مقامات جمهورى آذربایجان با انتخاب «قربانقلى بردى محمداف» به سمت رییسجمهورى ترکمنستان تحرکات دیپلماسى خود را افزایش دادهاند به طورى که در ماه گذشته دو نوبت گفتوگوى تلفنى و مذاکره حضورى بین رییسان جمهورى دو کشور انجام شد.
به نظر مىرسد، مقامات جمهورى آذربایجان در تلاش هستند تیرگى روابط با ترکمنستان را که در زمان «صفرمراد نیازاف» رییسجمهورى سابق این کشور ایجاد شده است، از بین ببرند.
رهبران باکو گسترش روابط با عشقآباد را در راستاى حمایت ترکمنستان از طرح «ترانس خزر» (انتقال گاز ترکمنستان به جمهورى آذربایجان و ترکیه از بستر دریاى خزر) مطرح مىکنند.
به گزارش ایرنا این طرح که احداث خط لوله گاز از بستر دریاىخزر تا جمهورى آذربایجان و ترکیه را در نظر دارد به دلایل اقتصادى و نیز مسایل مربوط به رژیم حقوقى خزر در همان سالهاى اول مطرح شدن با شکست مواجه شد و تاکنون زمینه اجرایى نیافته است.
طول طرح خط لوله گاز ترانس خزر دوهزار کیلومتر است و در صورت اجراى این طرح باید خطوط لوله گاز و نفت از عمق ۲۰۰ الى ۳۰۰مترى بستر دریاى خزر عبور داده شود که آلودگى زیستمحیطى را به دنبال دارد. علاوه بر گفتوگوى رییسان جمهورى آذربایجان و ترکمنستان، «المار محمدیاراف» وزیر خارجه آذربایجان در دوم خرداد ماه به عشقآباد سفر کرد و رسانههاى دو کشور طبق معمول تنها اخبار مربوط به تعارفات و تاکید مقامات دو کشور در زمینه گسترش روابط دو جانبه را مطرح کردند.
با این وجود، طرفین در این دیدار بر تشکیل کمیسیون مشترک در سطح معاونین رییس دولت هر دو کشور تاکید و اعلام کردند که با تشکیل این کمیسیون فصل جدیدى در تاریخ مناسبات بین ترکمنستان و جمهورى آذربایجان ایجاد خواهد شد.
رییسانجمهورى دو کشور موافقت کردند که در آینده نزدیک نشست کمیسیون همکارىهاى دو جانبه را که مکان و تاریخ برگزارى آن بعدا از طریق کانالهاى دیپلماسى تعیین خواهد شد، برگزار نمایند.
بردى محمداف و على اف در حاشیه نشست کشورهاى همسود نیز دیدار خصوصى با همدیگر انجام دادند و از تحرکات جدید دیپلماسى بین ترکمنستان و آذربایجان ابراز خرسندى و مجددا بر تشکیل کمیسیون مشترک دولتى بین دو کشور تاکید کردند.
دیپلماسى دو کشور در این دیدار یک گام پیش رفت و آن اینکه دو طرف براى از سرگیرى فعالیت سفارت ترکمنستان در باکو موافقت کردند. علاوه بر موضوع طرح ترانس خزر، ترکمنستان و جمهورى آذربایجان از سالها قبل درباره برخى میدانهاى نفتى اختلاف دارند و این اختلاف سبب تیرگى روابط بین دو کشور شده است.
تاکنون، تداوم اختلافهاى دو کشور درباره مساله تقسیم دریاى خزر و مالکیت بر بخشى از منابع سوخت آن که از چند سال قبل آغاز شده، روابط ترکمنستان و جمهورى آذربایجان را در حالت رکود نگه داشته است. هرچند ترکمنستان و جمهورى آذربایجان درگذشته چندین بار درباره اختلافهاى خود درباره خزر گفتگو کردهاند ولى به نتیجه مشخصى نرسیدهاند.
با این وجود «صفرمراد نیازاف» رییسجمهورى سابق ترکمنستان دراواخر شهریور ماه پارسال اعلام کرد که کشورش هیچگونه طرحى درباره انتقال نفت و گاز از دریاى خزر را پیش از تعیین رژیم حقوقى این دریا مورد بررسى قرار نخواهد داد.
«ناطق علىاف» وزیر صنایع و انرژى جمهورى آذربایجان در تازهترین اظهارات خود درباره ترکمنستان گفته است که احتمال بهرهبردارى مشترک از میدان نفتى «کپز» در دریاى خزر که مورد اختلاف ترکمنستان و آذربایجان است، وجود دارد.
برخى سامانههاى خبرى کشورهاى مشترکالمنافع به نقل از ناطق علیاف نوشتند که به نظر مىرسد با آغاز بهرهبردارى مشترک از میدان نفتىکپز بین دو کشور مشکلى ایجاد نشود. با این وجود، علىاف تاکید کرد که بهرهبردارى از میدان نفتى مورد اختلاف بین دو کشور با تعیین رژیم حقوقى دریاى خزر ارتباط مستقیم دارد.
وزیر صنایع و انرژى جمهورى آذربایجان تصریح کرد که هر چند کشورش این معضل را پیگیرى کرده ولى مذاکرات با طرف ترکمنى تاکنون به نتایج مثبت منجر نشده است. این مقام آذرى با این حال اظهار امیدوارى کرد که مذاکرات در این زمینه با طرف ترکمنى همچنان ادامه پیدا کند.
براساس گزارش این سامانههاى خبرى، وزیر صنایع و انرژى جمهورى آذربایجان در بخش دیگرى از مصاحبه خود با خبرگزارى «ترند» این کشور گفت که تقسیم بستر دریاى خزر بین آذربایجان، قزاقستان و روسیه تجربه شده و بر این اساس باید با ترکمنستان نیز مذاکره شود.
با این حال، برخى کارشناسان سیاسى معتقدند که توافق ترکمنستان و جمهورى آذربایجان در زمینه توافق بر سر اجراى طرح ترانس خزر و میدانهاى نفتى مورد اختلاف در آینده نزدیک امکانپذیر نخواهد بود.