در ساعت 2 نیمهشب ماه اوت کاندولیزا رایس طی تماس تلفنی رییسجمهور پاکستان را در آستانهی اعلام وضعیت فوقالعاده از این تصمیم منصرف کرد.
طی دو روز گذشته نیز رایس درخواستی مشابه از مشرف داشت، اما این بار رییسجمهور پاکستان زیربار نرفت.
تحلیلگران معتقدند تصمیم تازهی پرویز مشرف، رییسجمهور پاکستان مبنی بر تعلیق قانون اساسی و اعلام حالت فوقالعاده در این کشور تلاشهای دولت آمریکا برای هدایت پاکستان به سوی دموکراسی را با موانع و مشکلات جدی روبهرو کرده و از سوی دیگر حمایتهای سخاوتمندانهی جورج بوش، رییسجمهور آمریکا از مشرف را به رغم آنکه این ژنرال پاکستانی به سرعت در حال از دست دادن محبوبیتش است، زیر سوال برده است.
در حال حاضر ایالات متحده گزینههای خوب معدودی را پیشرو دارد و شاهد افول قدرت خود در جهت تاثیرگذاری بر تحولات در پاکستان، این کشور مجهز به تسلیحات هستهیی، است و این شرایط به گفتهی کارشناسان از آنجایی نشات میگیرد که اقدامات مشرف چه بسا سرنگونیاش به عنوان یک رهبر را تضمین میدهد.
دولت بوش از سال 2001 تاکنون مبلغ 10 میلیارد دلار ـ که اغلب در قالب کمک نظامی است ـ به دولت پاکستان کمک کرده و مقامات دولت آمریکا هشدار دادهاند در صورت اعمال قوانین و مقررات مربوط به وضعیت فوقالعاده در پاکستان کنگرهی کشورشان احتمالا کمکهای خود را قطع خواهد کرد، اما برخی تحلیلگران هشدار دادهاند چنانچه واشنگتن حمایتهای خود را از مشرف دریغ کند، خطر بروز جنگ داخلی در پاکستان و فروپاشی این کشور جدیتر خواهد شد.
کاندولیزا رایس، وزیر امور خارجهی آمریکا که جمعهی گذشته با پرویز مشرف گفتوگوی تلفنی داشت به رییسجمهور پاکستان در خصوص اعلام وضعیت فوقالعاده هشدار داد و روز شنبه نیز تصمیمات اخیر ژنرال مشرف را بسیار "تاسفانگیز" خواند. رایس در جمع خبرنگارانی که وی را همراهی میکردند، بیان داشت: ایالات متحده به وضوح اعلام کرده از اقداماتی مغایر با اصول مندرج در قانون اساسی حمایت نخواهد کرد چرا که چنین اقداماتی پاکستان را از مسیر دموکراسی و حاکمیت قانون دور خواهد کرد.
در این میان به نظر میرسد که مقامات آمریکا از تصمیمات اخیر مشرف متعجب شده بودند اما تمرکز خود را سریعا از بیان نگرانیها به استعفای مشرف معطوف و تاکید کردند هرگونه اقدام قانونی دیگر باید مختصر و موقتی باشد.
هنوز هیچگونه علائم و قرائنی دال بر قطع کمکهای واشنگتن به اسلامآباد مشاهده نمیشود و رایس نیز بیان داشت که در گفتوگو با مشرف به وی ابلاغ داشته که اگرچه در پاکستان وضعیت فوقالعاده اعلام کرده اما همچنان باید در جهت برگزاری انتخاباتی دموکراتیک گام بردارد.
اکسنیادورماندی که تا سال گذشته ریاست شورای امنیت ملی آمریکا را برعهده داشت معتقد است دولت بوش باید اکنون با این فرض شروع کند که آیا مردم مشرف را از دور خارج خواهند کرد یا ارتش به این اقدام مبادرت میورزد؟ وی در ادامه تاکید کرد: باعث شگفتی است اگر مشرف حتی تا شش ماه دیگر دوام بیاورد. دورماندی دولت بوش را به دلیل فرستادن پیامهایی پراکنده و متغیر مورد سرزنش قرار داد و گفت: ارسال این سیگنالها به اسلامآباد به مشرف اجازه داده تا تصور کند از تبعات ناشی از اعلام وضعیت فوقالعاده در کشورش در امان خواهد بود و بحران را پشت سر خواهد گذاشت.
