* چه نیازی به تشکیل یک حزب فراگیر در درون اصولگرایان آنهم در شرایط کنونی بود که جامعه اسلامی مهندسین به صرافت این امر افتاد؟
** سابقه احزاب در کشور ما به انقلاب مشروطه بازمیگردد. اما احزاب ما از انقلاب مشروطه تا انقلاب اسلامی یا وابسته به حکومت بودند یا وابسته به خارجیها. این مسئله باعث شده که ذهنیت مردم ایران نسبت به احزاب مساعد نباشد، اما واقعیت این است که تفکر حزبی و تشکیلاتی ریشه در آموزههای بزرگان شیعه دارد. هم قرآن، هم احادیث و هم سیره عملی پیامبر بزرگوار اسلام و ائمه نیز حاکی از اعتقادات ایشان به حرکت جمعی است. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران هم نگاه ویژهای به تحزب و فعالیت تشکیلاتی دارد. خود مرحوم شهید بهشتی که نایب رئیس مجلس خبرگان قانون اساسی بودند نیز بنیانگذار حزب اسلامی در ایران هستند که در حزب جمهوری اسلامی متشکل شده بود. پس از انحلال حزب جمهوری اسلامی تفکری در کشور ما به وجود آمد که در ظاهر با تحزب مخالفت میکرد اما در واقع یک تشکیلات سیاسی بود.
* این تفکر مربوط به کدام جریان بود؟
** همان جریانی که امروز به اصلاحطلبان مشهور است.
* منظور شما این است که اصلاحطلبان در دهه 60 دارای تشکل سیاسی و حزب بودند اما با تحزب مخالفت میکردند؟!
** بله، دقیقا همینطور است!
* من شخصا حتی یک حزب سیاسی اصلاحطلب در دهه 60 را به یاد ندارم که رهبرانش با تحزب مخالف بوده باشند! به جز مجمع روحانیون مبارز که تمام اعضای آن از ابتدا عضو یک تشکیلات سیاسی روحانی (جامعه روحانیت مبارز) بودند ولی هرگز اثری از مخالفت با تحزب در آثار و سخنان بهجا مانده از آنها دیده نمیشود. این جریان بهطور کلی در دهه 60 بهنام جناح چپ معرفی میشد که علت آنهم اعتقادش به مسائلی مانند اقتصاد دولتی بود.
** در دهه 60 هنوز واژه جناح چپ شناخته شده نبود! در آن هنگام جریانات سیاسی را با عنوان سنتی یا غیرسنتی از یکدیگر تفکیک میکردند. مجمع روحانیون مبارز در سال 66 و با تایید امام تشکیل شد. پس از آن هم بود که خط امام به نفع یک گروه خاص مصادره شد در صورتی که خط امام یک تعریف خاص دارد. حضرت امام همه جا میفرمودند پشتیبان ولایت فقیه باشید اما آیا این مسئله در گفتار و رفتار ما انعکاس دارد؟ بههر حال پس از حزب جمهوری اسلامی ما به علت نداشتن یک تشکیلات سیاسی حرفهای و شمول هزینههای زیادی پرداخت کردیم.
* این هزینه را چه کسی پرداخت کرد؟
** هم جامعه و هم نظام. بهعنوان مثال نقشآفرینی جدی احزاب در انتخابات باعث میشود تعداد ثبتنامکنندگان تا این حد زیاد نباشد. زیرا وقتی کسی در انتخابات ثبتنام میکند و به هر دلیلی رد صلاحیت میشود این مسئله بههر حال برای نظام هزینه دارد. البته تمام نظامهای سیاسی برای تاییدصلاحیت داوطلبان انتخابات مکانیسمهایی دارند اما در عین حال استکبار از این مسائل برای تبلیغات دروغ خود مانند نبودن آزادی در کشور استفاده میکند. انتخابات حزبی و وجود تشکیلات سیاسی حرفهای این آفتها را کاهش میدهد. از سوی دیگر احزاب قدرتمند ناظر رفتار حاکمان هستند به شرط اینکه بهدنبال سهمخواهی از حاکمیت نباشند.
