعاد بسیار متنوعی است. آدم هنر و زیبایی میخواهد. شادی میخواهد. ادبیات میخواهد محیطزیست میخواهد. آیا آدم نباید بداند همسایهاش چه کسی است. چه مشکلی دارد کشورش چه مشکلی دارد آیا او نباید بداند چه کسانی بر او حاکم هستند در سطح کلان کشورش چه میگذرد آیا آدم حق حاکمیت ندارد وقتی میخواهد رای بدهد نباید بداند به چه کسی رای بدهد بهتر است عضو شورای مرکزی جبهه مشارکت با طرح این پرسش که چرا دولتها مشوق تیلوریسم هستند بالا رفتن تولید و ارزش افزوده و غیرسیاسی کردن دانشگاهها را دلیل این کار دانست و اظهار داشت: در کشور ما با افزایش فشارهای سیاسی واجتماعی روندهایی اتفاق میافتد که یکی از آنها قطعا فرار مغزهاست. عدهای نیز در این وضعیت تن به وضع موجود داده و به دنبال زندگی خود میروند و حتی اخلاق را نیز کنار میگذراند. عدهای دچار افسردگی میشوند و به سمت انزواطلبی می روند و یا منتطر منجی یا دست خارجی مینشینند. عدهای دیگر به سمت اعراض اعتراض و تعرض میروند. اعراض به معنی رویگردانی منفی اعتراض به معنی بیان کردن نارضایتی و تعرض به معنی عمل خشونتآمیز است. حجاریان سپس با طرح این سوال که برای همه اینها چه باید کرد ابراز عقیده کرد : دولتها میخواهند دانشگاهها و دانشجوها را غیرسیاسی کنند یا باید مروج سیاستهای آنها باشید و یا ساکت باشید. چرا میانه آنها با رشتههای علوم انسانی به اندازه علوم دقیقه خوب نیست چون علوم انسانی کمتر قابلیت الینه کردن آدمها را دارد ولی علوم دقیقه بیشتر این قابلیت را دارد وی با بیان اینکه راه برون رفت از این بحران در رشتههای غیرعلوم انسانی چیست پاسخ داد: ایجاد رشتههای بین رشتهای مثل مدیریت صنعتی و یا اقتصاد بهداشت و .... و ایجاد شبکه یا ngo بین رشتهها راه برون رفت از این بحران است. در ایران این کار را خود دانشجویان باید بکنند و انجمنهای اسلامی این توانایی را دارند و به خصوص در انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه تهران و علوم پزشکی تهران به علت تعدد وتکثر رشتهها این امکان بیشتر وجود دارد. این وظیفه شماست که این شبکه را بین رشتهها ایجاد کنید. شما میتوانید با تهیه فهرستی از کلاسهای مفید استادان مختلف در رشتههای مخلتف علوم انسانی و کلاسهای خارج دانشگاهی معرفت شناسی ادبی اعتقادی و ... و ارائه آن به دانشجویان علاقهمند زمینه ایجاد این شبکه را فراهم آورید . حتی دیدن فیلم وتئاتر و گوش دادن به انواع موسیقی و خواندن کتابهای متنوع نیز در همین راستاست . عضو شورای مرکزی جبهه مشارکت در ادامه سخنانش که به صورت مقاله ارائه شد این پرسش را مطرح کرد که بین الیناسیون علمی و فرآیند دموکراسی درجوامع چه نسبتی وجود دارد حجاریان در پاسخ به این پرسش گفت: دموکراسی دارای دو شاخص رقابت ومشارکت است . در غرب شاخص بالا رفته و شاخص مشارکت پایین آمده است . در آمریکا و انگلیس احزاب نخبهگرا هستند آنها هستند که با تبلیغات تودهها را سازماندهی میکنند. بر فرض در شرق و غرب آمریکا که خرده بوروژواها و کشاورزان بیشتر هستند. رای دموکراتها پایینتر است و گرایش به سمت جمهوریخواهان بیشتر دیده میشود. البته مساله نژاد سفید و سیاه و اقلیتها در شرق وغرب آمریکا که بیشتر دموکراتها گرایش دارند نیز مطرح است . بنابراین تودهها برای جمهوریخواهان مهمتر و نخبگان برای دموکراتها مهمتر هستند. البته نخبگان درحال حاضر در آمریکا از نظر کمی خود به توده بدل شدهاند نخبگان در کشور ما با نخبگان غرب متفاوت هستند. وی ادامه داد: نخبگان غرب الینه شده واز معرفت دور شدهاند. البته در جنوب اروپا به خصوص ایتالیا اسپانیا پرتغال و یونان معرفت مشتری در میان نخبگان دیده میشود ودر واقع هر چه سرمایهداری شدید باشد الیناسیون نخبگان بیشتر خواهد بود. درحقیقت تیلوریسم زاده کاپیتالیسم است. نخبگان ما نیز هنوز معرفت دارند اهل سیاست هستند و میفهمند . در کشور ما نیامدن نخبگان به صحنه انتخابات به نفع دولتهاست. وی ابراز عقیده کرد: آنها احزاب پادگانی و قدرت بسیج تودهها را در دست دارند . در واقع دولت مردان در شعار مخالفت غرب هستند ولی در واقع همانطور عمل میکنند و نخبگانی را میخواهند که الینه شده باشند. علایمی هست که نشان میدهد که میخواهندنسل جدید ما را به سمت علم زدگی و خروج از دایره معرفت سوق دهند. حجاریان گفت: این سوال پیش میآید که چرا ما ایرانیها دچار تیلوریسم علمی شدیم در حالی که کشورهای دیگر مثل لبنان ترکیه و... با اینکه از ما پیشرفتهتر هستند این قدر از سیاستزده نشده و دچار تیلوریسم علمی نشدهاند. حتی مردم این کشورها نیز از لحاظ معرفت از ما بهترند. دین هنر سینما تولیدات فرهنگی شعر و ادبیات همه از نتایج معرفت در میان مردم هستند. کشورهایی مثل چین و ژاپن نیز با اینکه از ما پیشرفتهترند به لحاظ تولیدات فرهنگی از ما قویترند. تفاوت ما با آنها چیست که آنها این چنین پیشرفته و از نظر معرفت برتر هستند ولی ایران را شاید بتوان از این نظر با کشوری مثل امارات مقایسه کرد. یکی از علل نفت است که دست دولت را باز میگذارد و باعث میشود که دولت احتیاجی به مالیات مردم نداشته باشد. علت دوم آن است که بعد از آمدن و رفتن خاتمی مردم به این نتیجه رسیدند که او نیز نتوانست کاری برای آنها بکند و اصلاحات فایدهای نداشت و به خصوص بعد از ردصلاحیتهای مجلس هفتم این ناامیدی بیشتر شد. میتوانیم بگوییم پس از این وقایع ما مادیگراتر شدهایم. مردم ما دچار مشکلات معیشتی شدهاند و هر کسی در این دنیای وانفسا به دنبال حل مشکلات خود میرود و حتی علمجویی و تمایل آنها برای ورود به دانشگاهها نیز برای دستیابی به ثروت و منزلت است. بنابراین از سه منبع کمیاب موجود که قدرت ثروت و منزلت هستند راه قدرت و سیاست در صورتی که مروج سیاست آنها نباشید مسدود است ولی در صورتی که به الیناسیون علمی تن بدهید مسیر ثروت و منزلت را باز گذشتهاند. مسیر معرفت نیز که شامل دینورزی هم میشود بسته شده است و ما در صورتی اجازه استفاده از اینها را خواهیم داشت که بخشی از دستگاه ایدئولوژیک دولت بشویم.