همچنین در بیانیهی وزارت امور خارجهی آمریکا تاکید شده که دولت آمریکا در حمایت از روند دموکراسیخواهی و مقابله با خشونتهای افراطگرایان در کنار مردم پاکستان است. در این بیانیه به حمایتی از مشرف اشارهای نشده است. استفن کوهن، نویسندهی کتاب "هدف پاکستان" معتقد است: قطار پاکستان منحرف و از مسیر خارج شده است.
ما باید در مسئولیتپذیری سهیم باشیم. ما همهی مسئولیتها را بر دوش مشرف نهادهایم. کوهن افزود: در مقطع کنونی ما کاری نمیتوانیم انجام دهیم ما دیگر بازیگران بزرگ در تحولات پاکستان به شمار نمیآییم. این در حالیست که جورج بوش از دیرباز جزو حامیان سرسخت مشرف بوده و بر مبارزات ژنرال علیه تروریسم پس از حملات 11 سپتامبر 2001 اعتقاد داشته است.
روزنامهی واشنگتنپست آورده است: دستاوردها و پیشرفتهای دموکراتیک مشرف برای دولتی که علنا آرمان آزادی حمایت میکند چندان ایدهآل و مطلوب نبوده است.
مشرف در سال 1999 در جریان یک کودتای عاری از خشونت و خونریزی نبض قدرت را در دست گرفت و تاکنون بر وعدهی خود مبنی بر کنار گذاشتن پست فرماندهی ارتش پاکستان جامهی عمل نپوشانده است. جوزف بایدن، رییس کمیتهی روابط خارجی سنای آمریکا اظهار کرده اقدامات رییسجمهور پاکستان دولت واشنگتن را بر آن داشته تا از قالب سیاستگذاری برای مشرف به سمت سیاستگذاری برای مردم پاکستان حرکت کرده و روابط جدیدی را با مردم این کشور برقرار سازد.
روابطی که بر اصل کمکهای غیرنظامی بیشتر و مداوم طی مدتی طولانی استوار باشد تا از این گذر اکثریت میانهرو در پاکستان از فرصت موفقیت برخوردار شوند. مشرف در جبههی جنگ علیه تروریسم نیز به طرز ناامیدکنندهای اقدام کرده است. به رغم سالها تلاش تنها شمار معدودی از رهبران ارشد القاعده در نواحی مرزی میان افغانستان و پاکستان دستگیر شدهاند.
توافقنامهی سال گذشتهی مشرف و گروههای مسلح و رهبران قومی قبیلهیی پاکستان در مناطق شمالی و جنوبی وزیرستان بستر را برای نیروهای شبهنظامی جهت تقویت و پیگیری حملات علیه دولت مهیا ساخت. برایان ویتمن، سخنگوی پنتاگون در واکنش به اعلام حالت فوقالعاده در پاکستان تصمیم مشرف را مایهی تاسف خواند اما در عین حال بیان داشت که همکاریهای نزدیک میان واشنگتن و ارتش پاکستان در حوزهی عملیاتها علیه نیروهای تروریستی همچنان تداوم خواهد داشت.
بروس ریدل، تحلیلگر سابق سازمان سیا و از اعضای سابق شورای امنیت ملی آمریکا که اکنون در موسسهی پژوهشی بروکینگز مشغول به فعالیت است میگوید: کودتا در پاکستان ضربهای مهلک به پیکرهی تلاشها جهت برقراری پیوند مصلحتی میان پرویز مشرف و بینظیر بوتو تلقی میشود، به این ترتیب ما به جای پاکستان دموکراتیک شاهد پاکستانی به مراتب استبدادی خواهیم بود.
به جای پاکستانی با ثباتتر که به جنگ علیه القاعده بپردازد ارتش را خواهیم دید که برای بقای خود خواهد جنگید. برخی از کارشناسان و تحلیلگران پاکستانی میگویند که شرایط حاکم بر پاکستان مهیای پیشبینی نیست. کوهن معتقد است: نمیدانم پاکستان آبستن چه تحولاتی خواهد شد.
رایس که به منظور شرکت در کنفرانس بینالمللی عراق در استانبول ترکیه به سر میبرد لاجرم نگاهش را از تحولات عراق به آشوب سیاسی در پاکستان معطوف کرد. یک مقام دولت آمریکا که رایس را در این سفر همراهی میکند، گفت: عراق در مقایسه با پاکستان اوضاع بسیار خوبی دارد.