* آیا چنین حزبی تاکنون در مجموعه جناح راست وجود نداشته که اکنون برای ایجاد آن احساس نیاز شده؟
** ما بهعنوان جامعه اسلامی مهندسین که از سال 66 در حال فعالیت هستیم احساس میکنیم در شرایط کنونی وظایف سنگینی را برعهده داریم. طبق اساسنامه جامعه تنها این مهندسان هستند که میتوانند به عضویت ما در بیایند. این نقیصه باید برطرف میشد تا نخبگان دیگر رشتهها نیز مانعی برای عضویت نداشته باشند. ما گفتیم چرا نباید کاری بکنیم که همه بتوانیم با هم فعالیت کنیم. این بود که در چشمانداز مصوب جامعه اسلامی مهندسین تاکید کردیم که این حزب باید در آینده به تشکلی فراگیر از نخبگان و فرهیختگان تبدیل شود. حزب باید اعضای خود را آموزش الهی بدهد و مراقب رفتار آنها در محیط کار و جامعه باشد.
* الان بهجز جامعه اسلامی مهندسین، احزاب فعال دیگری مانند موتلفه اسلامی در میان اصولگرایان وجود دارند. پرسش این است که آیا این احزاب پاسخگوی نیازهایی که شما میگویید نبودند که حالا نیاز به تشکیل یک حزب فراگیر باشد؟
** احزاب هم مانند اشخاص سلایق خاص و متفاوتی دارند. احزاب با توجه به دیدگاههای فکری و بینشی تشکیل میشوند. جامعه اسلامی مهندسین ضمن اینکه برای تمام تشکلهای اصولگرا احترام قائل است ولی در تحلیلهای خود به این نتیجه رسیده که میتوان در این جریان، حزبی بهوجود آورد که هم فراگیر باشد و هم برای نظام مفید باشد. البته مانعی برای عضویت اعضای دیگر احزاب در تشکل جدید وجود ندارد. لذا ما چارچوبی دور حزب جدید نکشیدهایم که مانع ورود دیگران باشد. در عین حال باید تاکید کنیم که کارنامه 20 ساله گذشته جامعه اسلامی مهندسین آنقدر شفاف و قابل دفاع است که افراد مختلف میتوانند با تحلیل آن، قضاوت کنند. بنابراین اگر خدا به ما توفیق دهد میتوانیم با کمک افراد موثر نظام و لطف الهی، حرکتی را در راستای فعالیت تشکیلاتی و حزبی انجام دهیم که ماندگار باقی بماند.
* شما اشاره کردید که یکی از اهداف جامعه اسلامی مهندسین برای تشکیل حزب فراگیر جدید، کمک به برگزاری انتخابات حزبی در کشور است، اما این در حالی است که در چند انتخابات اخیر، کاندیداهای چند حزب برای شرکت در انتخابات بهصورت دستهجمعی ردصلاحیت شدهاند. فکر نمیکنید که این مسئله با انتخابات حزبی در تناقض باشد؟
** حزب در ایران باید الهی باشد، در خط ولایت حرکت کند و هدفش پاسداری از ارزشهای انقلاب و آرمانهای امام و مقاممعظم رهبری باشد. این حزب یک چارچوبهای مشخصی دارد. حزبی که چنین چارچوبهایی دارد، اعضای آن نیز به این ارزشها پایبندند. در قانون اساسی تاکید شده که کاندیداها باید به ولایت فقیه و اسلام التزام عملی داشته باشد. طبیعی است کسی که این مسائل را قبول نداشته باشد، ردصلاحیت میشود.
* اگر شما میگویید احزابی وجود دارند که به اصول قانونی پایبندی ندارند چرا به یکباره نهادهای مسوول آنها را منحل نمیکنند؟
** تعریفی که از احزاب در دنیا وجود دارد فقط مختص به حضور در انتخابات نیست. احزاب میتوانند در حوزههای دیگر و با رعایت خط قرمزها فعالیت بکنند.
