گروه هشت شامل هشت کشور صنعتى ژاپن ، آمریکا، فرانسه ، آلمان ، ایتالیا، انگلیس ، کانادا و روسیه است که هسته اصلى آن در جریان بحران افزایش بهاى نفت در سال ۱۹۷۵ میلادى ( ۱۳۵۴ ه.ش ) و با هدف حل مشکلات جهانى تشکیل شد. این گروه هرساله نشستى را در کشورهاى مختلف برگزار مى کند. کشورهاى عضو این گروه در مجموع حدود ۶۵ درصد اقتصاد جهان را در دست دارند.
در نشست امسال علاوه بر سران هشت کشور صنعتى ، سران ۱۴ کشور بزرگ دیگر جهان همچون چین، هند، برزیل، مکزیک، آفریقاى جنوبى، کره جنوبى، اندونزى و استرالیا نیز شرکت کردند. بنابراین در این دور از نشست سران گروه ،۸ در مجموع رهبران ۲۲ کشور حضور پیدا کردند که در تاریخ حدود ۳۰ سال این گروه ، در بالاترین سطح قرار دارد. به گزارش ایرنا، در طول سه روز از برگزارى این نشست موضوع هاى مهمى مورد بررسى قرار گرفت.مسائل آفریقا، بحران هاى انرژى، موادغذایى و زیست محیطى مهم ترین موضوع هایى بود که در این اجلاس مورد بحث و بررسى قرار گرفت.
حضور گسترده کشورهاى درحال توسعه در این نشست، نشان دهنده این است که بحران جهانى کنونى، پیچیده شده و حل آن تنها به وسیله هشت کشور پیشرفته صنعتى امکان پذیر نیست و جلب همکارى دیگر کشورهاى بزرگ جهان به ویژه چین و هند ضرورى است. سخنان برخى از مقام هاى ارشد کشورهاى عضو گروه ۸ مانند انگلیس و فرانسه در زمینه ضرورت افزایش توانایى هاى این گروه از طریق همکارى با کشورهاى بزرگ درحال توسعه و در نهایت افزایش دادن شمار کشورهاى عضو گروه ،۸ بیانگر این موضوع است . از سوى دیگر مى توان گفت ، نشست سران گروه ۸ به غیر از بازیگران اصلى آن که سران کشورهاى بزرگ جهان است ، یک چهره متفاوت دیگر نیز دارد که محور آن نهاد هاى مردمى غیردولتى از سراسر جهان است. از این رو در این دور از نشست سران گروه ۸ در ژاپن ، هزاران نفر از اعضاى گروه هاى مردمى غیردولتى نیز حضور یافتند و خواسته ها و مواضع خود را اعلام کردند. بزرگترین گردهمایى این نهادهاى مردمى هفته جارى در پارکى در شهر شمالى «ساپورو » در ژاپن برگزار شد که در آن حدود دو هزار و ۵۰۰ نفر حضور یافتند. برخى گروه هاى غیردولتى شرکت کننده دراین گردهمایى ، گروه هاى آشنایى هستند که در نشست سال گذشته میلادى (۲۰۰۷) سران گروه ۸ در آلمان نیز فعالیت هاى آنها چشمگیر بود. این گروه ها آرمان ها و شعارهاى مختلفى دارند که در میان آنها مخالفت با جنبش جهانى شدن ، اعتراض به ساختار اقتصادى کنونى جهان ، متوقف کردن روند گرم شدن کره زمین و ضرورت از میان بردن فاصله طبقاتى در میان مردم کشورهاى پیشرفته و مردم کشورهاى در حال توسعه به چشم مى خورد.
حضور گسترده گروه هاى مردمى دراین دور از نشست سران گروه ۸ در ژاپن سبب شد تا پلیس این کشور هم زمان با اجازه دادن به برگزارى فعالیت هاى قانونى از سوى این گروه ها، تدابیر امنیتى شدیدى را نیز براى پیشگیرى از بحران هاى غیرمنتظره بیندیشند. از سوى دیگر شهردارى هاى شهرهاى استان هکایدو نیز براى این که مشکلى در زمینه اسکان اعضاى این گروه هاى ایجاد نشود، درهاى برخى از تأسیسات عمومى خود همچون پارک ها و اردوگاه ها را به روى آنها باز کردند.
