تاریخ انتشار : ۱۷ مهر ۱۳۸۷ - ۱۳:۲۶  ، 
شناسه خبر : ۵۰۷۱۰
جنگ خلیج‌فارس پایان رکورد اقتصاد آمریکا
مونا مشهدی رجبی مقدمه: در مطالعه تاریخی و رکود اقتصادی آمریکا و راهکارهای آن، به رکود اقتصادی اوایل دهه 90 میلادی و درگیری جنگ خلیج‌فارس می‌رسیم. در این جنگ آمریکا برای مبارزه با 260 هزار نفری که تنها 2 هزار تانک و 600 جنگنده داشتند با تمام قدرت عمل کرد و از این طریق رکود را پشت سر گذاشت. در بررسی تاریخچه رکود اقتصادی آمریکا به سال 1990 میلادی می‌رسیم. در جولای سال 1990 میلادی اقتصاد آمریکا برای چندمین بار وارد رکود شد و این رکود تا ماه مارس 1991 میلادی ادامه یافت.

طبق آمارهای اقتصادی موجود در آن دوران بازار سهام سقوط کرد و نرخ رشد اقتصادی کاهش یافت. گفته می‌شود نرخ رشد اقتصادی این کشور در سال 1990 میلادی کمترین نرخ رشد بعد از جریان رکود بزرگ اقتصادی این کشور بود.

در این بازه زمانی بیشتر از 9/1 میلیون فرصت شغلی در آمریکا از بین رفت و نرخ بیکاری به بیشتر از 8 درصد رسید. بالا رفتن شمار بیکاران در کنار کاهش فرصتهای شغلی اقتصاد آمریکا را برای چندمین بار ملتهب کرد.

جنگ معجزه کرد

تحلیل‌گران بازارهای مالی بر این باورند که رکود اقتصادی آمریکا در اوایل دهه 90 میلادی می‌توانست وضعیتی مشابه رکود بزرگ اقتصادی آمریکا در سال 1930 میلادی ایجاد کند اما رشد هزینه‌های مصرفی دولت آمریکا مانع از وخامت بیشتر وضعیت اقتصادی آمریکا در آن سالها شد.

در سال 1930 میلادی هزینه‌های مصرفی دولت معادل 3 درصد از تولید ناخالص ملی این کشور بود در حالی که در سال 1990 میلادی مجموع هزینه‌های مصرفی دولت آمریکا از 25 درصد تولید ناخالص ملی این سرزمین هم بیشتر بود و به اقتصاد کمک کرد تا وارد رکودی به بزرگی و آسیب‌رسانی رکود دهه 30 نشود. در مورد دلایل رکود اقتصادی دهه 90 میلادی تردیدهای‌ زیادی وجود دارد. برخی دلیل این رکود را افزایش تولیدات صنعتی بیشتر از ظرفیت کارخانه‌ها می‌دانند که سبب شد تا ارزش دارایی‌های بسیاری از صنایع تنزل یابد. برخی دیگر کاهش سطح مصرف را عامل ایجادکننده این بحران می‌دانند که به دلیل رشد قیمت نفت و فرآورده‌های نفتی یا کاهش نرخ رشد جمعیت در ایالات متحده آمریکا ایجاد شد. دیگر تحلیل‌گران بازارهای مالی و اقتصادی رشد فن‌آوری‌های صنعتی و مالی را عامل ایجادکننده بحران اقتصادی آمریکا در دهه 90 میلادی می‌دانند. آنها برای تایید نظریه خود به ساخت کارتهای اعتباری الکترونیک و استفاده گسترده از آنها در آمریکا اشاره کردند و گفتند که ایجاد این کارتها و استفاده از آن سبب شد تا مصرف‌کنندگان آمریکایی برای خریدهای خود پرداخت انجام ندهند و بدهی‌های اشخاص بیشتر شود. رشد بدهی‌های خریداران به تولیدکنندگان فشار زیادی وارد کرد و سبب شد تا آنها توان کافی برای تامین نیازهای تولیدی خود را نداشته باشند. البته در این سالها دولت آمریکا به ریاست جمهوری جورج بوش پدر از سیاستهای اقتصادی هم بهره گرفت که از جمله آنها می‌توان کاهش نرخ مالیات برای ایجاد انگیزه کار و تلاش در مردم را نام برد ولی این سیاستها زمانی اجرا شد که اقتصاد در حال خروج از بحران بود و به روند بازسازی اقتصاد کمک کرد.

