با وجود آنکه مجلس اول به توپ بسته شد و تعداد زیادی از نمایندگان کشته شدند با این وجود در دوره دوم نمایندگان اولتیاتوم روس را به شدت رد کرده و آماده پذیرش هر نوع رویدادی شدند.
دولت ایران برای برنامهریزی و به روز کردن اداره امور کشور میخواست مستشار متخصص خارجی استخدام نماید، روس و انگلیس با این امر مخالفت نموده ایران را مورد تهدید قرار دادند. فرانسه و ایتالیا نیز امتناع ورزیدند. دولت ایران با تصویب مجلس هیاتی از مستشاران مالیه را به ریاست مورگان شوستر از آمریکا دعوت نمود. از سوئد، یالمارسون و از فرانسه دومورنی برای امور داخله وپرنی برای امور عدلیه به استخدام در آمدند.
مجلس دوم در روز 23 خرداد سال 1289 خ لایحه امتیازات مورگان شوستر را تصویب کرد. وی به سمت خزانهدار کل ایران منصوب شد. شوستر آمریکایی به سازمان و ترتیب امور براساس قوانین مالیه پرداخت. روس و انگلیس با اقدامات او، که با تبعیت و همکاری نزدیک با مجلس صورت میگرفت مخالف بودند. برای استعمار ترتیب اقتصاد ایران زیر نظر مجلس، قابل تحمل نبود.
شوستر همراه با چهار آمریکایی همکار خود در سمت خزانهدار کل فعالیت میکرد. از جمله کارهای او اجرا و دریافت قانون مالیات بود (قانون مالیاتی مصوب 12 خرداد 1289خ) هیات دولت طبق مصوبهای خزانهدار کل را موظف میکند که املاک شعاعالسلطنه و سالارالدوله برادر شاه را که بر ضد دولت قیام نموده و فجایع زیادی به بار آورده بودند، به نفع دولت تصرف کند.
روسها به بهانه این که این دو نفر تبعه روسیه هستند و کسی حق ضبط اموال آنان را ندارد مداخله نموده و با شوستر درگیر شدند. پارک شعاعالسلطنه به وسیله نظامیان روس و قزاقها مورد حمله واقع شد. همچنین ماموران مالیه از طرف شوستر به خانه علاءالدوله که از پرداخت مالیات خودداری میکرد رفته و مطالبات مالیات نمودند. علاءالدوله با توسل به صمصامالسلطنه رئیس الوزراء ماموران مالیه را خلع سلاح نموده و روانه کرد.
روسها این موارد را بهانه قرار دادند و تهدید کردند که تا 48 ساعت دیگر روابط خود با ایران را قطع خواهند کرد.
امپراتوری روسیه اخراج مورگان شوستر را خواستار شده و پس از تهدید و اولتیماتوم شفاهی در دو نوبت، اول، دهم آبان ماه و دوم، هفتم آذر سال 1290خ این اولتیماتوم در چهار ماده به رئیس دولت ابلاغ شد. صمصامالسطلنه متن اولتیماتوم را برای 76 نفر از نمایندگان حاضر در مجلس قرائت نمود.
مفاد اولتیماتوم بدین قرار است:
1- مورگان شوستر که به عنوان مستشار در امور مالیه کار میکند برکنار شود و به کشورش بازگردد و همکاران او برکنار شوند.
2- دولت ایران متعهد شود در مورد اشخاصی که میخواهد به عنوان مستشار دعوت نماید، قبلا با سفارتهای روس و انگلیس مشورت کند و با اجازه آنها دعوت به عمل آورد.
3- دولت ایران هزینه و مخارج لشکرکشی روسیه به ایران را بپردازد.
4- دولت روس، چهل و هشت ساعت به دولت ایران فرصت میدهد که بدین موارد عمل کند در غیر این صورت نیروهای نظامی روس از رشت و سایر مناطق به طرف تهران حرکت خواهند نمود.
اولتیماتوم در حالی به اطلاع مردم ایران میرسید که شایعات بسیاری در مورد حرکت نیروهای نظامی روسیه و تجهیزات جنگی به جانب سواحل ایران و حمله قریبالوقوع روسها در میان مردم تهران و سایر شهرها نگرانی بسیاری به وجود آورده بود. در تهران تعطیل عمومی برقرار شد و مردم در میدان بهارستان گرد آمدند.
در روز 15 آذر سال 1290خ مجلس با اکثریت قاطع اولتیماتوم را رد کرد. پس از رد اولتیماتوم به وسیله نمایندگان مجلس، مردم شادی بسیار کردند.
مردم ایران اجناس و سوار شدن به واگن روسی و انگلیسی و سایر ممالک اروپایی را تحریم نمودند.
دولت انگلستان به صورت کتبی از دولت ایران خواست که اولتیماتوم روسیه را قبول کند، دولت صمصامالسطلنه میکوشید که مجلس را به پذیرفتن اولتیماتوم متقاعد کند، اما موفق نشد.
مدت قانونی دوره دوم مجلس در ذیعقده 1329ق پایان یافت. اما چون در آن شرایط دشوار، امکان انتخاب و تشکیل مجلس بعدی، وجود نداشت. مجلس دوم در تاریخ 21 مرداد 1329ق قانون تمدید دوره دوم و ادامه اجلاس آن را به تصویب رسانید. هیات دولت و نایبالسلطنه تصمیم گرفتند بدون قید و شرط اولتیماتوم را بپذیرند. نایبالسلطنه به بهانه این که دو ماه از دوره نمایندگی و کلاً گذشته و مصوبات دو ماه اخیر آنها قانونی نیست مجلس را منحل اعلام و تعطیل نمود، درب عمارت بهارستان را بستند و از ورود وکلا به مجلس جلوگیری شد. روز بیستم آبان 1290خ خبر ورود قشون انگلیس به خاک ایران انتشار یافت، دولتهای روسها نیمه شمالی ایران و انگلیسیها نیمه جنوبی تا اصفهان را به آشغال نظامی در آوردند. مردم در تگنای قحطی، از پایتخت تا اقصی نقاط ایران در معرض هجوم بیگانگان قرار داشتند.
نایبالسلطنه ناصرالملک با پذیرش اولتیماتوم در تاریخ سوم دی سال 1290خ مجلس شورای ملی (دوره دوم) را منحل اعلام و فرمان آن را صادر نمود. به دستور صدراعظم، رییس نظمیه پیرم خان عمارت مجلس را اشغال نموده و در روز سوم دی از ورود نمایندگان ممانعت به عمل آورد. بدین ترتیب مجلس تعطیل شد و دولت نجف قلیخان بختیاری (صمصامالسلطنه) اولتیماتوم را رسما پذیرفت و شوستر به آمریکا بازگشت اجلاسیه دوم مجلس شورای ملی بیست و پنج ماه و نه روز ادامه داشت و با اولتیماتوم روسیه عمر آن پایان یافت. (24 آبان 1288- 3 دی 1290)
آشنایی با تاریخ مجالس قانونگذاری در ایران