* کجای دنیا اینگونه است که یک حزب فقط اجازه داشته باشد در حوزه اجتماعی فعالیت بکند ولی امکان حضور در انتخابات را نداشته باشد؟ اگر اینگونه باشد که دیگر تفاوتی میان حزب با NGO نیست.
** در هر صورت این بستگی به اساسنامه، مرامنامه و اعضای احزاب دارد! تعریف احزاب در چارچوب قانون است.
* کار اصلی احزاب در تمام جوامع دموکراتیک، حضور در انتخابات برای کسب قدرت است. چگونه میتوان این حق طبیعی را از احزاب در ایران سلب کرد؟
** احزاب میتوانند برای برونرفت از این وضعیت، اعضایی را جلب کنند که شاخصههای قانونی را داشته باشند تا در انتخابات ردصلاحیت نشوند. بهعنوان مثال مگر آقای مجید انصاری در انتخابات اخیر ردصلاحیت شد؟
* اولا که آقای انصاری یک استثنا است ثانیا هم ایشان عضو آن احزابی که تمام اعضایشان رد صلاحیت شدهاند، نیست.
** همین الان اصلاحطلبان 80 نماینده در مجلس دارند حتما این عده شرایط و صلاحیت قانونی را داشتند که الان در مجلس هستند. در تهران هم اصلاحطلبان 30 کاندیدا داشتند.
* ولی این افراد تقریبا هیچ کدام عضو احزاب نبودند.
** جریانی که بودند، یعنی به نوعی حزبی! حزب بیتعریف!
* بگذریم! آیا به نظر شما در شرایط کنونی بسترهای مناسب برای تشکیل یک حزب فراگیر در میان اصولگرایان وجود دارد؟
** باید تلاش کرد تا این زمینه را بهوجود آورد.
* پس وجود ندارد.
** باید فواید حزب را تبیین کرد. اگر بستر لازم بهوجود بیاید، مردم هم اعتماد میکنند. جامعه ایران نهتنها از تحزب و تشکیلات گریزان نیست بلکه به آنها اعتماد هم دارد. انتخابات اخیر مجلس این موضوع را ثابت کرد. پس این وظیفه احزاب است که از این اعتماد استفاده کنند.
* در درون خود اصولگرایان چطور؟ الان احزاب زیادی در این جریان فعال هستند که اختلافات زیادی با هم دارند. با وجود چنین اختلافاتی چگونه میتوان از تشکیل حزب فراگیر صحبت کرد؟
** اصولگرایان اختلاف سلیقه دارند ولی در اصول اختلافی نیست. تمام اصولگرایان به چهار اصل اسلام، امام، انقلاب و رهبری اعتقاد دارند. در این میان اختلافسلیقه و فکر قابل قبول و حتی قابل احترام است.
* اجازه دهید من بهطور شفاف بپرسم که آیا امکان دارد حزبی در میان اصولگرایان تشکیل شود که هم موتلفه در آن حضور داشته باشد، هم جمعیت ایثارگران، هم جامعه اسلامی مهندسین و هم رایحه خوش خدمت؟
** شاید در آینده به آن حد از رشد برسیم که جریان اصولگرا به یک حزب واحد تبدیل شود. ما هم آرزو میکنیم این ایدهآل رخ دهد.
* پس ایدهآل است نه عملی؟
** ایدهآل است اما میتوان به سمت آن حرکت کرد.
* واکنش دیگر احزاب و تشکلهای اصولگرا از طرح حزب فراگیر چگونه بوده است؟
** من واکنش منفی مشاهده نکردم.
* ولی من دیدم.
