حمید امیدی
1- «امروز، دولت و نظام حاکم بر آمریکا به خاطر رفتار احمقانه، ابلهانه و ظالمانهای که در عراق در پیش گرفتهاند، از سوی ملت خود زیر سؤال است... آمریکا قدرت، هیمنه و ابهت ابرقدرتیاش در چشم ملتها ریخته است. ملتها بیدار شده و جرأت و جسارت پیدا کردهاند.» این، بخشی از بیانات رهبر معظم انقلاب در دیدار اخیر دانشآموزان و دانشجویان بسیجی است که به مناسبت 13 آبان ـ روز ملی مبارزه با استکبار جهانی ـ ایراد فرمودهاند.
جهان در حال تغییر است. ملتهای آزاده در سراسر دنیا به نهضت بیداری، گرایش به معنویت و ادیان الهی، ظلمستیزی و مبارزه با سلطهجویان پیوستهاند. اینک تمدن غربی در حال سقوط از قلهای به نام سلطه بر جهان است. همان جایگاهی که طی سالها زورگویی و ستمگری و ریختن خون هزاران مظلوم در گوشه و اکناف دنیا، به آن رسیده است.
ایدئولوژی غربی جوابگوی بشر امروزی نیست و در گوشه و کنار جهان، حتی در خود کشورهای غربی، مردم به سوی معنویت و هویت گم شده خود رجعت میکنند.
توکویل، منتقد فرانسوی دموکراسی آمریکا، بیش از صد سال پیش گفته بود؛ دین و آزادی در آمریکا دو مسیر متضاد را میپیمایند. او دریافته بود که نگرش آمریکاییها به دین در حال زوال است و حتی پیشبینی کرده بود که جامعه آمریکا به سوی لامذهبی پیش می رود؛ چرا که آنها بیش از آنکه به معنویت توجه کنند به منفعت مادی گرایش دارند و به علاوه قوانین کشورشان به مردم اجازه و آزادی انجام هر کاری را میدهد ولو آنکه مذهب موافق آن کار نباشد. اما امروز، مردم آمریکا نیز به ندای ادیان آسمانی و مخصوصاً اسلام پاسخ مثبت میدهند.
2- چندی پیش یکی از اعضاء جمهوریخواه کنگره آمریکا، اعلام کرد که بیتوجهی مقامات آمریکایی به هشدارهایی که در زمینه گسترش احساسات ضدآمریکایی داده میشود، تبعات منفی دراز مدتی را برای این کشور به دنبال خواهد داشت. کاملاً واضح است که زیادهطلبیهای دولت آمریکا در خاورمیانه، جنگ عراق، حضور نامشروع در افغانستان و بیتوجهی به خواستههای کشورهای دیگر باعث منزوی شدن آمریکا در سراسر جهان شده است. ابهت پوشالی آمریکا شکسته شده و مردم دنیا دیگر از آنها واهمهای ندارند. شعار مرگ بر آمریکا در جای جای دنیا و حتی حیات خلوت آمریکا به وضوح شنیده میشود. رهبر فرزانه انقلاب در این ارتباط میفرمایند: «شما ببینید در هر نقطهای از نقاط دنیا که رئیسجمهور و دولتمردان آمریکا به نحوی حضور پیدا میکنند، ملتها عکسالعمل نشان میدهند، پرچم آمریکا را میسوزانند و آدمک بوش را به آتش می کشند. انزوا یعنی این».
چندی قبل رویترز گزارش کرد نتیجه تحقیقی که در ماه جولای سال جاری میلادی با موضوع مقبولیت آمریکا، در 33 کشوری که امکان مقایسه در آن فراهم بود، صورت پذیرفته، نشان میدهد احساسات ضدآمریکایی به شدت عمیق شده و گسترش یافته است. این در حالی است که مقبولیت واشنگتن در میان کشورهایی که هم پیمان دیرینه آمریکا محسوب میشوند نیز افول چشمگیری داشته و خصوصاً در خاورمیانه دیدگاههای ضدآمریکایی شدیدتر از گذشته شده است.
هفته پیش معاون رایس که مسئول بازسازی چهره آمریکا در اذهان عمومی جهان بود با ابراز ناکامی در این کار، استعفا داد. بوش نیز در نمایشی مضحک به دولت سینیوره اعلام کرد که اموال چند لبنانی که ظاهراً به مخالفت با آمریکا پرداخته و منافع این کشور و بوش را به خطر انداختهاند، مصادره نماید! غافل از آنکه این قبیل دست و پا زدنها هرگز حیثیت آمریکا را باز نخواهد گرداند.
3- برخلاف تصور بسیاری از تحلیلگران و سیاستمداران، شاید افول یک قدرت از حوزه اقتصاد و یا سیاست شروع نشود، بلکه بایستی شکست یک سیستم حکومتی را در بیارزش شدن فلسفه و بیاعتباری ایدههای درونی آن جستجو کرد. این تناقضات آرامآرام از حوزه فلسفه به مباحث دیگر سرایت کرده و در آخرین مراحل رشد خود، ساختارهای سیاسی و اقتصادی را مورد حمله قرار میدهد.
افول لیبرالیسم در جهان و خصوصاً آمریکا نشانهای از شکست ایدئولوژی آمریکایی برای حل مشکلات جامعه آمریکا است. بگذریم از اینکه آمریکاییها داعیه اصلاح جهان و تعمیم صلح و آزادی را مبتنی بر همین ایدئولوژی شکستخورده، دارند و شاید یکی از مضحکرین پدیدههای دنیای امروز وجود مجسمه آزادی در کشوری است که خود را مهد آزادی و منادی صلح جهانی میخواند!
