گروه سیاسی، فرنوش امیرشاهی: «مساله روز انتخابات مجلس خبرگان است.... من معتقدم که باید در این مجلس همه گروه ها راه پیدا کنند. این مکتب ما است. درس ما است که حرف حساب را بشنویم. این وسیله کمال انسان است که حرف مخالف هم شنیده شود و بهترین آن پیاده شود. در مجلس ما هم مخالفان باید بیایند و اگر نیامدند باید دعوتشان کنیم.» هزاران نفر از مردمی که پیش از ظهر روز جمعه پنج مرداد سال 1358 در محوطه دانشگاه تهران جمع شده بودند، این سخنان را از زبان آیت الله سیدمحمود طالقانی، اولین خطیب نماز جمعه پس از پیروزی انقلاب اسلامی شنیدند که سخنانش بیش از آنکه مذهبی باشد، رنگ سیاسی و اجتماعی داشت. آیت الله طالقانی به حکم امام خمینی(ره) موظف شد نماز عبادی- سیاسی جمعه را بنیان نهد و خود به عنوان خطیب، اولین نماز را برپا دارد.
آن گونه که روزنامه کیهان از این مراسم گزارش کرده است، پنجم فروردین سال 58، جمع زیادی از اقشار مختلف مردمی که تا پیش از آن چندان با نحوه اقامه نماز جمعه آشنا نبودند، خود را به دانشگاه تهران رساندند تا پای صحبت های اولین خطیب نماز جمعه بنشینند. از ویژگی های برجسته این نماز، حضور جریان های مختلف سیاسی اوایل انقلاب بود که در حاشیه نماز جمعه با برپایی چادرهای مختلف به تبلیغ گروه های متبوع خود پرداختند.آیت الله طالقانی نیز در خطبه اول، فلسفه اقامه نماز جمعه را تشریح کرد و آنگاه به مسائل سیاسی روز پرداخت. او با تاکید بر اینکه صف نماز جمعه، صف توحیدی، عبادت و جهاد است، گفت: «دشمن ها دسیسه کنند. اگر چند روزی هم موفق شوند همان طور که 14 قرن تعطیل نشد، نمی شود. همین دسیسه های احمقانه در اطراف کشور ما چه می کند؟ چرا برادرکشی راه می اندازند؟ چه می خواهند؟ برای اینکه این صف را متلاشی کند... استعمار بیاید و قشون خود را بیاورد، حالااگر از پشت پرده می آید آشکار بیاید. یا همه ما باید بمیریم یا استعمار را در همه دنیا دفن خواهیم کرد. اگر به جای خود ننشستند من پیرمرد، من ضعیف، مسلسل به دست می گیرم، پشت تانک می نشینم، امام خمینی هم خواهد کرد. امام خمینی هم پشت تانک می نشیند. حتی بچه های کوچک ما از زن و مرد می جنگند. چرا اخلال می کنید.»آیت الله طالقانی نخستین نماز جمعه بعد از پیروزی انقلاب اسلامی را با تاکید بیشتر بر مسائل آن زمان به نسبت بعد مذهبی نماز جمعه برپا کرد. این مراسم بلافاصله به یکی از مهم ترین تجمع های هفتگی تبدیل شد و حتی درگذشت ناگهانی آیت الله طالقانی در 19 شهریور همان سال از اهمیت آن نکاست. نماز جمعه خیلی زود به تریبونی تبدیل شد تا در کنار طرح مباحث فردی و عبادی و آموزش تقوای الهی، مسائل روز کشور مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد. این بعد به ویژه در دهه اول انقلاب و در بحبوحه جنگ نمود بیشتری داشت و ائمه جمعه به صورت هفتگی مسائل داخلی و خارجی را ارزیابی می کردند و مردم را در جریان امور قرار می دادند.اما با پایان جنگ، فصل دیگری در برپایی نمازهای جمعه آغاز شد.در این ایام اهمیت نماز جمعه و نیز «امامان جمعه» با وجود محدودتر شدن دامنه تصمیم گیری های سیاسی آنان دوچندان بود. چون تریبون نماز جمعه فرصتی بود تا مسائل مهم کشور و موضع گیری مسوولان نظام در قبال موضوعات مختلف سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و... به اطلاع عموم مردم برسد و البته در برهه های حساس بازتاب بین المللی پیدا کند.با چنین تحلیلی، اهمیت مسوولیت سیاسی امامان جمعه در کنار بار مذهبی مراسم نمازهای جمعه دو چندان می شود.