** مثلا کدام حزب؟
* بهعنوان مثال جمعیت آبادگران جوان و خود موتلفه
** من نشنیدم. اگر هم باشد همه در اظهارنظر آزادند. خود آقای بیادی یک تشکیلات سیاسی دارد و نمیتواند بگوید با تشکیل حزب فراگیر مخالف است.
* یعنی احزاب دیگر اصولگرا حتما باید عضو حزب جدید شوند؟
** نه! نظر افراد برای ما محترم است. شاید این اختلاف به نتیجه خوبی منجر شود.
* اگر قرار نیست که تمام اصولگرایان وارد این حزب جدید شوند پس دیگر اطلاق واژه فراگیر به آن چه معنایی دارد؟
** ما که نگفتیم تمام اصولگرایان عضو این حزب شوند.
* پس دیگر فراگیر نیست.
** ...
* برای تشکیل حزب جدید، با کدام یک از احزاب یا شخصیتهای اصولگرا مذاکره شده است؟
** انشاءالله حزب که تاسیس شد و موسسانش مشخص شدند، اسامی هم معلوم میشود.
* نام نمیبرید؟
** فعلا نه!
* جایگاه آقای لاریجانی در این حزب چیست؟
** آقای لاریجانی یک فرد تشکلگرا است. ایشان در کنگره اخیر جامعه اسلامی مهندسین به صراحت اعلام کردند با آنهایی که با تحزب و تشکیلات مخالفند، مخالفند. اما باید از خود ایشان پرسیده شود که در جریانات حزبی در کجا قرار میگیرند.
* در صورت تشکیل این حزب، تکلیف جامعه اسلامی مهندسین چه میشود؟
** جامعه پس از تشکیل این حزب منحل نمیشود بلکه اعضای آن میتوانند عضو حزب جدید شوند. اختیار با خودشان است. جامعه اسلامی مهندسین 20 سال سابقه دارد و از جایگاه مناسبی برخوردار است.
* با توجه به اینکه آقای باهنر، پیگیر تشکیل این حزب است و ایشان رئیس ستاد انتخاباتی آقای لاریجانی در انتخابات گذشته ریاست جمهوری بودند، یک تحلیل وجود دارد که حزب جدید در صورت تشکیل قرار است از کاندیدای اصولگرای مقابل آقای احمدینژاد حمایت کند. اصرار جامعه اسلامی مهندسین به تشکیل این حزب قبل از انتخابات آینده هم این گمانه را تقویت میکند.
** به این شکل نیست! من خبری در این مورد نشنیدهام و فکر نمیکنم اینگونه باشد.
* پس هدف از تشکیل این حزب چیست؟
** ما رسالتهایی را برای خود تعریف کردهایم که در آینده با مردم و صاحبنظران مطرح میکنیم.
* الان یکسالی میشود که اخبار زیادی درباره تشکیل احزاب جدید در میان اصولگرایان به گوش میرسد ولی هیچکدام آنها به مرحله عمل نرسیده است. آیا این حزب جدید هم به سرنوشت قبلیها دچار میشود؟
** انشاءالله که خداوند کمک کند و این اتفاق نیفتد.
* موج اخیر حزبگرایی در جناح راست در حالی است که طیفی از روحانیون و چهرههای بانفوذ این جریان مانند آیتالله مصباحیزدی که نقش ایدئولوگ دولت نهم را برعهده دارد، با اصل تحزب مخالفند و تشکیلات سیاسی را یک مقوله غیرالهی میدانند. این تناقض چگونه قابل حل است؟
** من تاکنون مخالفت قاطعانهای با مسئله تحزب مشاهده نکردهام اگر هم باشد میتوان با گفتوگو و منطق برطرفش کرد.
* آیا برای تشکیل حزب جدید با شخص احمدینژاد صحبت شده تا نظر دولت هم در این خصوص لحاظ شود؟
** ما با دید دولتی به سمت ایجاد تشکیلات حزبی نرفتهایم.
* پس دنبال موافقت دولت نیستید...
** حزب اگر خوب عمل کند و فراگیر باشد، دولت هم حمایت میکند.