نشست سران کشورهاى پیشرفته صنعتى عضو گروه ۸ در پایان نشست ویژه خود بیانیه اى در زمینه مشکلات موجود در جهان صادرکرد که یکى از مهم ترین بندهاى آن بحران گرمایش جهانى و تغییرات آب و هوایى است .
در این بیانیه خواسته شده است که این موضوع در سازمان ملل متحد مورد مذاکره قرار گیرد و به تصویب برسد. در این بیانیه کشورهاى پیشرفته صنعتى ، بر اهمیت مشارکت کشورهاى بزرگ در حال توسعه همچون چین و هند براى کاهش دادن حجم انتشار گازهاى گلخانه اى به ویژه گاز دى اکسید کربن ، تأکید شده است.
این بیانیه همچنین افزوده است که کشورهاى گروه ۸ در راستاى برنامه هاى میان مدت ، هر کدام به صورت بلند پروازانه براى کاهش دادن حجم انتشار گازهاى گلخانه اى ، اهدافى را تعیین کنند. یکى دیگر از بندهاى بیانیه سران گروه ۸ مربوط به اوضاع اقتصادى جهان بود که محور آن مساله افزایش نرخ تورم در سطح جهان است.
در این بند نسبت به تأثیر افزایش بهاى نفت خام و خواروبار در بالا بردن نرخ تورم نگرانى شدیدى نشان داده شده است . سران گروه ۸ در این بیانیه این پیام را گنجانده اند که براى حفظ استوارى و رشد اقتصاد جهانى به صورت تک تک و یا به طور مشترک تدابیر شایسته را به اجرا مى گذارند. بیانیه با اشاره به این که آثار بحران در بازار مالى جهان هنوز باقى مانده است ، از نهادى هاى نظارتى دولتى و غیردولتى کشورها و سازمان هاى بین المللى خواسته است که توصیه هاى همایش ثبات ساختار مالى (اف . اس . اف ) را که در اوایل بهار گذشته منتشر شد هر چه زودتر به اجرا بگذارند.
گروه هشت همچنین تأکید کرده است که روند جهانى شدن ، یکى از محرک هاى مهم براى پیشرفت اقتصاد جهان است . برپایه بیانیه پایانى، براى این که همه شهروندان کره زمین از دستاوردهاى روند جهانى شدن بهره برند، باید در ابعاد سیاسى ، اقتصادى و اجتماعى تلاش هاى لازم انجام شود. در نشست پایانى سران گروه هشت همچنین تأکید شده است که تولید و مصرف کنندگان انرژى در سود و زیان مشترک بوده و به همین دلیل آنها گفتگو و همکارى با یکدیگر را تقویت کنند. در این بیانیه پیشنهاد شده است که براى حفظ امنیت در بخش انرژى ، یک همایش بین المللى برگزار شود که در آن در زمینه افزایش کارآیى استفاده از انرژى و به بهره بردارى رساندن فناورى ها ى نوین گفتگو و درباره آن تبادل نظر شود. سران گروه ۸ دراین بیانیه نسبت به بازتاب هاى منفى ناشى از افزایش شتابان بهاى نفت خام بر اقتصادى جهانى نیز نگرانى شدیدى نشان داده و براى حل بحران انرژى خواستار اندیشیدن تدابیر کوتاه و میان مدت شده اند. افزایش تولید و پالایش نفت خام در تأسیسات کنونى و تضمین فضایى با ثبات براى سرمایه گذارى در میادین جدید نفت و گازى در کشورهاى نفت خیز ، نمونه اى از این تدابیر اعلام شده است.
تأکید بر اهمیت نپذیرفتن هیچ گونه فشار سیاسى بر بازار انرژى و تشویق کشورها به شفاف سازى بازار عرضه و تقاضا در بخش انرژى نیز از دیگر بندهاى بیانیه سران گروه ۸ در ژاپن است.
تلاش براى پیشگیرى از گسترش تسلیحات هسته اى و کاهش آن در جهان نیز از دیگر نکات مهم بیانیه سران گروه ۸ است . در این بیانیه حمایت از حل مساله اتباع ربوده شده ژاپنى از سوى نیروهاى امنیتى کره شمالى و عارى سازى شبه جزیره کره از سلاح هسته اى در چارچوب نشست شش جانبه نیز گنجانده شده است.