امروزه با اقدامات خودسرانه آمریکا، سازمانهای بینالمللی نیز اعتبار خود را از دست دادهاند. کشورهای کوچک و بزرگ با تشکیل و تقویت سازمانهای منطقهای بر قدرت خود افزوده و در برابر قدرتهای بزرگ خصوصاً آمریکا قد علم کردهاند. نوام چامسکی در اظهارنظری میگوید؛ قدرت آمریکا به حدی تضعیف شده است که یک کشور آسیایی مانند چین، سیاستهای آمریکا را به چالش میکشاند و با این کشور به دلیل تسلط بر کشورهای آمریکای لاتین، مخالفت میکند. همکاری اقتصادی چین با برزیل به حدی گسترده است که به زودی برزیل خود را کاملاً از سلطه آمریکا بیرون خواهد کشید.
4- برخلاف تبلیغات گستردهای که صورت میگیرد، اقتصاد آمریکا در بحران عجیبی به سر میبرد. صنعت زیربنایی آنها فرسوده شده و محتاج بازسازی با هزینهای گزاف است، چیزی که در توان امروز آمریکا نیست. از این رو یکی از اهداف آمریکا در حمله به کشورهای دیگر و بحرانی نشان دادن اوضاع دنیا، تسلط بر منابع دیگران و فروش تسلیحات برای جبران عقبماندگی خود است. در همین راستا چند ماه پیش قراردادهای چندین میلیارد دلاری فروش تجهیزات و ادوات نظامی و جنگی با کشورهای عربی حوزه خلیجفارس منعقد کرد تا ضمن پرکردن جیب خود از دلارهای نفتی، جای پای خود را در این منطقه نیز محکم کند.
امروز ارزش دلار به پایینترین سطح خود طی 15 سال گذشته رسیده و در مقابل قیمت نفت برای چندمین بار طی یک هفته اخیر به رکوردشکنی خود ادامه میدهد. پیشبینی در خصوص کاهش نرخ بهره بانکی آمریکا که از ابتدای سال جاری میلادی انتظار میرفت، محقق شد و بانک فدرال آمریکا برای به حرکت واداشتن چرخ سنگین و به گل نشسته اقتصاد این کشور ـ که عنوان بزرگترین اقتصاد جهان را با خود یدک می کشد- نرخ بهره را کاهش داد. دلار ضعیف، مطلوب بانک مرکزی آمریکا نیست و از نظر روانی نیز این موضوع میتواند کل اقتصاد آمریکا را تحتالشعاع خود قرار دهد؛ چرا که دلار ضعیف نشانه رشد اقتصادی ضعیف آمریکا و سلب اعتماد از سرمایهگذاران برای بازگشت به بازارهای مالی این کشور خواهد بود.
از سوی دیگر ضریب اطمینان مصرف کننده در آمریکا که یک شاخص مهم در پیشبینی آینده اقتصادی این کشور محسوب میشود، سقوط کرده و آنگونه که مقامهای مسئول گفته اند به پایین ترین حد خود طی 2 سال گذشته رسیده است. این در حالی است که خرید مصرفکننده دو سوم اقتصاد آمریکا را تشکیل میدهد و در برخی از آمارها با توجه به قیمت بالای کالاها و خدمات در این کشور، کسانی که ماهیانه درآمدی کمتر از 6500 دلار دارند، زیر خط فقر زندگی میکنند.
5- آمریکا با ورود به جنگ عراق خود را وارد باتلاقی کرده که استمرار حضورش به نابودی آن خواهد انجامید. مردم دنیا- حتی آمریکاییها ـ به هیات حاکمه کاخ سفید اعتماد ندارند و آنها را دروغگویانی که صرفاً دنبال تامین منافع خود هستند، میشمارند. چند روز پیش نامههای محرمانهای از رامسفلد - وزیر جنگ سابق آمریکا ـ به دست آمد که نشان می داد وی رئیسجمهور بوش را وادار میکند زمینههای روانی جنگ و حضور در عراق را بیش از پیش فراهم آورد و فضای دنیای کنونی را برای مردم آمریکا به گونه ای ناامن ترسیم نماید تا آنها خود را دائماً در محاصره القاعده و تروریسم ببینند.
نوام چامسکی، مخالف سرسخت سیاست خارجی آمریکا با تقبیح سیاستهای این کشور در عراق میگوید که دولت آمریکا سرسختانه سعی دارد جنگی را ادامه دهد که تمام جهان با آن مخالف هستند. وی عقیده دارد که تبعات منفی این لجاجت در تاریخ آمریکا بینظیر است. مخالفت کشورهای آمریکای لاتین با دولت آمریکا و توسعه اقتصادی کشورهای آسیایی مانند چین و هند از جمله این تبعات است.
دولت آمریکا از خطراتی که موقعیت این کشور را تهدید میکند، آگاه است، اما به نظر میرسد قصد ندارد سیاست خود را در خاورمیانه تغییر دهد. ادامه جنگ عراق و ناامنی در منطقه باعث برافروختن خشم جهانیان میشود و حمایت بیچون و چرای آمریکا از رژیم صهیونیستی بالاخره این کشور را به ورطه هلاکت میرساند.
جهان در حال تغییر است و آمریکا همانند سیب گندیدهای است که ظاهری غلطانداز دارد ولی درونش فاسد شده و عنقریب بوی نامطبوعش عالم را خواهد گرفت. آمریکا نفسهای آخر را میکشد.