گزارش سازمان ملی برآوردهای امنیتی آمریکا ـNational lntelligence Estimate ـ که به تایید 16 آژانس اطلاعاتی و جاسوسی ایالات متحده رسیده حاکی از آن است که ایران برنامه تولید تسلیحات اتمی در دست اجرا ندارد.
ارزیابی ملی اطلاعاتی از مجموع اطلاعات و ارزیابیهای 16 سازمان اطلاعاتی اصلی آمریکا از جمله سازمان مرکزی اطلاعات (سیا) تشکیل شده است و بالاترین مرجع اطلاعاتی آمریکا به شمار میرود.
نویسندگان این گزارش، «اطمینان زیادی» دارند که ایران در سال 2003 و «در پاسخ به فشار بینالمللی» برنامه تولید سلاح هستهای خود را متوقف کرده است. تدوینکنندگان این برآورد جاسوسی گفتهاند «اطمینان نسبی» دارند که ایران برنامه تولید سلاح هستهای را دوباره آغاز نکرده است.
براساس این گزارش، ایران در سال 2007 «پیشرفت چشمگیری» در تزریق گاز به سانتریفوژها به قصد غنیسازی اورانیوم داشته است اما تا دوره زمانی 2010 تا 2015 به اورانیوم غنی شده کافی برای ساخت سلاح هستهای دست نخواهد یافت. این برآورد جاسوسی با «اطمینان نسبی» اعلام کرد که ایران در استفاده از تجهیزات جدید هنوز «با مشکلات تکنیکی قابل توجهی روبهروست».
این گزارش که براساس منابع جاسوسی در 31 اکتبر تهیه شد، میافزاید که تصور میشود ایران هنوز گزینه توسعه سلاح اتمی را در سر داشته باشد و میافزاید: «ما با اطمینان متوسط ارزیابی میکنیم که تهران برنامه تسلیحات هستهای خود را تا اواسط سال 2007 از سر نگرفته اما نمیدانیم مقاصد کنونی آن توسعه تسلیحات هستهای است یا خیر.» مقامات اطلاعاتی آمریکایی ادعا کردهاند که در دو سال گذشته، تمایل ایران به دستیابی به سلاح هستهای کمتر از چیزی بوده که دولتمردان آمریکایی ادعا میکردهاند. کاخ سفید در اولین واکنش گفت این گزارش «خبر خوبی» است، اما در عین حال نشان میدهد که خطر دستیابی ایران به سلاح هستهای، کماکان «مشکلی جدی» است.
جورج بوش رئیسجمهور آمریکا هم اذعان کرد که نهادهای امنیتی درباره ایران به وی گزارش نداده بودند و همین موجب شده بود که علیه برنامه هستهای ایران و آغاز جنگ جهانی سوم موضعگیری کند. استیون هادلی، مشاور امنیت ملی آمریکا مدعی شد یافتههای گزارش تایید میکند که آمریکا «حق دارد نسبت به جاهطلبیهای اتمی ایران نگران باشد» و استراتژی جورج بوش «درست» بوده است. او تاکید کرده است که جامعه جهانی باید «فشار بر ایران را افزایش دهد» و در این راه از منزوی کردن دیپلماتیک، تحریمهای سازمان ملل و دیگر اهرمهای اقتصادی علیه ایران استفاده کند. وی افزود: به یاد بیاورید که ایران یکی از مشکلترین هدفهای اطلاعاتی ما است. آنها در مخفی نگه داشتن اسرار خیلی خوب کار میکنند و احتمالا هیچ رازی را بهتر از برنامه هستهای خود نگه نمیدارند. به نظر من اینکه ما توانستیم اطلاعات بیشتری به دست بیاوریم نشان میدهد که ما در به دست آوردن اطلاعات درباره این برنامه موفق میشویم. ما به ادامه کار درباره یافتن اطلاعات بیشتر در این مورد ادامه میدهیم.
اما رسانههای آمریکایی این گزارش را شوک بزرگی به دولت جورج بوش میدانند که مدعی تلاش ایران برای دستیابی به سلاح هستهای و حتی احتمال آغاز جنگ جهانی سوم است.
سیانان گزارش داد گزارش اطلاعاتی آمریکا، تاییدی بر استدلال منتقدان بوش است و شوکآور بود. لسآنجلس تایمز نوشت برنامه ایران صلحآمیز است. واشنگتنپست نوشت: این گزارش لفاظیهای رئیسجمهوری آمریکا را درباره تهران تضعیف میکند و البته با این گزارش جلب حمایت و رسیدن به اجماع در بین اعضای گروه موسوم به 1+5 برای قطعنامه سوم تحریمها علیه ایران سختتر شده است.
