لیبرالها
طیف سوم در دولت پوتین لیبرالها هستند که بخش دیگری از پُستها را در ساختار سیاسی و در دولت پوتین در اختیار گرفتهاند. افراد متنفذ این طیف اقتصاددانان و فعالان اقتصادی هستند که عمدتاً در ساختارهای اقتصادی حضور دارند و از سوی پوتین برای انجام اصلاحات و پیشبرد توسعه اقتصادی بکار گرفته شدهاند. این گروه به واسطه دیدگاههای لیبرال خود به سیاستهای اقتصادی که البته با تأکید بر نقش پررنگتر دولت در حوزه اقتصاد متفاوت از دیدگاههای لیبرالهای اقتصادی غربی است، به عنوان لیبرال شناخته میشوند.
دیمیتری مدودف (معاون سابق رییسجمهور، رییس سابق نهاد ریاست جمهوری و رییس هیأت مدیره شرکت گازپروم) رهبر و ولادیسلاو سورکف (معاون اول رییس نهاد ریاست جمهوری)، دیمیتری کوزاک (نماینده ویژه رییسجمهور در ناحیه جنوب)، الکسی میلر (رییس شرکت گاز پروم)، گرمان گرف (وزیر توسعه اقتصادی) سایر اعضای این طیف هستند. اعضای این طیف وابسته به مراکز قدرت اقتصادی و تجاری هستند و تسلط آنها بر شرکت پرقدرت گاز پروم نفوذ زیادی به آنها در اعمال تأثیر بر تصمیمسازیها به ویژه در اقتصاد خارجی داده است. لیبرالها از نظر اقتصادی، اتحادیه اروپا و آمریکا را شرکای اصلی روسیه و روسیه را جزیی از فضای سیاسی- اقتصادی غرب میدانند، اما این مسأله از نظر آنها به معنای تابعیت روسیه از غرب نیست. پوتین برای اتخاذ تصمیمات و مدیریت امور داخلی و خارجی کشور سه حلقه مشورتی دارد که قدرتگرایان و لیبرالها با توجه به دامنه نفوذ خود با حضور در این حلقهها به اعمال تأثیر بر تصمیمسازیها اقدام میکنند. پوتین به طور رسمی و مرتب شنبهها و دوشنبههای هر هفته با وزرا، معاونین و مشاورین خود جلسه دارد. جلسه دوشنبههای پوتین با اعضای دولت در دفتری در کرملین و با حضور اعضاء اصلی نهاد ریاست جمهوری انجام میشود و اخبار این جلسات بطور رسمی از منابع خبری پخش میشود. در این جلسات برخی وزراء از جمله وزیر منابع طبیعی و وزیر حملونقل همیشه حضور ندارند، اما برخی مقامات نهاد ریاست جمهوری از جمله مدودف و سچین معمولاً همیشه حاضر هستند.
جلسات شنبههای پوتین حالت رسمی ندارد و معمولاً تعداد افراد شرکتکننده در این جلسات از هشت نفر تجاوز نمیکند. این جلسات با حضور رؤسا و مقامات ساختارهای قدرت از جمله وزارتخانههای دفاع، امور خارجه و کشور، رؤسای افاسب و اسویآر، دبیر شورای امنیت، نخستوزیر و رییس و برخی اعضای نهاد ریاست جمهوری تشکیل میشود. مطبوعات روسیه از این جلسات به عنوان جلسه شورای امنیت یاد میکنند.
نتیجهگیری
رقابتهای جناحی و گروهی در دولت پوتین فرآیندهای نهادی در دولت او را با مشکل عدم تفکیک مسئولیتها، حوزه وظایف و تکریم شایستهسالاری مواجه کرده است. به نحوی که در دوره پوتین به واسطه برتری جناح قدرتگرا و افراد متنفذ آن، موقعیت و جایگاه نهادهای رسمی و مسئول در حوزههای مختلف به نحو محسوسی کاهش یافته، امکان ابتکار از آنها سلب شده و صرفاً به اجرای سیاستهای تعیین شده از سوی پوتین و این طیف محدود شدهاند. برهمین اساس مهمترین اشکال نفوذ قدرتگرایان در ساختارهای سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی عدم تخصیص آنها در این حوزهها است که به نظر میرسد این امر در بلندمدت ساختارهای مذکور را با مشکلات عدیده مواجه کند. تسلط قدرتگرایان تکثّرگرایی در ساختارهای سیاسی را کاهش داده و بستر لازم برای جذب ورودی از مجاری مختلف و لحاظ کردن منافع تمام گروهها در تصمیمسازیها را محدود کرده است. در این فضا نهادهای مسئول انگیزه بایسته برای تقویت توانمندیهای سازمانی و افزایش ظرفیتهای اقدام خود را نیافته و به نظر میرسد این امر موجب آن خواهد شد که روندهای نهادی در دولت هرچه بیشتر در معرض تمایلات اقتدارگرایانه یکسونگر گروهی و جناحی و در نتیجه بیثباتی قرار گیرد.