در روز دوم اوت سال 1990 میلادی ایالات متحده آمریکا که رهبری نیروهای ائتلاف سازمان ملل متحد را بر عهده داشت وارد جنگی با کشور عراق شد. این جنگ برای حمایت آمریکا از دولت کویت و کمبود اعتبار برای تولیدکنندگان سبب تشدید مشکلات اقتصادی شد و از سرعت فعالیت‌های اقتصادی کاست. گزارشهای ارائه شده توسط دولت آمریکا در سالهای آغازین دهه 90 میلادی نشان می‌دهد که در این سالها علاوه بر سقوط بازار سهام و بازار اوراق قرضه دولتی تولید ناخالص داخلی آمریکا 25 درصد کاهش یافت و نظام بانکی بسیار ضعیف شد.

جنگ خلیج‌فارس

این بار نیز در دوران رکود اقتصادی آمریکا جنگی دیگر در گرفت که به زعم بسیاری از تحلیل‌گران بازگرداندن سرزمین اشغال شده کویت به حاکمیت امیر کویت بود. طبق آمارهای موجود در این جنگ 956 هزار نفر سرباز شرکت کردند که در صورت اضافه کردن شمار فرماندهان و افرادی که در خارج از میدان به ارائه راهکارهای نظامی و هدایت گروهها مشغول بودند به رقمی بیشتر از یک میلیون و 300 هزار نفر می‌رسیم. گفته می‌شود در این جنگ 1820 جنگنده حضور داشت که 1376 عدد از آنها جنگنده‌های آمریکایی بودند.

ساخت این جنگنده‌ها و ارائه آن به سربازان عراقی به معنای راه‌اندازی کارخانه‌های در حال رکود و به کارگیری شمار زیادی از بیکاران و ایجاد ارزش افزوده در جریان تولید است. از طرف دیگر در جنگ مورد مطالعه 3318 تانک آمریکایی، 8 حمل کننده هواپیما، 2 کشتی جنگی، 20 تخریب‌کننده و 5 زیردریایی نیز مورد استفاده قرار گرفت که همگی ساخت کشور آمریکا بود. پژوهش‌ها نشان می‌دهد این دومین جنگ بعد از جنگ جهانی بود که نیروهای آمریکایی مستقیم در آن حضور داشتند. اولین جنگ، جنگ ویتنام بود که در جریان رکود تورمی سال 1970 میلادی اتفاق افتاد و دومین جنگ نیز جنگ خلیج‌فارس بود که اوایل دهه 90 میلادی در کشورهای حاشیه خلیج‌فارس اتفاق افتاد.

پیش از وارد شدن نیروهای ائتلاف در جنگ، عراق به کشور کویت حمله کرد و نیروهای این سرزمین وارد خاک کویت شدند. هم زمان با این حمله برخی از کشورهای عضو سازمان ملل متحد عراق را تحریم اقتصادی کردند ولی این تحریم نتوانست مانع از پیشروی عراق در خاک کویت شود. به همین دلیل نیروهای ائتلاف به رهبری ایالات متحده آمریکا وارد این جنگ شدند و به کویت کمک کردند تا حاکمیت خود را باز پس بگیرد.

با ورود نیروهای ائتلاف به جنگ، اوائل ماه ژانویه سال 1991 میلادی نیروهای عرای از خاک کویت خارج شدند. متحدان اصلی آمریکا در جنگ خلیج‌فارس کشورهای انگلیس، فرانسه کانادا و نروژ بودند که توانستند با همکاری یکدیگر کویت را تا 28 فوریه سال 1991 میلادی به سران این کشور بازگردانند و از نیروهای خارجی تخلیه کنند.