آمریکا در برزخ خروج از عراق (قسمت اول)

بهترین مساله‌ای که هم‌اکنون می‌تواند رخ دهد این است که نیروهای آمریکایی هرچه سریع‌تر از عراق خارج شوند، عراقی‌ها را مجبور کنند که سرنوشت خود را به‌دست گیرند و کشورهای حوزه خلیج فارس را متقاعد سازند که از حاشیه بیرون آیند.

بنابراین دیدگاه، حضور گسترده نیروهای آمریکایی در خاورمیانه بهترین ابزار ممکن برای القاعده جهت جذب نیروهای جدید است و به همین علت خروج از عراق بهترین راه برای خنثی کردن این احتمال است.

علاوه بر آن آمریکا می‌تواند از 10 میلیارد دلاری که ماهانه در جنگ هزینه می‌کند برای نجات ارتش و سپاه تفنگداران دریایی که در حال سقوط هستند استفاده کند.

از نظر برخی گروه‌های سیاسی، کاملا مشخص است که تنها راه ممکن، ادامه جنگ تا هر زمانی است که لازم باشد. این گروه‌ها که با مقامات دولت بوش هم‌عقیده هستند اعتقاد دارند که خروج نیروهای آمریکایی از عراق باعث راه افتادن حمام خون در عراق، دادن پیروزی‌های بزرگ به القاعده، بی‌ثباتی خلیج‌فارس و به قدرت رسیدن تروریست‌ها در تمامی نقاط برای حمله به متحدان ما و خاک آمریکا خواهد شد.

کاخ سفید و حامیان آن‌که در معرض این خطرات قرار دارند، معتقدند آمریکا هیچ گزینه‌ای جز این ندارد که تا زمان شکل‌گیری دمکراسی در عراق در این کشور باقی بمانند، پروژه‌ای که به گفته خود آنها یک نسل به طول خواهد انجامید.

خط‌مشی‌های بی‌معنی

چهار سال پس از تهاجم آمریکا به عراق، هیچ‌کدام از این خط‌مشی‌ها معنی چندانی ندارد، حمایت سیاسی از جنگ کاهش یافته، آمریکایی‌ها خواستار بازگشت نیروهای خود به خانه هستند، ولی آنها این مساله را نیز می‌دانند که این اتفاق به زودی رخ نخواهد داد و هر زمانی که آمریکا از عراق خارج شود، این کشور می‌تواند بسیار آشفته‌تر و خشنوت‌آمیز‌تر شود.

آنها این مساله را آموخته‌اند که در خاورمیانه هیچ کنترلی بر وقایعی که ممکن است رخ بدهد ندارند و دیدگاه شما نسبت به جنگ یا چگونگی شکل‌گیری آن هرچه که باشد، وقایع، احتمالا آنگونه که انتظار می‌رود رخ نخواهد داد.

در حالی که کاخ سفید و کنگره بر سر جدول‌های زمانی و معیارها، برآوردهای اطلاعاتی و گزارش‌ها بحث می‌کنند، سؤال واقعی که وجود دارد همان سؤالی است که هیچ‌کدام از طرفین به خوبی به آن پاسخ نمی‌دهند، یعنی ما چگونه از عراق خارج شویم که خطرات را به حداقل برساند و کارهای ممکن را به نحو احسن انجام دهد؟

بهترین مغزهای استراتژیک در دو حزب جمهوریخواه و دمکرات، ماه‌ها است که اعلام کرده‌اند پاسخ به این سؤال این است که راه خروج خود از عراق را درهم و برهم کنیم، زیان‌های خود را با دقت کاهش دهیم و سعی کنیم آنچه را که می‌توانیم در این ماموریت نجات دهیم.

حتی در بهترین شرایط نیز عقب‌نشینی آمریکا از عراق باعث وارد شدن لطمه به شهرت آمریکا خواهد شد. البته این رسوایی منافعی را نیز به همراه خواهد داشت، در صورتی که آمریکا به صورتی خردمندانه از عراق خارج شود، می‌تواند توانایی خود برای پیشبرد منافعش و جلوگیری از تجاوزات فراتر از عراق را مجددا به دست آورد.

آنچه ما به آن نیاز داریم یک شعار سیاسی نیست، بلکه یک سیاست چندجانبه است. بنابراین طرح، ما باید به دولت عراق صریحا اعلام کنیم که قصد داریم از عراق عقب‌نشینی و از اواسط سال 2008 نیز عقب‌نشینی منظم خود از این کشور را آغاز کنیم و نیمی از نیروها را به‌ خانه بازگردانیم.