در بیانیه سران گروه ۸ همچنین بندى در باره برنامه هسته اى ایران گنجانده شده و از تلاش هاى کشورهاى عضو گروه ۸ به ویژه ژاپن براى حل مسالمت آمیز مساله هسته اى ایران قدردانى شده است.
«گفته مى شود اجلاس جى هشت میزبان قدرتمندترین رهبران جهان شد اما به نظر مى رسد که اجلاس رهبران قدرتمند جهان در ژاپن از اعتبار کمترى نسبت به دوره هاى پیشین برخوردار بوده است.» روزنامه تایمز در گزارشى درباره این اجلاس نوشته است: گوردون براون، نخست وزیر انگلیس، یاسو فوکودا، نخست وزیر ژاپن و نیکولا سارکوزى، رئیس جمهور فرانسه همگى از محبوبیت خوبى در میان مردم کشورشان برخوردار نیستند. تنها چهار ماه تا آغاز انتخابات ریاست جمهورى آمریکا جورج بوش، رئیس جمهور این کشور نیز به خوبى مى داند که وى در جایگاهى قرار ندارد تا قول هاى درازمدت مطرح کند.
دیمیترى مدودف، رئیس جمهور روسیه چهره جدید اجلاس جى هشت بود. مدودف نیز که گفته مى شود آلت دست ولادیمیر پوتین رئیس جمهورروسیه است، نیز از قدرت لازم برخوردار نیست. در این میان فقط آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان و سیلویو برلوسکنى، نخست وزیر جدید ایتالیا از سلامت سیاسى تثبیت شده اى برخوردارند.
با این توصیفات حال چه انتظاراتى مى توان از اجلاسى که قدرتش وابسته به تعاملات شخصى رهبرانش است، داشت ؟ تایمز افزوده است: «آمریکایى ها معتقدند که مذاکرات در مورد کاهش انتشارگازهاى گلخانه اى بهتراست در یک گروه جداگانه تخصصى مثل یک نشست اقتصادى مهم انجام شود. آمریکایى ها از کشورهاى در حال توسعه همچون چین و هند درخواست کرده اند که انتشار گازهاى گلخانه اى در کشورشان را کاهش دهند. این در حالى است که خودشان هنوزهیچ اقدامى دراین راستا انجام نداده اند.
اروپایى ها نیز معتقدند که کشورهاى توسعه یافته باید در ابتدا در مورد کاهش چشمگیر انتشار گازهاى گلخانه اى متعهد شوند.
در همین راستا ژاپن «دیدگاه فوکودا» را مطرح کرده است. در اجلاس پیشین در آلمان، رهبران جى هشت اعلام کردند که موضوع کاهش انتشار گازهاى گلخانه اى حداقل تا ۵۰ درصد تا سال ۲۰۵۰ به طور جدى مورد بررسى قرار خواهد گرفت. اما با نگاهى به هسته اصلى احتمالى مذاکرات اخیر رهبران جى هشت این موضوع مطرح است که آیا لحن این مقامات لحنى جدى بوده یا ضعیف ؟ آیا فوکودا مى تواند بوش را به جلوگیرى چشمگیر از انتشار گازهاى گلخانه اى در آمریکا متقاعد کند ؟ در اجلاس جى هشت در سال ۲۰۰۵ در اسکاتلند رهبران این گروه قول دادند که کمک هاى فرامرزى گروه هشت کشور صنعتى دنیا را به ۵۰ میلیارد دلار در هر سال تا سال ۲۰۱۰ افزایش بدهند.
اعتراضهاى گسترده علیه اجلاس جى هشت
یکى از اتفاقات همیشگى در زمان برگزارى اجلاس جى هشت اعتراض هاى مردمى علیه این گروه بوده است اما به نظر مى رسد که شدت تنش ها و برخوردها در این اعتراض همانند اعتراض هاى سال قبل نیست. حدود ۲۱ هزار پلیس ژاپنى در نزدیکى محل برگزارى این اجلاس مستقر شدند تا امنیت کامل را در زمان برگزارى این اجلاس برقرار کنند.