رئیس مجلس نمایندگان آمریکا گفت که برآورد اطلاعات ملی آمریکا نشان میدهد برای دیپلماسی در قبال ایران همچنان زمان وجود دارد. نانسی پلوسی، بیانیهای را در خصوص برآورد اطلاعات جاسوسی ملی آمریکا درباره برنامه هستهای ایران صادر کرد که در آن آمده است: «در حالی که ما نسبت به نیات برخی از مقامات ایران تردیدی نداریم، برآورد اطلاعات ملی نشان میدهد که همچنان برای دیپلماسی جدیدی در قبال ایران که مانع از سرگیری دوباره برنامه هستهای این کشور میشود و در عین حال به بهبود روابط به طور کلی میانجامد زمان وجود دارد.»
رهبر فراکسیون حزب دموکرات در سنای ایالات متحده هم خواستار تغییراتی در سیاست این کشور نسبت به ایران و تلاش دیپلماتیک بیشتر برای برقراری ارتباط با ایران شده است. سناتور رید در سخنان خود پیشنهاد کرده است که دولت آمریکا در برقراری تماسهای دیپلماتیک با ایران از سیاست رونالد ریگان، رئیسجمهوری پیشین آمریکا در گسترش تماس با اتحاد شوروی در دهه 1980 گرتهبرداری کند.
استقبال ایران
ایران ضمن استقبال از گزارش سازمان ملی برآوردهای امنیتی آمریکا ـ NlE ـ اعلام کرد که این گزارش را سندی مبنی بر صلحآمیز بودن برنامه هستهای خود میداند. سخنگوی دولت ایران، گزارش «جامعه اطلاعات جاسوسی آمریکا» را اعتراف آمریکاییها به اشتباهاتشان در قبال مساله هستهای ایران خواند و خواستار جبران خسارات ناشی از این اشتباهات شد. به گزارش ایسنا، غلامحسین الهام خاطرنشان کرد: آمریکا باید ذهن خود را فعالتر کند. آژانس تمام تاسیسات را طبق مقررات تحتنظر دارد و هر نوع فعالیت هستهای ایران طبق نگاه آژانس، براساس معاهده منع گسترش در حال انجام است.
وی افزود: این خود یک اعتراف خوب است. آمریکا باید بعد از این اعتراف، خسارت ناشی از صدماتی را که در این مدت به جامعه جهانی وارد کرده بپردازد. این مقدار اعتراف کافی نیست و باید خسارتی هم که ناشی از این دروغپردازیها بوده جبران کند، جامعه جهانی هم باید توجه داشته باشد که به این حرفهای بیاساس مشغول نشود تا وقت کشورها و حوزههای مختلف جهانی در حوزه سیاسی، اجتماعی و اقتصادی به این مسائل بیفایده تلف نشود.
منوچهر متکی، وزیر خارجه ایران هم با استقبال از این گزارش به رادیو دولتی ایران گفت: «این طبیعی است که ما از این گزارش استقبال کنیم، برخی کشورها که در گذشته سوالها و ابهامهایی درباره پرونده داشتند، هماینک دیدگاههای خود را منطبق بر واقعیات میکنند.» متکی افزود که این گزارش، ماهیت صلحآمیز فعالیتهای هستهای ایران را نشان داد. سخنگوی وزارت امور خارجه ایران درباره این گزارش گفت: این گزارش به روشنی اذعان میکند رفتار ایران و گزارشهای آژانس همگی دلالت بر عدم انحراف برنامه هستهای صلحآمیز ایران دارد و گزارشهای قبلی دولتمردان آمریکایی مبنیبر تصمیم ایران برای ساخت سلاح هستهای کاملا بیاساس و ساختگی بوده است.
سیدمحمدعلی حسینی در تبیین مهمترین واقعیتهای نهفته در این گزارش خاطرنشان کرد این گزارشها قرائن متعددی را اثبات میسازد، از جمله مهمترین آنها اینکه اظهارات بوش و سایر مقامات آمریکایی که همواره سخن از خطرات جدی برنامه هستهای ایران میگویند، واهی و غیرقابل اعتماد میباشد. وی در خصوص پیامهایی که این گزارش در بردارد، اظهار داشت: این گزارش میتواند برای متحدین اروپایی آمریکا پیامهای خوبی را به همراه داشته باشد که با نگاهی به سیاستهای غیرواقعبینانه خود، رویکرد منصفانه و قضاوتهای عادلانه و راهحلهای عقلانی را برگزینند.