حدود 50 تا 100 هزار تن از نیروهای آمریکایی در عراق باقی‌ خواهند ماند تا از حیاتی‌ترین منافع آمریکا، یعنی عدم ارائه پناهگاه به القاعده و جلوگیری از گسترش جنگ داخلی تقریبا اجتناب‌ناپذیر عراق به کشورهای همسایه دفاع کنند، البته کاهش حضور نظامی آمریکا در عراق باید با افزایش فعالیت‌های دیپلماسی آمریکا در منطقه همراه باشد.

خروج آهسته از عراق چندان امیدبخش نیست و نه جرج بوش را راضی خواهد کرد، نه رقیبان او را. این وضعیت احتمالا بسیار شبیه به همان وضعیت آشفته‌ای است که نیروهای آمریکایی هم‌اکنون دارند، حال آن‌که عقب‌نشینی مسئولانه، باعث به حداقل رسیدن تلفات آمریکا و خروج آمریکا از وضعیت سیاسی می‌شود که هم‌اکنون در داخل کشور درگیر آن شده است.

در جهانی که مملو از گزینه‌های بد است، عقب‌نشینی چند مرحله‌ای بهترین گزینه موجود است.

بحث‌های سیاسی در مورد عراق دیگر مفید نیست، در هفته‌های اخیر در مجلس سنا، دمکراتها خود را برای تشکیل جلسه شبانه در مورد قطعنامه دیگری که محکوم به شکست بود آماده می‌کردند.

لایحه دمکرات‌ها

لایحه «کارل لوین» و «جان رید» خواستار آن بود که دولت طی 120 روز عقب‌نشینی از عراق را آغاز کند و تنها تعداد بیان نشده‌ای از نیروها را در عراق باقی بگذارد تا با تروریست‌ها مبارزه و از سفارت آمریکا در بغداد محافظت کنند.

ممکن بود بسیاری از جمهوریخواهان، اگر احساس نمی‌کردند که دمکرات‌ها تمام شب بیدار مانده‌اند تا به ضرر بوش برای خود امتیاز کسب کنند به صورت خصوصی از آن حمایت می‌کردند، ولی حتی در صورتی که این لایحه به تصویب می‌رسید نیز کارشناسان لجستیک ارتش می‌گفتند که به بیش از 120 روز برای بازگرداندن نیمی از نیروها از عراق، زمان احتیاج دارند.

واقعیت این است که خروج سریع از عراق بسیار دشوار است. شوروی برای خروج 120 هزار نیروی خود از افغانستان 9 ماه زمان صرف کرد. هر چند آنها تنها می‌خواستند به کشور خود که در همسایگی افغانستان بود بازگردند، ولی در این راه، بیش از 500 نیروی خود را از دست دادند.

به گفته مقامات پنتاگون، خارج کردن 10 گردان جنگی (نزدیک به 30 هزار نیرو به همراه تجهیزات و نیروهای پشتیبانی‌ آنها) دست‌کم 10 ماه به طول می‌انجامد، البته این تنها بخشی از تصویر است، زیرا غیرنظامیانی نیز وجود دارند که احتمالا می‌خواهند با آغاز عقب‌نشینی نیروهای آمریکایی از  این کشور خارج شوند.

در میان آنها حدود 50 هزار پیمانکار آمریکایی و ده‌ها هزار عراقی وجود دارد که ممکن است وقتی بخواهیم از عراق خارج شویم، به محافظت احتیاج داشته باشند.

مقامات نظامی آمریکا اخیرا به کنگره اعلام کرده‌اند 45 هزار خودروی جنگی ـ زمینی (بخش قابل ملاحظه‌ای از کل تانک‌ها، بالگردها، نفربرهای زرهی، و کامیون‌ها) هم‌اکنون در عراق است که در 15 پایگاه، 38 انبار تجهیزات، 18 مرکز تامین سوخت و 10 انبار مهمات پراکنده شده‌اند.

این تجهیزات یا باید نابود و یا به آمریکا بازگردانده شوند تا در دست‌ گروه‌های مخالف قرار نگیرند. اما مقامات آمریکایی تلاش می‌کنند تا حد ممکن تمامی تجهیزات را از عراق خارج کنند.

«ویلیام پاگونیس» که در دوران جنگ خلیج فارس در سال 1991 فرمانده لجستیک ارتش آمریکا بود و ارسال تجهیزات به عربستان و در نهایت خروج از آن را فرماندهی کرده بود به مانع دیگری اشاره می‌کند که اکثرا به آن توجهی نمی‌کنند.

خطرات امنیتی

به‌گفته وی بازرسان کشاورزی آمریکا تاکید دارند که پیش از آنکه این تجهیزات وارد آمریکا گردد، تجهیزات نظامی باید عاری از هرگونه میکروب میکروسکپی باشند.