این رویکرد اما پس از دوم خرداد 76، با نارضایتی هایی توام شد: چرا که برخی از تریبون های نماز جمعه پس از شکل گیری جبهه اصلاحات صحنه موضع گیری های انتقادی علیه اصلاح طلبان شد، تا آنجا که فعالان سیاسی و بعضی روحانیون نیز به این روند انتقاد کردند. آنها نسبت به انتخاب امامان جمعه و برخی اظهارات آنان معترض بودند. ائمه جمعه - به جز امامان جمعه مراکز استان ها - توسط شورای سیاستگذاری ائمه جمعه انتخاب می شوند و سیاست های کلی نمازهای جمعه و سازماندهی آن نیز از سوی همین شورا تعیین می شود. براین اساس اکثر ائمه جمعه نزدیک به جناح محافظه کار هستند و چهره های صاحب نام اصلاح طلب در میان آنها جایی ندارند. حتی «سیدمحمد خاتمی» تنها رئیس جمهور روحانی است که هیچ گاه پشت تریبون نماز جمعه - چه به عنوان خطیب و چه در قالب سخنران پیش از خطبه ها - قرار نگرفت. در مقابل «علی جنتی» دبیر شورای نگهبان، محمد یزدی رئیس سابق قوه قضائیه، سیداحمد خاتمی سخنگوی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و تعداد دیگری از سایر مسوولان قوای کشور به کرات از تریبون نماز جمعه سخنرانی کرده و سیاست های دولت اصلاحات را مورد انتقاد قرار داده اند. این موضوع سبب شد که «سیدمحمد خاتمی» در دیدار با مسوولان ستاد نماز جمعه تهران به گلایه بگوید: «نماز جمعه آینه حکومت اسلامی و امام جمعه سخنگوی حکومت اسلامی است. نماز جمعه کارکرد یک حزب را ندارد، بلکه متعلق به کل جامعه است و باید مصالح عام جامعه اسلامی در آن مورد توجه قرار گیرد.» اظهارات وی واکنشی بود به سخنانی که گاه از تریبون نمازجمعه مطرح می شد و عملکرد اصلاح طلبان و حامیان آنان را مورد شماتت قرار می داد. البته مسوولان شورای سیاستگذاری ائمه جمعه هر نوع عملکرد جناحی و حزبی در تریبون نماز جمعه را با قدرت رد می کنند و تاکید دارند که سیاستگذاری های نماز جمعه عمومی و کلی است. با این حال تریبون های نماز جمعه هر هفته به عنوان یک خاستگاه قابل توجه در کشور، برگزار می شود و برخی از سخنرانان آن فراتر از ارزیابی و تحلیل مسائل جاری روز و اعلام مواضع نظام درباره آنها، مخالفان سیاسی خود را هدف قرار می دهند. این روندی است که در دو دهه اخیر با تنوع گروه های سیاسی قوت گرفت. از پنج مرداد سال 58 تاکنون بیش از 1500 نماز جمعه در تهران برگزار شده و همچنان جایگاه تاثیرگذار خود را حفظ کرده است. با بررسی محتوای سخنان خطیب های نماز جمعه تهران اگر به این نتیجه برسیم که این تریبون، سیاسی ترین تریبون دینی کشور است، چندان غیر واقعی نخواهد بود. شاید از همین رو باشد که مسعود مرادی رئیس ستاد نماز جمعه تهران در خطبه های نماز جمعه، این مراسم را چنین توصیف کرد: «نماز جمعه نشانه سیاسی بودن دین و دینی بودن سیاست است.»