ابراهیم یزدی گفت: در اصول، مواضع و مبانی هیچ نوع تمایزی میان عناصر اصلی دموکراسی و دین رحمانی وجود ندارد. این فعال سیاسی در چهارمین روز از همایش "دموکراسی در بستر دین رحمانی" با موضوع "حکومت دینی و دین حکومتی" اظهار داشت: معمولا زمانی که از دموکراسی صحبت میشود، مردمسالاری به ذهن خطور میکند؛ مردمسالاری دارای پیششرطهایی است که بدون تحقق آنها دموکراسی وجود نخواهد داشت. دموکراسی رابطه تنگاتنگی با مردمسالاری دارد از این رو اگر به حقوق مردم توجه نشود، در حقیقت دموکراسی به معنای حقیقی را نپذیرفتهایم.
وی افزود: جامعه انسانی، جامعهای بسیار متکثر و چندصدایی است و در جهان هیچ کس حق ندارد به صورت مطلق برخورد کند. کسی که حاضر نیست افکار دیگران را تحمل کند، خود را حق مطلق میداند. انسان موجودی اجتماعی است؛ هنگامی که میخواهیم از دموکراسی در بستر دین رحمانی صحبت کنیم، باید به این سوال پاسخ دهیم که آیان قرآن، اختلاف میان مردمان را میپذیرد یا خیر؟ هنگامی که بین اقوام اختلاف است خدا میگوید این اختلافها را بهانهای برای جنگ قرار ندهید.
این فعال سیاسی ابراز عقیده کرد: هر دولت و حکومتی همیشه از معیارهای خاصی برای آزادی فکر، اندیشه و مخالفان خود استفاده میکند؛ باید دید در یک جامعه تا چه حد روزنامهها میتوانند عملکرد حاکمان را به نقد بکشند و آیا به واقع همان گونه که پیامبر (ص) در رفتارهایشان تسامح و تساهل داشتند، دولتها نیز به دموکراسی واقعی روی آوردهاند؟ آیا دموکراسی اصل آزادی در جامعه را با خود به همراه آورده است یا خیر؟ دموکراسی حقیقی باید در سطح ساختارهای حقوق تعریف شود و آحاد ملت باید بتوانند در تمام حالات، افکار خود را بیان کنند. وی در بخش دیگر سخنانش اظهار داشت، پیشرفت تکنولوژی تقابل خاصی میان دولت و ملت به وجود آورده است. امروز تعامل میان دولتها و ملتها وجود ندارد و عملا زندگی هرکس در انحصار قدرت قرار گرفته است و تنها قانون است که میتواند این قدرت عظیم دولت را مهار کند.
یزدی گفت: مردم حق دارند از حکومتشان انتقاد کنند و حکومت دینی باید در فرآیند حکومتی شکل بگیرد که خواست مردم جامعه است. حکومت دموکراسی صرف نظر از اسمش باید دارای ارزشهایی با خواستههای رحمانی باشد. ما هیچ گاه در منظر تاریخ چیزی به عنوان دین حکومتی نداشتهایم، به این منظور که دین برای حفظ خواستار حکومت مطرح میشود؛ در تاریخ تمام مشکلات از طرف دین دولتی به وجود آمده است و دین دولتی هیچ جایگاهیی در حکومت مردم بر مردم و دین رحمانی ندارد. این فعال سیاسی افزود: دموکراسی پدیدهی خودجوش درونی است اما مرزهای به وجود آمده را قطعا مردم تعیین میکنند و مطمئنا در هیچ کشوری آزادی بی حد و مرز وجود ندارد. یک دولت عاق و هوشیار نباید خواستههای مردم را نادیده بگیرد و باید در هر دورهای همه پرسی کند تا پایگاه خود را در میان مردم بازبینی کرده و مواضع خود را ترمیم کند.