واکنشهای بینالمللی به گزارش نهادهای اطلاعاتی آمریکا
محمد البرادعی مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در بیانیهای از گزارش نهادهای اطلاعاتی آمریکا درباره برنامه هستهای ایران ابراز خرسندی کرد. به گزارش ایرنا، در این بیانیه که بعدازظهر روز سهشنبه در وین منتشر شد، آمده است: البرادعی از دریافت اطلاعاتی مربوط به گزارش نهادهای اطلاعاتی آمریکا در خصوص تاکید بر صلحآمیز بودن هستهای ایران خرسند است. وی همچنین خواستار از سرگیری فوری مذاکرات درباره برنامه هستهای ایران شد. اما سخنگوی رسمی «گوردون براون» نخستوزیر بریتانیا در برخوردی مستاصلانه و گزینشی گفت: برنامه غیرنظامی هستهای ایران ادامه دارد و زمانی که به مرحله غنیسازی اورانیوم برای مصارف غیرنظامی برسد، آماده بهرهوری در ساخت جنگافزار هستهای نیز خواهد بود.
وزارت خارجه بریتانیا هم در واکنش مذکور و با اجتناب از پرداختن به جنبههای مثبت آن اعلام کرد، دیپلماتهای این کشور جزئیات گزارش را در تماس و رایزنی با همتایان خود در واشنگتن بررسی خواهند کرد. فرانک والتر اشتاینمایر، وزیر امور خارجه آلمان هم در بیانیهای اعلام کرد که نتایج این گزارش «دارای برخی جزئیات جالب» است و تایید کرد که سیاست «تشویق و فشار» جامعه بینالمللی تاکنون به نتیجه رسیده است.
سخنگوی وزارت امور خارجه آلمان هم از اطلاع قبلی اشتاینمایر از گزارش اخیر 16 سازمان اطلاعاتی آمریکا درباره فعالیتهای هستهای ایران خبر داد. نماینده روسیه در سازمان ملل از برآورد جدید آژانسهای اطلاعات جاسوسی آمریکا درباره ایران استقبال کرده و آن را وسیلهای برای اثبات حقانیت مسکو خوانده است. ویتالی چورکین افزود: ما همواره گفتیم که مدرکی مبنیبر اینکه ایران به دنبال تسلیحات هستهای است وجود ندارد. وی در عین حال اظهار داشت که نمیداند این گزارش چه تاثیری بر تلاشهای آمریکای برای اعمال تحریمهای بیشتر علیه تهران خواهد داشت. چین هم خواستار مذاکره برای حل مساله هستهای ایران شد. یک سخنگوی وزارت امور خارجه چین اعلام کرد که «یانگ جیچی» وزیر امور خارجه چین روز گذشته پس از انتشار گزارش برآورد جاسوسی آمریکا از برنامه هستهای ایران، تلفنی با «کاندولیزا رایس» همتای خود درباره ایران گفتوگو کرد. «کین گانگ» سخنگوی وزارت امور خارجه چین درباره گفتوگوی مقامات چینی با رایس گفت: «یانگ تاکید کرد حل مساله هستهای ایران از طریق راههای دیپلماتیک به نفع منافع جامعه جهانی از جمله چین و آمریکاست.»
اما ایهود اولمرت، نخستوزیر اسرائیل در واکنش به گزارش اخیر اطلاعاتی آمریکا گفت که به همکاری با آمریکا برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای ادامه خواهد داد.
اولمرت به رادیوی ارتش اسرائیل گفت: «ضروری است ما به تلاشهای خود با دوستان آمریکایی برای جلوگیری از این امر ادامه دهیم.» ایهود باراک، وزیر دفاع اسرائیل نیز در واکنشی که میتوان آن را ناخشنودی از گزارش اطلاعاتی آمریکا ارزیابی کرد گفت: «ایران احتمالا به تلاشهای خود برای تولید بمب اتمی ادامه میدهد.»
روزنامه یدیعوت آحارونوت، پرتیراژترین روزنامه اسرائیل، این گزارش را ضربه دردناکی برای سیاست اسرائیل خوانده است.