به محض آنکه آمریکا تصمیم به عقب‌نشینی‌ گیرد، خطرات امنیتی علیه نیروهایی که قصد خروج از میدان نبرد را دارند افزایش خواهد یافت و هر اندازه این عقب‌نشینی سریع‌تر صورت گیرد خطرها بیشتر خواهد شد.

 به گفته پاگونیس، نیروهایی که در حال خروج هستند تمرکز خود را از دست می‌دهند و به اهدافی آسان تبدیل می‌شوند، زیرا شبه‌نظامیان داخلی معمولا برای اثبات جرات خود اقدام به تیراندازی به نیروهایی می‌کنند که در حال عقب‌نشینی هستند.

"باری مک‌کافری" ژنرال بازنشسته ارتش آمریکا که از عقب‌نشینی جزئی از عراق حمایت کرده، می‌گوید پس از آنکه بسیاری از تجهیزات را نابود کردیم یا آن را در اختیار عراقی‌ها قرار دادیم، نیروهایی که به سمت سواحل در حرکت هستند تا از کشور خارج شوند مورد تیراندازی قرار خواهند گرفت.

خروج تدریجی از عراق مسیر عاقلانه‌ای نیست، بلکه تنها مسیر باقی‌مانده است.

هرچند کاهش حضور نظامی نیروهای آمریکایی در عراق باعث کاهش تلفات آن خواهد شد، ولی واقعیت تکان‌دهنده‌ای که وجود دارد این است که با کاهش تلفات نیروهای آمریکایی، تلفات در میان عراقی‌ها قطعا افزایش خواهد یافت.

پیش‌بینی دقیق میزان تلفات ممکن نیست ولی اکثر ناظران معتقدند در صورت خروج نیروهای آمریکایی، تلفات در میان عراقی‌ها که هم‌اکنون بیش از یک هزار نفر در ماه است شدیدا افزایش خواهد یافت.

هر چند ممکن است عراق به رواندایی دیگر تبدیل نشود که در آن طی شش ماه بیش از نیم میلیون نفر در سال 1994 به قتل رسیدند، ولی احتمالا همانند یوگسلاوی سابق خواهد شد که از سال 1992 تا 1995 حدود 250 هزار نفر جان خود را از دست دادند.

شورشیان سنی و برخی از عناصر حکومت سابق صدام حسین نیز با سلاح اصلی خود یعنی خودروهای بمب‌گذاری شده اقدام به حمله علیه بازارها، زیارتگاه‌ها و ایستگاه‌های پلیس شیعیان می‌کنند.

یکی از نتایج طرح افزایش نیروی آمریکا این بوده که آمریکا مسئولیت بیشتری را برعهده‌ قبایل سنی قرار داده و به آنها تسلیحات نیز داده است. البته تا زمانی که آمریکایی‌ها در عراق حضور دارند این خطر قابل مدیریت است ولی در صورت خروج آنها، طرح کنونی آمریکا شبیه به آتش زدن در جنگلی خشک خواهد بود.

این در حالی است که خطر موجود تنها خطر کشتارهای فرقه‌ای نخواهد بود. یکی از دیپلمات‌های ارشد عربی می‌گوید نگرانی اصلی ما این است که اگر آمریکا اعلام کند قصد خروج کامل از عراق را دارد این مساله ممکن است باعث تشویق برخی از عناصر در تمامی گروه‌های سیاسی گردد که حال خواهند توانست برنامه‌های خود را پیش ببرند.

در این میان برخی از کارشناسان معتقدند عراقی‌ها پس از مدت کوتاهی خشونت و انفجار بار دیگر کنترل کشور خود را به‌دست خواهند گرفت و به همین علت فکر می‌کنند بهتر است آمریکا تاریخ دقیقی را برای عقب‌نشینی از عراق اعلام کند تا عراقی‌ها را مجبور کند پیش از آغاز عقب‌نشینی با یکدیگر در مورد کنترل عراق به توافق برسند.

بدترین سناریو

بدترین سناریوی ممکن در مورد عراق جنگی داخلی است که به یک درگیری منطقه‌ای تبدیل شود. کشورهای سنی منطقه مانند عربستان، اردن و سوریه اقدام به ارسال کمک‌های مالی و تسلیحاتی به سنی‌های عراق خواهند کرد تا به مقابله با شیعیان بپردازند.

«جان آلترمن» مدیر بخش خاورمیانه مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌الملل می‌گوید؛ مساله‌ای که ما در دیگر کشورها شاهد آن بوده‌ایم، حال چه در ایرلند یا فلسطین، این است که تا زمانی که دیگران در خارج از یک کشور اقدام به کمک‌های مالی می‌کنند، ما شاهد نمایندگانی از آنها در داخل کشور خواهیم بود که کشتار را انجام می‌دهند.          ادامه دارد...