مهناز ظهیرینژاد
استقبال هند از رئیسجمهوری آمریکا، گرچه با به نمایش گذاردن اعتراضات هواداران احزاب چپ همراه است اما نمایانگر توافق نهایی رهبران سیاسی هند در هدایت هر چه بیشتر سیاست خارجی این کشور در نزدیکی به ایالات متحده به ویژه در برنامه انرژی هستهای جورج بوش است.
همکاریای که براساس آن ایالات متحده، دولت هند را در تولید سوخت و ساخت راکتورهای اتمی آب سنگین و واردات اورانیوم غنی شده در ساخت راکتورهای آب سبک جهت دستیابی این کشور به تکنولوژی پیشرفته اتمی، یاری میرساند.
به همین دلیل است که سیاستمداران هند آن را فرصت بزرگی به شمار میآوردند که نباید موضوعاتی مانند برنامه هستهای ایران، اعتراضات کمرنگ برخی از گروههای چپ و تظاهرات به مسلمانان و شیعیان در مخالفت با سیاستهای ایالات متحده تاثیر و نقشی در آن ایفا کند. و شاید به همین دلیل است که رای منفی نماینده هند و عدم حمایت این کشور از ایران در آژانس بینالمللی انرژی اتمی که اعتراض احزاب چپ در پارلمان را به دنبال آورده و توضیحات نخستوزیر هند را الزامی کرده بود، هماکنون یک روز پیش از استقبال از جورج بوش، در سخنرانی مان موهان سینگ در پارلمان این کشور ضرورت هیچ توضیحی را برنمیتابد.
آنچه که مان موهان سینگ در رابطه با سفر جوج بوش به این کشور بیان داشت ادامه برنامه هستهای، نشات گرفته از بینش جواهر لعل نهرو است؛ فرایندی شگرف و عظیم که براساس آن حکومت کنونی نیز هم اکنون باید این کشور را به عنوان یک قدرت اتمی به تکنولوژی پیشرفته صلحآمیز اتمی تجهیز کند و در همین راستا است که تنظیم برنامه انرژی هستهای کشور به دور از تاثیر هرگونه دخالت و عامل خارجی بر سایر اهداف اولویت پیدا میکند.
اگرچه نخستوزیر هند از عدم پذیرش هرگونه عامل خارجی سخن به میان آورد و اعلام کرد که دیدار امروز بوش از هند براساس توافق دو کشور در 18 جولای 2005 تنها دیداری برای توسعه ظرفیتهای انرژی هستهای هند در ابعاد صلحآمیز است و تعیینکننده استراتژی این کشور در سیاست خارجی هند و به ویژه در موضوع سیاستهای جهانی آمریکا در انرژی هستهای نیست اما در حقیقت توافق 18 جولای زمینهساز بسیاری از سیاستهای هند در رابطه با سیاست خارجی آن کشور شده است.
سیاستهایی که در درجه نخست عدم حمایت از ایران و تعویق یا تعلیق قرارداد صدور گاز ایران به این کشور را که منافع اقتصادی قابل توجهی را برای هند به همراه میداشت موجب شد.
رهبران سیاسی هند بر این باور هستند که به عنوان یک قدرت اتمی که عضویتی در NPT (معاهده منع تولید سلاحهای هستهای) ندارد، برای ادامه برنامه هستهای خویش نیازمند مساعدت ایالات متحده هستند، مساعدتی که رویکرد جدید و گذر از سیاستهای پیشین را میطلبد.
و این کافی به نظر میرسد تا بزرگترین حزب چپ ائتلافکننده با حزب کنگره در پارلمان، منافع ملی این کشور را بر ایدئولوژی مبارزه با امپریالیسم جهانی، در ارجحیت بداند و کودتای بوقوع پیوسته در سیاست خارجی هند را که نزدیکی بیشتر به غرب و ایالات متحده در مقابل حمایت از کشورهای جهان سوم و غیرمتعهدها است را به رسمیت شناسد، تا امروز هند در شرایطی به استقبال جورج بوش رئیسجمهوری آمریکا برود که تجدیدنظر در اصول سیاست خارجی خویش را به اثبات رسانده و در مقابل امنیت بینالمللی را برای توسعه اقتصادی خویش به دست آورده است، تنها در این وضعیت است که دولت هند میتواند اعلام کند به عنوان یک قدرت اتمی با هرگونه محدودیت در برنامه هستهای خویش مخالف است و استقلال عمل خویش را حفظ خواهد کرد.