جیمی کارتر*
ترجمه: محمدحسین باقی
هر چه انتخابات اخیر فلسطین کاملتر میشود، درک این نکته مهم مینماید که فرآیند گذار چگونه است و همچنین مهم است بدانیم که واکنش اسرائیل و ایالات متحده به این انتخابات چگونه خواهد بود. هر چند حماس ۷۴ کرسی از ۱۳۲ کرسی پارلمان را به خود اختصاص داد، اما محمود عباس از این حق برخوردار است که با ۸۸ رای مورد نیاز برای عملی کردن وتویش، قوانینی را پیشنهاد یا وتو کند. با وجودی که ۹ عضو حماس همچنان در زندان هستند اما آنها ۶۵ درصد آرا به علاوه هر حمایتی که از سوی طرف سومی را بتوانند به دست آورند در اختیار دارند. عباس هم قدرت انتخاب یا برکناری نخستوزیر، صدور احکامی با ضمانت قانونی در زمانی که پارلمان منحل است و نیز اعلان وضع اضطراری را دارا است.
وی، به عنوان فرمانده قوای مسلح نیز تاثیری چشمگیر بر نیروهای امنیتی و اطلاعاتی فلسطین دارد. پس از اولین جلسه پارلمان جدید ـ که روز شنبه بود ـ اعضا یک سخنگو، دو معاون و یک وزیر را بر خواهند گزید. به مقامات پارلمانی اجازه داده نمیشود که در قسمتهای اجرایی پستی را به عهده گیرند لذا رهبران حماس ممکن است توجه و تاثیر خود را بر پارلمان متمرکز و تکنوکراتها و میانهروهایی را برای نخستوزیری و پستهای کابینه پیشنهاد دهند. سه هفته به نخستوزیر برای تشکیل کابینه مهلت داده میشود و اکثریت آرای پارلمان برای پذیرش و تایید نهایی لازم است.
نقش نخستوزیر از زمان عباس و احمد قریع که در دوره عرفات در این سمت بودند به طور گستردهای تقویت شده است و عباس هم اعلام کرده که نخستوزیری که اسرائیل را به رسمیت نشناسد و به اصول اساسی طرح «نقشه راه» هم پایبند نباشد انتخاب نخواهد کرد. این کار ممکن است به بنبست برسد اما گفتوگوی من با نمایندگان هر دو طرف نشان میدهد که آنها خواهان پرهیز از چنین بنبستی هستند. سخنگوی حماس مدعی است: «ما یک دولت متحد صلحطلب میخواهیم». اگر این جمله واقعاً صحیح باشد باید به آنها فرصت داد. طی این دوره بیثبات و متغیر برای تشکیل دولت جدید، مهم است که ایالات متحده و اسرائیل نقش مثبتی را ایفا کنند.
هر توافق تلویحی یا رسمی میان دوقدرت برای تخریب این فرآیند آن هم به واسطه تنبیه مردم فلسطین، مشکل ساز و دردسرآفرین بوده و پیامدهای مخربی بر جا میگذارد. متاسفانه، این مراحل از قبل در حال انجام بوده و در سراسر سرزمینهای فلسطینی و دنیا شناخته شده است. اسرائیل دیروز اقدام به مسدود کردن داراییهایی کرد که فلسطینیان از گمرکات و مالیاتها به دست میآورند. (حدود ۵۰ میلیون دلار در ماه) شاید تصمیم اسرائیل، شدت عمل بیشتری علیه حماس باشد. این کار موانع عمده مهمی را پیش پای کارکرد موثر دولت قرار میدهد.
عباس پس از انتخابات به من گفت که دولت فلسطین ۹۰۰ میلیون دلار مقروض بوده و قادر به پرداخت حقوق کارمندان خود در ماه فوریه نیست. با علم به اینکه حماس میراثدار یک دولت ورشکسته خواهد بود، مقامات آمریکایی اعلام کردهاند که تمام کمکهای مالی به حکومت جدید از جمله آنچه که برای پرداخت حقوق معلمین مدرسه، پرستاران، مددکاران، پلیس و سایر پرسنل لازم است را متوقف خواهند کرد.
تاکنون آنها از مانعتراشی در سر راه حکومت تازهکار حماس خودداری کردهاند و اجازه دادهاند که کمکهای بشردوستانه از طریق کانال نمایندگیهای سازمان ملل که مسئول در امور آوارگان، بهداشت و سایر خدمات انسانی است ادامه یابد. کنار زدن بخشهایی از مقامات حکومتی منتخب حماس که همان مفهوم تنبیه شهروندان فلسطینی را دارد، ممکن است این هدف نادرست را تکمیل کند اما نتیجه احتمالی، منزوی کردن فلسطینیان بیگناه و سرکوب شده خواهد بود که خشونت را دامن زده و تاثیر داخلی و احترام بینالمللی حماس را افزایش میدهد.
این قطعاً مشوقی برای حماس یا سایر نظامیان برای متعادل و نرم تر کردن سیاستهایشان نیست. انتخاب کاندیداهای حماس نمیتواند به طور گستردهای بر مذاکرات اصلی صلح تاثیر بگذارد، مذاکراتی که از ۵ سال پیش تاکنون متوقف شده است. یک توافق قابل مذاکره تنها راه برای یک راهحل دائمی برای دو طرف است که صلح را برای اسرائیل و عدالت را برای فلسطینیان به ارمغان خواهد آورد. در واقع، اگر اسرائیل خواهان دخالت دادن فلسطینیان در این فرآیند است، عباس به عنوان رهبر ساف میتواند این نقش مذاکراتی بیمانند را به عهده گیرد. تحت چنین حکومتی بود که عرفات برای رسیدن به توافق صلح اسلو با رهبران اسرائیلی به مذاکره پرداخت.
عباس از زمان انتخابش در یک سال گذشته به دنبال مذاکرات با اسرائیل بوده است و هیچ چیزی مانع او از مذاکرات مستقیم نیست، حتی اگر حماس به زودی گامهای اساسی اجتنابناپذیری برای توقف خشونت و به رسمیت شناختن حق حیات اسرائیل را برندارد. حداقل، برگرداندن پول فلسطینیان به خودشان، اجازه تداوم کمکهای بشردوستانه از طریق سازمان ملل و آژانسهای خصوصی، تشویق روسیه، مصر و سایر کشورها به وارد آوردن حداکثر تاثیر [و فشار] بر حماس برای نرمتر کردن سیاستهای منفیاش، حمایت از محمود عباس در تلاشهایش برای کاهش تنشها، اجتناب از خشونت و یافتن راههایی برای صلح پایدار، تخلف از هیچ اصل سیاسیای نیست.