محمد امین
خبرگزاریها میگویند: «جک استراو» که به دعوت وی جلسه فوقالعاده وزرای امور خارجه «مثلث اروپا» تشکیل شد، «نگرانی عمیق» خود را از عملکرد ایران اظهار و تاکید کرده است که اگرچه این مسئله را باید از طریق صلحآمیز حل کرد، اما باور دارد که «بیش از این نمیتوان با ایرانیها به توافق رسید»، هرچند وی راهحل نظامی برای این مسئله را رد کرد. پرسش این است کدامین اتفاق ویژه باعث شده است که به ناگهان وزیر خارجه انگلیس دست از مذاکره شسته و اعلام کرده است که «بیش از این نمیتوان با ایرانیها به توافق رسید» آیا نشانههایی قطعی از ساخت بمب اتمی در ایران کشف شده است؟
آیا ایران معاهدات بینالمللی را نقض کرده و علاماتی دال بر احتمال برهم زدن نظم بینالمللی را ارسال کرده است؟ نگاهی به خبرهای اخیر دال بر آن است که هیچ کدام از این وقایع رخ نداده است بلکه فقط و فقط ایران اعلام داشته است در چارچوب حقوق خود برای تحقیقات هستهای که منبعث از معاهده انپیتی است؛ قصد دارد زیر نظر آژانس بینالمللی و در چارچوب معاهده انپیتی و پروتکل الحاقی تعلیق اختیاری خود را کنار گذاشته و به دانشمندانش اجازه دهد به پژوهشهای خود برای نیل به اهداف انسانی و علمی و در راستای رسیدن به تکنولوژیهای برتر که میتواند زندگی بهتری را برای مردمانش فراهم کند، ادامه دهند.
اعلام پایان امیدها از سوی وزیر خارجه تروئیکای اروپایی و حتی دخالت وزیر خارجه ژاپن در این مورد در حالی صورت میگیرد که ایران به رغم علم به بازیگریهای کشورهای اروپایی و البرادعی درون سناریوهای طراحی شده توسط ایالات متحده اجازه هزار و چهارصد ساعت کار بازرسی آژانس را داده است و حتی فراتر از محدودههای ممکن با آنکه پروتکل الحاقی هنوز به تصویب مجلس شورای اسلامی نرسیده؛ درون آن همکاری کاملی به عمل آمده است. شاید اکنون که همکاری و ابراز حسن نیتها برای رفع شبهات غربیها برخلاف انتظارها به نتیجه نرسیده و از قضا سرکنگبین صفرا افزوده است؛ زمان آن باشد که در ادامه راه نوعی بازنگری استراتژیک صورت پذیرد؛ تغییرات استرانژیکی بر پایه مبانی زیر:
ـ براساس کدام منطق ایران مکلف است ابهامات و شبهات ذهنی غربیها نسبت به حسننیت خود را رفع نماید؟ اساساً ابراز حسننیت عملی دشوار و متکی بر میزان اعتماد طرفهای مقابل است لذا حال که ما با کشورهایی با رفتار تخاصمآمیز روبهرو هستیم این ابراز حسننیت هیچ گاه به نتیجه نخواهد رسید. ضمن آنکه در حقوق بینالملل سوء نیت باید اثبات گردد و نه حسن نیت.
ـ عقلاً هیچ ضرورتی وجود ندارد که ما برای حق قانونی و به رسمیت شناخته خود به چانهزنی و تقاضا بپردازیم. تحقیقات هستهای بر پایه مواد مصرحه معاهده انپیتی حق ایران بوده و نباید حق به رسمیت شناخته شده را با مذاکره در محل تردید قرار داد.
ـ نرمش بیش از حد ایران مایه سوء استفاده کشورهای غربی شده است شاید گذشتگان ما درست میگفتهاند که«نیکی چو از حد بگذرد نادان خیال بد کند» به همین دلیل باید به آنان فهماند که ایران همه گزینههای ممکن را تا هر کجا که لازم باشد؛ روی میز تصمیمگیری خود دارد و این غربیان هستند که باید متقاضی مذاکره باشند و نه ما.
ـ قرار دادن انپیتی معاهدهای است یکپارچه، اگر قرار است که دشواریهای آن برای ایران باشد و منافع آن از ایران دریغ گردد؛ چه لزومی برای بقا در انپیتی وجود دارد؟ به همین دلایل معتقدیم که طرح جدی گزینه خروج از انپیتی باید تا دیر نشده در میان گزینههای مورد بررسی ایران قرار گیرد.